สวิฏฐสูตร เล่ม ๒๐

เอวมฺเม สุตํ :- เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข อายสฺมา จ สวิฏฺโฐ (๑) อายสฺมา จ มหาโกฏฺฐิโต (๒) เยนายสฺม สารีปุตฺโต เตนุปสงฺกมึสุ, อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา สารีปุตฺเตน สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิสุ; เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ สวิฏฺฐํ อายสฺมา สารีปุตฺโต เอตทโวจ

“ตโยเม อาวุโส สวิฏฺฐ ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย ? กายสกฺขิ ทิฏฺฐิปฺปตฺโต (๓) สทฺธาวิมุตฺโต. อิเม โข อาวุโส ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ อาวุโส ติณฺณํ ปุคฺคลานํ กตโม เต ปุคฺคโล ขมติ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา”ติ ?

ตโยเม อาวุโส สารีปุตฺต ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย ? กายสกฺขิ ทิฏฺฐิปฺปตฺโต สทฺธาวิมุตฺโต. อิเม โข อาวุโส ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ อาวุโส ติณฺณํ ปุคฺคลานํ ยฺวายํ (๔) ปุคฺคโล สทฺธาวิมุตฺโต, อยํ เม ปุคฺคโล ขมติ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. ตํ กิสฺส เหตุ ? อิมสฺสาวุโส ปุคฺคลสฺส สทฺธินฺทฺริยํ อธิมตฺตนฺติ.

อถ โข อายสฺมา สารีปุตฺโต อายสฺมนฺตํ มหาโกฏฺฐิกํ เอตทโวจ “ตโยเม อาวุโส โกฏฺฐิต ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย ? กายสกฺขิ ทิฏฺฐิปฺปตฺโต สทฺธาวิมุตฺโต. อิเม โข อาวุโส ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ อาวุโส ติณฺณํ ปุคฺคลานํ กตโม เต ปุคฺคโล ขมติ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา”ติ ?

ตโยเม อาวุโส สารีปุตฺต ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย ? กายสกฺขิ ทิฏฺฐิปฺปตฺโต สทฺธาวิมุตฺโต. อิเม โข อาวุโส ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ อาวุโส ติณฺณํ ปุคฺคลานํ ยฺวายํ ปุคฺคโล กายสกฺขิ, อยํ เม ปุคฺคโล ขมติ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. ตํ กิสฺส เหตุ ? อิมสฺสาวุโส ปุคฺคลสฺส สมาธินฺทฺริยํ อธิมตฺตนฺติ.

อถ โข อายสฺมา มหาโกฏฺฐิโต อายสฺมนฺตํ สารีปุตฺตํ เอตทโวจ “ตโยเม อาวุโส สารีปุตฺต ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย ? กายสกฺขิ ทิฏฺฐิปฺปตฺโต สทฺธาวิมุตฺโต. อิเม โข อาวุโส ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ อาวุโส ติณฺณํ ปุคฺคลานํ กตโม เต ปุคฺคโล ขมติ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา”ติ ?

ตโยเม อาวุโส โกฏฺฐิต ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย ? กายสกฺขิ ทิฏฺฐิปฺปตฺโต สทฺธาวิมุตฺโต. อิเม โข อาวุโส ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ อาวุโส ติณฺณํ ปุคฺคลานํ ยฺวายํ ปุคฺคโล ทิฏฺฐิปฺปตฺโต, อยํ เม ปุคฺคโล ขมติ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. ตํ กิสฺส เหตุ ? อิมสฺสาวุโส, ปุคฺคลสฺส ปญฺญินฺทฺริยํ อธิมตฺตนฺติ.

อถ โข อายสฺมา สารีปุตฺโต อายสฺมนฺตํ จ สวิฏฺฐํ อายสฺมนฺตํ จ มหาโกฏฺฐิตํ เอตทโวจ “พฺยากตํ โข อาวุโส อมฺเหหิ สพฺเพเหว ยถาสกํ ปฏิภานํ, อายามาวุโส เยน ภควา เตนุปสงฺกมิสฺสาม, อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสฺสาม, ยถา โน ภควา พฺยากริสฺสติ, ตถา นํ ธาเรสฺสามา”ติ. “เอวมาวุโส”ติ โข อายสฺมา จ สวิฏฺโฐ อายสฺมา จ มหาโกฏฺฐิโต อายสฺมโต สารีปุตฺตสฺส ปจฺจสฺโสสุํ. อถ โข อายสฺมา จ สารีปุตฺโต อายสฺมา จ สวิฏฺโฐ อายสฺมา จ มหาโกฏฺฐิโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา สารีปุตฺโต, ยาวตโก อโหสิ อายสฺมตา จ สวิฏฺเฐน อายสฺมตา จ มหาโกฏฺฐิเตน สทฺธึ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ.

