ปาปณิกสูตร ที่ ๒ เล่ม ๒๐

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๓ ประการนี้แล เป็นผู้สามารถที่จะบรรลุกุศลธรรมที่ยังไม่บรรลุหรือทำกุศลธรรมที่ได้บรรลุแล้วให้เจริญมากขึ้นได้”

๑๐. ทุติยปาปณิกสูตร

ว่าด้วยองค์คุณของพ่อค้ากับของภิกษุ สูตรที่ ๒

{๔๕๙} [๘๗๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พ่อค้าผู้ประกอบด้วยองค์ ๓ ประการ ย่อมถึงความมีโภคทรัพย์มากมายเหลือเฟือไม่นานเลย องค์ ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ พ่อค้าในโลกนี้

(๑) เป็นคนมีตาดี (๒) คนมีธุระดี

(๓) เป็นคนถึงพร้อมด้วยที่พึ่งพา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พ่อค้าชื่อว่าเป็นคนตาดีอย่างไร คือ พ่อค้าในโลกนี้ย่อมรู้สิ่งที่จะพึงซื้อขายว่า ‘สิ่งที่พึงขายนี้ ซื้อมาเท่านี้ เมื่อขายไปเท่านี้ จักได้ทุนเท่านี้ มีกำไรเท่านี้’ ดังนี้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พ่อค้าชื่อว่าเป็นคนมีตาดี อย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พ่อค้าชื่อว่าเป็นคนมีธุระดีอย่างไร คือ พ่อค้าในโลกนี้เป็นคนฉลาดที่จะซื้อและขายสิ่งที่ตนจะพึงซื้อขาย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พ่อค้าชื่อว่าเป็นคนมีธุระดีอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พ่อค้าชื่อว่าเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยที่พึ่งพาอย่างไร คือ พ่อค้าในโลกนี้พวกคฤหบดีหรือบุตรของคฤหบดีผู้มั่งคั่ง ผู้มีทรัพย์มาก มีโภคะมากย่อมรู้จักว่า ‘ท่านพ่อค้าผู้นี้แลเป็นคนมีตาดี มีธุระดี สามารถที่จะเลี้ยงบุตรภรรยา และใช้คืนให้แก่เราตามเวลาได้’ พวกเขาจึงต่างก็เชื้อเชิญพ่อค้านั้นด้วยโภคะว่า ‘แน่ะท่านพ่อค้าผู้สหาย ท่านจงนำเอาโภคะจากที่นี้

ไปเลี้ยงดูบุตรภรรยา และใช้คืนให้แก่เราตามเวลาเถิด’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พ่อค้าชื่อว่าเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยที่พึ่งพาอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พ่อค้าผู้ประกอบด้วยองค์ ๓ ประการนี้แลย่อมถึงความมีโภคะมากมายเหลือเฟือไม่นานเลย ฉันใด

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๓ ประการ ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมถึงความเป็นผู้มากไพบูลย์ในกุศลธรรมไม่นานเลย ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) เป็นผู้มีจักษุดี (๒) เป็นผู้มีธุระดี

(๓) เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยที่พึ่งพา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุชื่อว่าเป็นผู้มีจักษุคือย่างไร คือภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมรู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุชื่อว่าเป็นผู้มีจักษุดีอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุชื่อว่าเป็นผู้มีธุระดีอย่างไร คือภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ปรารภความเพียรเพื่อละอกุศลธรรม เพื่อความถึงพร้อมแห่งกุศลธรรม เป็นผู้มีกำลัง มีความบากบั่นมั่น ไม่ทอดทิ้งธุระในกุศลธรรม ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุชื่อว่าเป็นผู้มีธุระดีอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุชื่อว่าเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยที่พึ่งพาอย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้เข้าไปหาภิกษุผู้เป็นพหูสูต ผู้เรียนจบคัมภีร์ ทรงธรรม ทรงวินัย ทรงมาติกา ตามเวลาแล้วไต่ถามสอบถามว่า ‘ท่านผู้เจริญ พระพุทธพจน์นี้เป็นอย่างไร ความแห่งพระพุทธพจน์นี้เป็นอย่างไร’ ท่านเหล่านั้นย่อมเปิดเผยธรรมที่ยังไม่เปิดเผย ย่อมทำธรรมที่ยังมิได้ทำให้ตื้นแล้วให้ตื้น และย่อมบรรเทาความสงสัยในธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งความสงสัยมิใช่น้อยแก่ภิกษุนั้น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุชื่อว่าเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยที่พึ่งพาอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๓ ประการนี้แลย่อมถึงความเป็นผู้มากไพบูลย์ในกุศลธรรมทั้งหลายไม่นานเลย”

จบ รถการวรรคที่ ๒

จบ ปฐมภาณวาร

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ญาตสูตร ๒. สารณียสูตร

๓. อาสังสสูตร ๔. จักกวัตติสูตร

๕. ปเจตนสูตร ๖. อปัณณกสูตร

๗. อัตตพยาพาธสูตร ๘. เทวโลกสูตร

๙. ปฐมปาปณิกสูตร ๑๐. ทุติยปาปณิกสูตร

๓. ปุคคลวรรค

๑. สมิทธสูตร

ว่าด้วยผู้บรรลุธรรม ๓ ประเภท

[๘๗๕] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

{๔๖๐} สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ท่านพระสวิฏฐะกับท่านพระมหาโกฏฐิตะได้พากันไปหาท่านพระสารีบุตรถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับท่านพระสารีบุตร ครั้นผ่านการปราศัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วท่านพระสารีบุตรได้กล่าวกะท่านพระสวิฏฐะว่า