ปัณฑิตสูตร เล่ม ๒๐

๔. กถาปวัตติสูตร

ว่าด้วยเหตุให้เกิดการเจรจาธรรม

{๔๘๓} [๘๙๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุ ๓ ประการ การเจรจาธรรมจึงเป็นไปได้ เหตุ ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ผู้แสดงธรรมเป็นผู้รู้แจ้งอรรถและรู้แจ้งธรรม

(๒) ผู้ฟังธรรมเป็นผู้รู้แจ้งอรรถและรู้แจ้งธรรม

(๓) ผู้แสดงธรรมและผู้ฟังธรรมทั้งสองฝ่ายต่างเป็นผู้รู้แจ้งอรรถและรู้แจ้งธรรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุ ๓ ประการนี้แล การเจรจาธรรมจึงเป็นไปได้”

๕. ปัณฑิตสูตร

ว่าด้วยสิ่งที่บัณฑิตบัญญัติไว้ ๓ ประการ

{๔๘๔} [๙๐๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๓ ประการนี้บัณฑิตบัญญัติไว้ สัตบุรุษบัญญัติไว้ ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ทาน สละสิ่งของของตนเพื่อเป็นประโยชน์แก่ผู้อื่น

(๒) บรรพชา ถือบวช เป็นอุบายเว้นจากการเบียดเบียนกันและกัน

(๓) มาตาปิตุอุปัฏฐาน ปฏิบัติมารดาบิดาของตนให้เป็นสุข

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๓ ประการนี้แลบัณฑิตบัญญัติไว้ สัตบุรุษบัญญัติไว้”

ทาน การไม่เบียดเบียน ความสำรวม การฝึกตน การ

บำรุงมารดาบิดา สัตบุรุษบัญญัติไว้แล้ว สิ่งที่บัณฑิตซ่อง

เสพจัดเป็นเหตุของเหล่าสัตบุรุษผู้เป็นคนดี เป็นพรหม

จารีบุคคล ผู้ที่เป็นอริยะ สมบูรณ์ด้วยทัสสนะ ย่อมไปสู่

โลกอันเกษม

๖. สีลวันตสูตร

ว่าด้วยผู้เป็นบ่อเกิดแห่งบุญ

{๔๘๕} [๙๐๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรพชิตผู้มีศีลเข้าไปอาศัยหมู่บ้านหรือนิคมใดอยู่ ผู้คนในหมู่บ้านหรือนิคมนั้นย่อมประสพบุญเป็นอันมากด้วยเหตุ ๓ ประการ ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ กาย ๑ วาจา ๑ ใจ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรพชิตผู้มีศีลเข้าไปอาศัยหมู่บ้านหรือนิคมใดอยู่ ผู้คนในหมู่บ้านหรือนิคมนั้นย่อมประสพบุญเป็นอันมากด้วยเหตุ ๓ ประการนี้แล”

๗. สังขตลักขณสูตร

ว่าด้วยลักษณะแห่งสังขตธรรม ๓ ประการ

{๔๘๖} [๙๐๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สังขตลักษณะแห่งสังขตธรรมมี ๓ประการนี้ ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ความเกิดขึ้นปรากฏ (๒) ความเสื่อมปรากฏ

(๓) เมื่อตั้งอยู่ ความแปรปรวนปรากฏ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สังขตลักษณะแห่งสังขตธรรมมี ๓ ประการนี้แล”