พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย · วรรคที่ไม่สงเคราะห์เป็นปัณณาสก์
๑. สัปปุริสวรรค เล่ม ๒๑
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๐๑–๒๑๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๗ ในวรรคที่ไม่สงเคราะห์เป็นปัณณาสก์มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต วรรคที่ไม่สงเคราะห์เป็นปัณณาสก์ สัปปุริสวรรค (ฉบับหลวง เล่ม ๒๑ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๑ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๑)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๑ หน้า ๓๕๐–๓๖๒
๕. ปัญจมปัณณาสก์
(๒๑) ๑. สัปปุริสวรรค
๑. สิกขาปทสูตร
ว่าด้วยเป็นอสัตบุรุษและสัตบุรุษโดยสิกขาบท
{๒๐๑} [๒๐๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงอสัตบุรุษ อสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าอสัตบุรุษ สัตบุรุษ และสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าสัตบุรุษให้เธอทั้งหลายฟัง เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวให้ฟัง” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อสัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นคนชอบฆ่าสัตว์ ชอบลักทรัพย์ ชอบประพฤติผิดในกาม ชอบพูดเท็จ ชอบดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท ดูก่อนภิกษุทั้งหลายบุคคลนี้เราเรียกว่าอสัตบุรุษ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าอสัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคล
บางคนในโลกนี้ตัวเองเป็นคนชอบฆ่าสัตว์และยังชักชวนผู้อื่นในการฆ่าสัตว์ด้วยตัวเองเป็นคนชอบลักทรัพย์และยังชักชวนผู้อื่นในการลักทรัพย์ด้วย ตัวเองเป็นคนชอบประพฤติผิดในกามและยังชักชวนผู้อื่นในการประพฤติผิดในกามด้วยตัวเองเป็นคนชอบพูดเท็จและยังชักชวนผู้อื่นในการพูดเท็จด้วย ตัวเองเป็นคนชอบดื่มน้ำเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท และยังชักชวนผู้อื่นในการดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาทด้วยดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าอสัตบุรุษยิ่งกว่าอสัตบุรุษ
- ๑ในที่นี้ อสัตบุรุษ หมายถึงคนเลวทราม คนเปล่าประโยชน์ คนลุ่มหลง คนมืดบอดเพราะอวิชชา คนกิเลสหนา ส่วน สัตบุรุษ หมายถึงผู้ที่เป็นบัณฑิตซึ่งมีพฤติกรรมตรงข้ามกับอสัตบุรุษนั้น (องฺ.จตุกฺก.อ. ๔๓๘)
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็น
ผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์ เว้นขาดจากการลักทรัพย์ เว้นขาดจากการประพฤติผิดในกาม เว้นขาดจากการพูดเท็จ เว้นขาดจากการดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าสัตบุรุษ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สัตบุรุษที่ยิ่งกว่าสัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคลบาง
คนในโลกนี้ตัวเองเป็นผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์และยังชักชวนผู้อื่นในการงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ด้วย ตัวเองเป็นผู้เว้นขาดจากการลักทรัพย์และยังชักชวนผู้อื่นในการงดเว้นจากการลักทรัพย์ด้วย ตัวเองเป็นผู้เว้นขาดจากการประพฤติผิดในกามและยังชักชวนผู้อื่นในการงดเว้นจากการประพฤติผิดในกามด้วย ตัวเองเป็นผู้เว้นขาดจากการพูดเท็จและยังชักชวนผู้อื่นในการงดเว้นจากการพูดเท็จด้วย ตัวเองเป็นผู้เว้นขาดจากการดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาทและยังชักชวนผู้อื่นในการงดเว้นจากการดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาทด้วย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าสัตบุรุษ”