น เขฺวตฺถ สารีปุตฺต สุกรํ เอกํเสน พฺยากาตุํ “อยํ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา”ติ. ฐานํ เหตํ สารีปุตฺต วิชฺชติ, ยฺวายํ ปุคฺคโล สทฺธาวิมุตฺโต, สฺวายํ (๕) อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน, ยฺวายํ ปุคฺคโล กายสกฺขิ, สฺวายํ๑ สกทาคามี วา อนาคามี วา, โย จายํ ปุคฺคโล ทิฏฺฐิปฺปตฺโต โสปสฺส (๖) สกทาคามี วา อนาคามี วา.

น เขฺวตฺถ สารีปุตฺต สุกรํ เอกํเสน พฺยากาตุํ “อยํ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา”ติ. ฐานํ เหตํ สารีปุตฺต วิชฺชติ, ยฺวายํ ปุคฺคโล กายสกฺขิ, สฺวายํ อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน, ยฺวายํ ปุคฺคโล สทฺธาวิมุตฺโต, สฺวายํ สกทาคามี วา อนาคามี วา, โย จายํ ปุคฺคโล ทิฏฺฐิปฺปตฺโต, โสปสฺส สกทาคามี วา อนาคามี วา.

น เขฺวตฺถ สารีปุตฺต สุกรํ เอกํเสน พฺยากาตุํ “อยํ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา”ติ. ฐานํ เหตํ สารีปุตฺต วิชฺชติ, ยฺวายํ ปุคฺคโล ทิฏฺฐิปฺปตฺโต, สฺวายํ อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน, ยฺวายํ ปุคฺคโล สทฺธาวิมุตฺโต, สฺวายํ สกทาคามี วา อนาคามี วา, โย จายํ ปุคฺคโล กายสกฺขิ, โสปสฺส สกทาคามี วา อนาคามี วา.

น เขฺวตฺถ สารีปุตฺต สุกรํ เอกํเสน พฺยากาตุํ “อยํ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา”ติ. ปฐมํ.

ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิก เศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี ครั้งนั้น ท่านพระสวิฏฐะและท่านพระมหาโกฏฐิตะเข้าไป หาท่านพระสารีบุตรถึงที่อยู่ ได้สนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจพอเป็นที่ระลึก ถึงกันเแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ท่านพระสารีบุตรได้กล่าวกับท่านพระสวิฏฐะดังนี้ว่าท่านสวิฏฐะ บุคคล ๓ จำพวกนี้มีปรากฏอยู่ในโลก

บุคคล ๓ จำพวกไหนบ้าง คือ

๑. กายสักขีบุคคล ๒. ทิฏฐิปัตตบุคคล

๓. สัทธาวิมุตตบุคคล

บุคคล ๓ จำพวกนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก บรรดาบุคคล ๓ จำพวกนี้ ท่าน ชอบใจบุคคลจำพวกไหนซึ่งดียิ่งกว่าและประณีตกว่า

ท่านพระสวิฏฐะตอบว่า บุคคล ๓ จำพวกนี้มีปรากฏอยู่ในโลก

บุคคล ๓ จำพวกไหนบ้าง คือ

๑. กายสักขีบุคคล ๒. ทิฏฐิปัตตบุคคล

๓. สัทธาวิมุตตบุคคล

บุคคล ๓ จำพวกนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก บรรดาบุคคล ๓ จำพวกนี้ ผม ชอบใจสัทธาวิมุตตบุคคลซึ่งดียิ่งกว่าและประณีตกว่า ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะ สัทธินทรีย์ของบุคคลนี้แก่กล้ายิ่งนัก

ลำดับนั้น ท่านพระสารีบุตรได้กล่าวกับท่านพระมหาโกฏฐิตะดังนี้ว่า บุคคล ๓ จำพวกนี้มีปรากฏอยู่ในโลก

บุคคล ๓ จำพวกไหนบ้าง คือ

๑. กายสักขีบุคคล ๒. ทิฏฐิปัตตบุคคล

๓. สัทธาวิมุตตบุคคล

บุคคล ๓ จำพวกนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก บรรดาบุคคล ๓ จำพวกนี้ ท่าน ชอบใจบุคคลจำพวกไหนซึ่งดียิ่งกว่าและประณีตกว่า

ท่านพระมหาโกฏฐิตะตอบว่า บุคคล ๓ จำพวกนี้มีปรากฏอยู่ในโลก

บุคคล ๓ จำพวกไหนบ้าง คือ

๑. กายสักขีบุคคล ๒. ทิฏฐิปัตตบุคคล

๓. สัทธาวิมุตตบุคคล

บุคคล ๓ จำพวกนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก บรรดาบุคคล ๓ จำพวกนี้ ผม ชอบใจกายสักขีบุคคลซึ่งดียิ่งกว่าและประณีตกว่า ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะ สมาธินทรีย์ของบุคคลนี้แก่กล้ายิ่งนัก

