๑. ปาตุภาวสูตร เล่ม ๒๒

อานิสังสวรรคที่ ๕

๑. ปาตุภาวสูตร

ว่าด้วยความปรากฏขึ้นที่หาได้ยาก ๖ ประการ

[๓๖๗] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความปรากฏขึ้นแห่งเหตุ ๖ ประการเป็นของหาได้ยากในโลก เหตุ ๖ ประการเป็นไฉน ? คือ ความปรากฏขึ้นแห่งพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ๑ บุคคลผู้แสดงธรรมวินัยที่พระ-ตถาคตประกาศแล้ว ๑ ความเกิดขึ้นในมัชฌิมประเทศ (ที่มีพระอริยเจ้า) ๑ความเป็นผู้มีอินทรีย์ไม่บกพร่อง ๑ ความไม่เป็นใบ้บ้าน้ำลาย ๑ ความพอใจในกุศลธรรม ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความปรากฏขึ้นแห่งเหตุ ๖ ประการนี้แลเป็นของหาได้ยากในโลก.

จบปาตุภาวสูตรที่ ๑

อานิสังสวรรควรรณนาที่๑๕

อรรถกถาปาตุภาวสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในปาตุภาวสูตรที่ ๑ แห่งอานิสังสวรรคที่ ๕ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อริยายตเน ได้แก่ ในมัชฌิมประเทศ. บทว่า อินฺทฺริยานํได้แก่ อินทรีย์ที่มีใจเป็นที่ ๖.

จบอรรถกถาปาตุภาวสูตรที่ ๑

๑อรรถกถาเป็นวรรคที่ ๑๐

๒. อานิสังสสูตร

ว่าด้วยอานิสงส์แห่งโสดาปัตติผล ๖ ประการ

[๓๖๘] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อานิสงส์ในการกระทำให้แจ้งซึ่งโสดา-ปัตติผล ๖ ประการนี้ ๖ ประการเป็นไฉน ? คือ บุคคลย่อมเป็นผู้แน่นอนในพระสัทธรรม ๑ ย่อมเป็นผู้มีความไม่เสื่อมเป็นธรรมดา ๑ เขาผู้กระทำที่สุดแห่งทุกข์แล้วย่อมไม่มีทุกข์ ๑ เป็นผู้ประกอบด้วยอสาธารณญาณ ๑ เขาเห็นเหตุแล้วด้วยดี ๑ และเห็นธรรมที่เกิดขึ้นแต่เหตุด้วยดี ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลายอานิสงส์ในการกระทำให้แจ้งซึ่งโสดาปัตติผล ๖ ประการนี้แล.

จบอานิสังสสูตรที่ ๒

อรรถกถาอานิสังสสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในอานิสังสสูตรที่ ๒ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า สทฺธมฺมนิยโต ความว่า เป็นผู้เที่ยงในศาสนสัทธรรม.

บทว่า อสาธารเณน ความว่า (ประกอบด้วยญาณ) อันไม่ทั่วไปกับปุถุชนทั้งหลาย.

จบอรรถกถาอานิสังสสูตรที่ ๒

๓. อนิจจสูตร๑

ว่าด้วยฐานะที่มีได้และมีไม่ได้

[๓๖๙] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้พิจารณาเห็นสังขารไร ๆ โดยความเป็นของเที่ยง จักเป็นผู้ประกอบด้วยขันติที่สมควร ข้อนั้นย่อมไม่เป็น๑สูตรที่ ๓ ๔ ๕ และ ๖ ท่านไม่พรรณนา