๒. อัสสัทธสูตร
ว่าด้วยเป็นอสัตบุรุษและสัตบุรุษโดยศรัทธาเป็นต้น
{๒๐๒} [๒๐๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงอสัตบุรุษ อสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าอสัตบุรุษ สัตบุรุษ และสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าสัตบุรุษ ให้เธอทั้งหลายฟัง เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวให้ฟัง” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อสัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้
เป็นผู้ไม่มีศรัทธา ไม่มีหิริ ไม่มีโอตตัปปะ มีสุตะน้อย เป็นคนเกียจคร้าน มีสติหลงลืม มีปัญญาทราม ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าอสัตบุรุษ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าอสัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคล
บางคนในโลกนี้ตัวเองเป็นผู้ไม่มีศรัทธาและยังชักชวนผู้อื่นให้เป็นผู้ไม่มีศรัทธาด้วย
ตัวเองเป็นผู้ไม่มีหิริและยังชักชวนผู้อื่นให้เป็นผู้ไม่มีหิริด้วย ตัวเองเป็นผู้ไม่มี
โอตตัปปะและยังชักชวนผู้อื่นให้เป็นผู้ไม่มีโอตตัปปะด้วย ตัวเองเป็นผู้มีสุตะน้อยและยังชักชวนผู้อื่นให้เป็นผู้มีสุตะน้อยด้วย ตัวเองเป็นผู้เกียจคร้านและยังชักชวนผู้อื่นให้เป็นผู้เกียจคร้านด้วย ตัวเองเป็นผู้มีสติหลงลืมและยังชักชวนผู้อื่นให้เป็นผู้มีสติหลงลืมด้วย ตัวเองเป็นผู้มีปัญญาทรามและยังชักชวนผู้อื่นให้เป็นผู้มีปัญญาทรามด้วย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าอสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าอสัตบุรุษ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ เป็น
ผู้มีศรัทธา มีหิริ มีโอตตัปปะ เป็นพหูสูต ปรารภความเพียร มีสติ มี
ปัญญา ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าสัตบุรุษ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สัตบุรุษที่ยิ่งกว่าสัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคลบาง
คนในโลกนี้ตัวเองเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศรัทธาและยังชักชวนผู้อื่นให้ถึงพร้อมด้วยศรัทธาด้วย ตัวเองเป็นผู้มีหิริและยังชักชวนผู้อื่นให้เป็นผู้มีหิริด้วย ตัวเองเป็นผู้มีโอตตัปปะและยังชักชวนผู้อื่นให้เป็นผู้มีโอตตัปปะด้วย ตัวเองเป็นผู้มีสุตะมากและยังชักชวนผู้อื่นให้เป็นผู้มีสุตะมากด้วย ตัวเองเป็นผู้ปรารภความเพียรและยังชักชวนผู้อื่นให้เป็นผู้ปรารภความเพียรด้วย ตัวเองเป็นผู้มีสติตั้งมั่นและยังชักชวนผู้อื่นให้มีสติตั้งมั่นด้วย ตัวเองเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยปัญญา และยังชักชวนผู้อื่นให้ถึงพร้อมด้วยปัญญาด้วย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้ เราเรียกว่าสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าสัตบุรุษ”
๓. สัตตกัมมสูตร
ว่าด้วยเป็นอสัตบุรุษและสัตบุรุษโดยกรรมบถ ๗
{๒๐๓} [๒๐๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงอสัตบุรุษ อสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าอสัตบุรุษ สัตบุรุษ และสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าสัตบุรุษให้เธอทั้งหลายฟัง เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวให้ฟัง” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อสัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้
