พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต ตติยปัณณาสก์ · กุสินารวรรค
เลขสูตร เล่ม ๒๐
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๗๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๐ ในกุสินารวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต ตติยปัณณาสก์ กุสินารวรรค เลขสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๐ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๐ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๔ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๐)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๐ หน้า ๔๒๘–๔๓๐
(๑) ดวงจันทร์ เปิดเผยจึงรุ่งเรือง ปิดไว้ไม่รุ่งเรือง
(๒) ดวงอาทิตย์ เปิดเผยจึงรุ่งเรือง ปิดไว้ไม่รุ่งเรือง
(๓) ธรรมวินัยที่พระตถาคตประกาศแล้ว เปิดเผยจึงรุ่งเรือง ปิดไว้ไม่รุ่งเรือง
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่ง ๓ อย่างนี้แลเปิดเผยจึงรุ่งเรือง ปิดไว้ไม่รุ่งเรือง”
๑๐. เลขสูตร
ว่าด้วยบุคคลเปรียบด้วยรอยขีด ๓ ประเภท
{๕๗๒} [๑๐๕๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๓ ประเภทนี้มีปรากฏอยู่ในโลก ๓ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ
(๑) บุคคลผู้เปรียบด้วยรอยขีดที่แผ่นหิน
(๒) บุคคลผู้เปรียบด้วยรอยขีดที่แผ่นดิน
(๓) บุคคลผู้เปรียบด้วยรอยขีดที่นํ้า
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้เปรียบด้วยรอยขีดที่แผ่นหินเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้โกรธอยู่เนือง ๆ ทั้งความโกรธของเขานั้นก็นอนเนื่องอยู่ในสันดานนานนัก เปรียบเหมือนรอยขีดที่แผ่นหิน ไม่ลบเลือนเร็วเพราะลมหรือน้ำ ย่อมคงอยู่ยั่งยืน แม้ฉันใด บุคคลบางคนในโลกนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน โกรธอยู่เนือง ๆ ทั้งความโกรธของเขานั้นก็นอนเนื่องอยู่ในสันดานนานนัก นี้เรียกว่าบุคคลผู้เปรียบด้วยรอยขีดที่แผ่นหินดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้เปรียบด้วยรอยขีดที่แผ่นดินเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้โกรธอยู่เนือง ๆ แต่ความโกรธของเขานั้นไม่นอนเนื่องอยู่ในสันดานนานนัก เปรียบเหมือนรอยขีดที่แผ่นดิน ลบเลือนไปโดยเร็ว
เพราะลมและนํ้า ไม่คงอยู่ยั่งยืน แม้ฉันใด บุคคลบางคนในโลกนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน โกรธอยู่เนือง ๆ แต่ความโกรธของเขานั้นไม่นอนเนื่องอยู่ในสันดานนานนัก นี้เรียกว่าบุคคลผู้เปรียบด้วยรอยขีดที่แผ่นดิน
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้เปรียบด้วยรอยขีดที่นํ้าเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้แม้จะถูกว่าด้วยคำหนัก แม้จะถูกว่าด้วยคำหยาบ แม้จะถูกว่าด้วยคำที่ไม่น่าพอใจ ก็คงสมานไมตรี กลมเกลียว ปรองดองกันอยู่ เปรียบเหมือนรอยขีดที่น้ำ จะขาดจากกันก็ประเดี๋ยวเดียวเท่านั้นไม่คงอยู่นาน แม้ฉันใด บุคคลบางคนในโลกนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน แม้จะถูกว่าด้วยคำหนัก แม้จะถูกว่าด้วยคำหยาบ แม้จะถูกว่าด้วยคำที่ไม่พอใจ ก็คงสมานไมตรี กลมเกลียวปรองดองกันอยู่ นี้เรียกว่าบุคคลผู้เปรียบด้วยรอยขีดที่นํ้าดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๓ ประเภทนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก”
จบ กุสินารวรรคที่ ๓
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. กุสินารสูตร ๒. ภัณฑนสูตร
๓. โคตมกเจติยสูตร ๔. ภรัณฑุกาลามสูตร
๕. หัตถกสูตร ๖. กฏุวิยสูตร
๗. ปฐมอนุรุทธสูตร ๘. ทุติยอนุรุทธสูตร
๙. ปฏิจฉันนสูตร ๑๐. เลขสูตร
(๑๔) ๔. โยธาชีววรรค
๑. โยธาชีวสูตร
ว่าด้วยองค์ ๓ ของนักรบและของภิกษุ
{๕๗๓} [๑๐๕๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นักรบอาชีพผู้ประกอบด้วยองค์ ๓ ประการเป็นผู้ควรแก่พระราชา เหมาะที่จะรับใช้พระราชา นับว่าเป็นพระวรกายของพระราชาได้ทีเดียว องค์ ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ นักรบอาชีพในโลกนี้
(๑) เป็นผู้ยิงได้ไกล (๒) เป็นผู้ยิงได้เร็ว
(๓) เป็นผู้ทำลายข้าศึกหมู่ใหญ่ได้
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นักรบอาชีพประกอบด้วยองค์ ๓ ประการนี้แลเป็นผู้ควรแก่พระราชา เหมาะที่จะรับใช้พระราชา นับว่าเป็นพระวรกายของพระราชา ได้ทีเดียว
ฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๓ ประการ เป็นผู้ควรแก่ของคำนับ เป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ เป็นผู้ควรแก่ทักษิณา เป็นผู้ควรทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญของโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้
(๑) เป็นผู้ยิงได้ไกล (๒) เป็นผู้ยิงได้เร็ว
(๓) เป็นผู้ทำลายข้าศึกหมู่ใหญ่ได้
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้ยิงได้ไกลอย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมพิจารณาเห็นรูปอย่างใดอย่างหนึ่งที่เป็นอดีตก็ดี อนาคตก็ดี ปัจจุบันก็ดี ที่มีภายในหรือภายนอกก็ดี หยาบหรือละเอียดก็ดี เลวหรือประณีตก็ดี
- ๑นับว่าเป็นพระวรกายของพระราชา หมายถึงเป็นดุจมือและเท้าเลยทีเดียว (องฺ.ติก.อ. ๒๗๑)
จบ เลขสูตร