ลำดับนั้น ท่านพระมหาโกฏฐิตะได้ถามปัญหานี้กับท่านพระสารีบุตรดังนี้ว่า บุคคล ๓ จำพวกนี้มีปรากฏอยู่ในโลก

บุคคล ๓ จำพวกไหนบ้าง คือ

๑. กายสักขีบุคคล ๒. ทิฏฐิปัตตบุคคล

๓. สัทธาวิมุตตบุคคล

บุคคล ๓ จำพวกนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก บรรดาบุคคล ๓ จำพวกนี้ ท่าน ชอบใจบุคคลจำพวกไหนซึ่งดียิ่งกว่าและประณีตกว่าท่านพระสารีบุตรตอบว่า บุคคล ๓ จำพวกนี้มีปรากฏอยู่ในโลก

บุคคล ๓ จำพวกไหนบ้าง คือ

๑. กายสักขีบุคคล ๒. ทิฏฐิปัตตบุคคล

๓. สัทธาวิมุตตบุคคล

บุคคล ๓ จำพวกนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก บรรดาบุคคล ๓ จำพวกนี้ ผม ชอบใจทิฏฐิปัตตบุคคลซึ่งดียิ่งกว่าและประณีตกว่า ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะ ปัญญินทรีย์ของบุคคลนี้แก่กล้ายิ่งนัก

ลำดับนั้น ท่านพระสารีบุตรได้กล่าวกับท่านพระสวิฏฐะและท่านพระมหาโกฏฐิตะ ดังนี้ว่า “พวกเราทั้งหมดต่างตอบปัญหาตามปฏิภาณของตน มาไปด้วยกันเถิด เรา จักเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ กราบทูลข้อความนี้ เราจักทรงจำข้อความ ตามที่พระผู้มีพระภาคตรัสตอบแก่เรา” ท่านพระสวิฏฐะและท่านพระมหาโกฏฐิตะ ตอบรับท่านพระสารีบุตรแล้วลำดับนั้น ท่านพระสารีบุตร ท่านพระสวิฏฐะ และท่านพระมหาโกฏฐิตะเข้า ไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายบังคมแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ท่านพระ สารีบุตรผู้นั่ง ณ ที่สมควรแล้ว ได้กราบทูลข้อสนทนาทั้งหมดกับท่านพระสวิฏฐะ และท่านพระมหาโกฏฐิตะแด่พระผู้มีพระภาคพระผู้มีพระภาคตรัสว่า

ในเรื่องนี้ การตอบปัญหาโดยนัยเดียวว่า บรรดา บุคคล ๓ จำพวกนี้ บุคคลนี้ดียิ่งกว่าและประณีตกว่า ไม่ใช่จะทำได้ง่าย เพราะอาจ เป็นไปได้ว่า สัทธาวิมุตตบุคคลเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อความเป็นอรหันต์ กายสักขีบุคคล เป็นสกทาคามีหรืออนาคามี ทิฏฐิปัตตบุคคลเป็นสกทาคามีหรืออนาคามีในเรื่องนี้ การตอบปัญหาโดยนัยเดียวว่า บรรดาบุคคล ๓ จำพวกนี้ บุคคล นี้ดียิ่งกว่าและประณีตกว่า ไม่ใช่จะทำได้ง่าย เพราะอาจเป็นไปได้ว่า กายสักขีบุคคล เป็นผู้ปฏิบัติเพื่อความเป็นอรหันต์ สัทธาวิมุตตบุคคลเป็นสกทาคามีหรืออนาคามี ทิฏฐิปัตตบุคคลเป็นสกทาคามีหรืออนาคามีในเรื่องนี้ การตอบปัญหาโดยนัยเดียวว่า บรรดาบุคคล ๓ จำพวกนี้ บุคคล นี้ดียิ่งกว่าและประณีตกว่า ไม่ใช่จะทำได้ง่าย เพราะอาจเป็นไปได้ว่า ทิฏฐิปัตตบุคคล เป็นผู้ปฏิบัติเพื่อความเป็นอรหันต์ สัทธาวิมุตตบุคคลเป็นสกทาคามีหรืออนาคามี กายสักขีบุคคลเป็นสกทาคามีหรืออนาคามีในเรื่องนี้ การตอบปัญหาโดยนัยเดียวว่า บรรดาบุคคล ๓ จำพวกนี้ บุคคล นี้ดียิ่งกว่าและประณีตกว่า ไม่ใช่จะทำได้ง่าย

สวิฏฐสูตรที่ ๑ จบ