เป็นคนชอบฆ่าสัตว์ ชอบลักทรัพย์ ชอบประพฤติผิดในกาม ชอบพูดเท็จ ชอบพูดส่อเสียด ชอบพูดคำหยาบ ชอบพูดเพ้อเจ้อ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าอสัตบุรุษ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าอสัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคล
บางคนในโลกนี้ตัวเองเป็นผู้ชอบฆ่าสัตว์และยังชักชวนผู้อื่นในการฆ่าสัตว์ด้วยตัวเองเป็นผู้ชอบลักทรัพย์และยังชักชวนผู้อื่นในการลักทรัพย์ด้วย ตัวเองเป็นผู้ชอบประพฤติผิดในกามและยังชักชวนผู้อื่นในการประพฤติผิดในกามด้วย ตัวเองเป็นผู้ชอบพูดเท็จและยังชักชวนผู้อื่นในการพูดเท็จด้วย ตัวเองเป็นผู้ชอบพูดคำส่อเสียดและยังชักชวนผู้อื่นในการพูดส่อเสียดด้วย ตัวเองเป็นผู้ชอบพูดคำหยาบและยังชักชวนผู้อื่นในการพูดคำหยาบด้วย ตัวเองเป็นผู้ชอบพูดเฟ้อเจ้อและยังชักชวนผู้อื่นในการพูดเฟ้อเจ้อด้วย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าอสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าอสัตบุรุษ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็น
ผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์ เว้นขาดจากการลักทรัพย์ เว้นขาดจากการประพฤติผิดในกาม เว้นขาดจากการพูดเท็จ เว้นขาดจากการพูดส่อเสียด เว้นขาดจากการพูดคำหยาบ เว้นขาดจาการพูดเพ้อเจ้อ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าสัตบุรษ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สัตบุรุษที่ยิ่งกว่าสัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคล
บางคนในโลกนี้ตัวเองเป็นผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์และยังชักชวนผู้อื่นในการงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ด้วย ตัวเองเป็นผู้เว้นขาดจากการลักทรัพย์และยังชักชวนผู้อื่นในการงดเว้นจากการลักทรัพย์ด้วย ตัวเองเป็นผู้เว้นขาดจากการประพฤติผิดในกามและยังชักชวนผู้อื่นในการงดเว้นจากการประพฤติผิดในกามด้วย ตัวเองเป็นผู้เว้นขาดจากการพูดเท็จและยังชักชวนผู้อื่นในการงดเว้นจากการพูดเท็จด้วย ตัวเองเป็นผู้เว้นขาดจากการพูดส่อเสียดและยังชักชวนผู้อื่นในการงดเว้นจากการพูดส่อเสียดด้วย ตัวเองเป็นผู้เว้นขาดจากการพูดคำหยาบและยังชักชวนผู้อื่นในการงดเว้นจากการพูดคำหยาบด้วย ตัวเองเป็นผู้เว้นขาดจากการพูดเพ้อเจ้อและยังชักชวนผู้อื่นในการงดเว้นจากการพูดเพ้อเจ้อด้วย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าสัตบุรุษ”
๔. ทสกัมมสูตร
ว่าด้วยเป็นอสัตบุรุษและสัตบุรุษโดยกรรมบถ ๑๐
{๒๐๔} [๒๐๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงอสัตบุรุษ อสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าอสัตบุรุษ สัตบุรุษ และสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าสัตบุรุษให้เธอทั้งหลายฟัง เธอทั้งหลายจงฟัง ...” พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อสัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้
เป็นผู้ชอบฆ่าสัตว์ เป็นผู้ชอบลักทรัพย์ เป็นผู้ชอบประพฤติผิดในกาม เป็นผู้ชอบพูดเท็จ เป็นผู้ชอบพูดส่อเสียด เป็นผู้ชอบพูดคำหยาบ เป็นผู้ชอบพูด
เพ้อเจ้อ เป็นคนโลภ เป็นผู้มีจิตพยาบาท เป็นผู้มีความเห็นผิด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าอสัตบุรุษ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าอสัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคล
บางคนในโลกนี้ตัวเองเป็นผู้ชอบฆ่าสัตว์และยังชักชวนผู้อื่นในการฆ่าสัตว์ด้วย...
