โยธสูตร เล่ม ๒๐

(๑๔) ๔. โยธาชีววรรค

๑. โยธาชีวสูตร

ว่าด้วยองค์ ๓ ของนักรบและของภิกษุ

{๕๗๓} [๑๐๕๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นักรบอาชีพผู้ประกอบด้วยองค์ ๓ ประการเป็นผู้ควรแก่พระราชา เหมาะที่จะรับใช้พระราชา นับว่าเป็นพระวรกายของพระราชาได้ทีเดียว องค์ ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ นักรบอาชีพในโลกนี้

(๑) เป็นผู้ยิงได้ไกล (๒) เป็นผู้ยิงได้เร็ว

(๓) เป็นผู้ทำลายข้าศึกหมู่ใหญ่ได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นักรบอาชีพประกอบด้วยองค์ ๓ ประการนี้แลเป็นผู้ควรแก่พระราชา เหมาะที่จะรับใช้พระราชา นับว่าเป็นพระวรกายของพระราชา ได้ทีเดียว

ฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๓ ประการ เป็นผู้ควรแก่ของคำนับ เป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ เป็นผู้ควรแก่ทักษิณา เป็นผู้ควรทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญของโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) เป็นผู้ยิงได้ไกล (๒) เป็นผู้ยิงได้เร็ว

(๓) เป็นผู้ทำลายข้าศึกหมู่ใหญ่ได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้ยิงได้ไกลอย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมพิจารณาเห็นรูปอย่างใดอย่างหนึ่งที่เป็นอดีตก็ดี อนาคตก็ดี ปัจจุบันก็ดี ที่มีภายในหรือภายนอกก็ดี หยาบหรือละเอียดก็ดี เลวหรือประณีตก็ดี

ทั้งที่อยู่ในที่ไกลหรือใกล้ก็ดี ทั้งหมดนั้นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’ ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาอย่างใดอย่างหนึ่ง ... ย่อมพิจารณาเห็นสัญญาอย่างใดอย่างหนึ่ง ... ย่อมพิจารณาเห็นสังขารเหล่าใดเหล่าหนึ่ง ... ย่อมพิจารณาเห็นวิญญาณอย่างใดอย่างหนึ่งที่เป็นอดีตก็ดี อนาคตก็ดี ปัจจุบันก็ดี ที่มีภายในหรือภายนอกก็ดี หยาบหรือละเอียดก็ดี เลวหรือประณีตก็ดี ทั้งที่อยู่ในที่ไกลหรือใกล้ก็ดี ทั้งหมดนั้นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’ ดังนี้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ยิงได้ไกลอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้ยิงได้เร็วอย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้เหตุให้ทุกข์เกิด นี้ความดับทุกข์ นี้ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ยิงได้เร็วอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้ทำลายข้าศึกหมู่ใหญ่ได้อย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมทำลายกองอวิชชาใหญ่ได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ทำลายข้าศึกหมู่ใหญ่ได้อย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๓ ประการนี้แลย่อมเป็นผู้ควรแก่ของคำนับ ... เป็นเนื้อนาบุญของโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า”

๒. ปริสาสูตร

ว่าด้วยบริษัท ๓ ประเภท

{๕๗๔} [๑๐๖๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บริษัทมี ๓ ประเภทนี้ ๓ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