ตัวเองเป็นคนโลภและยังชักชวนผู้อื่นในความโลภด้วย ตัวเองเป็นผู้มีจิตพยาบาทและยังชักชวนผู้อื่นในความพยาบาทด้วย ตัวเองเป็นผู้มีความเห็นผิดและยังชักชวนผู้อื่นในความเห็นผิดด้วย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าอสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าอสัตบุรุษ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็น
ผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์ ... เป็นผู้ไม่โลภ ไม่มีจิตพยาบาท มีความเห็นชอบดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าสัตบุรุษ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สัตบุรุษที่ยิ่งกว่าสัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคลบาง
คนในโลกนี้ตัวเองเป็นผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์และยังชกชวนผู้อื่นในการงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ด้วย ... ตัวเองเป็นผู้ไม่โลภและยังชักชวนผู้อื่นในความไม่โลภด้วย ตัวเองเป็นผู้ไม่มีจิตพยาบาทและยังชักชวนผู้อื่นในความไม่พยาบาทด้วยตัวเองเป็นผู้มีความเห็นชอบและยังชักชวนผู้อื่นในความเห็นชอบด้วย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าสัตบุรุษ”
๕. อัฏฐังคิกสูตร
ว่าด้วยเป็นอสัตบุรุษและสัตบุรุษโดยมรรค ๘
{๒๐๕} [๒๐๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงอสัตบุรุษ อสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าอสัตบุรุษ สัตบุรุษ และสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าสัตบุรุษให้เธอทั้งหลายฟัง เธอทั้งหลายจงฟัง ...” พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อสัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้
เป็นผู้มีความเห็นผิด เป็นผู้มีความดำริผิด เป็นผู้มีวาจาผิด เป็นผู้มีการงานผิดเป็นผู้มีอาชีพผิด เป็นผู้มีความพยายามผิด เป็นผู้ระลึกผิด เป็นผู้ตั้งใจมั่นผิดดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าอสัตบุรุษ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าอสัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคล
บางคนในโลกนี้ตัวเองเป็นผู้มีความเห็นผิดและยังชักชวนผู้อื่นในความเห็นผิดด้วยตัวเองเป็นผู้มีความดำริผิดและยังชักชวนผู้อื่นในความดำริผิดด้วย ตัวเองเป็นผู้มีวาจาผิดและยังชักชวนผู้อื่นในวาจาผิดด้วย ตัวเองเป็นผู้มีการงานผิดและยังชักชวนผู้อื่นในการงานผิดด้วย ตัวเองเป็นผู้มีอาชีพผิดและยังชักชวนผู้อื่นในอาชีพผิดด้วย ตัวเองเป็นผู้มีความพยายามผิดและยังชักชวนผู้อื่นในความพยายามผิดด้วย ตัวเองเป็นผู้ระลึกผิดและยังชักชวนผู้อื่นในการระลึกผิดด้วยตัวเองเป็นผู้ตั้งใจมั่นผิดและยังชักชวนผู้อื่นในการตั้งใจมั่นผิดด้วย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าอสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าอสัตบุรุษ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็น
ผู้มีความเห็นชอบ มีความดำริชอบ มีวาจาชอบ มีการงานชอบ มีอาชีพ
ชอบ มีความพยายามชอบ ระลึกชอบ ตั้งใจมั่นชอบ ดูก่อนภิกษุทั้งหลายบุคคลนี้เราเรียกว่าสัตบุรุษ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สัตบุรุษที่ยิ่งกว่าสัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ตัวเองเป็นผู้มีความเห็นชอบและยังชักชวนผู้อื่นในความเห็นชอบด้วยตัวเองเป็นผู้มีความดำริชอบและยังชักชวนผู้อื่นในความดำริชอบด้วย ตัวเองเป็นผู้มีวาจาชอบและยังชักชวนผู้อื่นในวาจาชอบด้วย ตัวเองเป็นผู้มีการงานชอบและยังชักชวนผู้อื่นในการงานชอบด้วย ตัวเองเป็นผู้มีอาชีพชอบและยัง
ชักชวนผู้อื่นในอาชีพชอบด้วย ตัวเองเป็นผู้มีความพยายามชอบและยัง
ชักชวนผู้อื่นในความพยายามชอบด้วย ตัวเองเป็นผู้ระลึกชอบและยังชักชวนผู้อื่นในการระลึกชอบด้วย ตัวเองเป็นผู้ตั้งใจมั่นชอบและยังชักชวนผู้อื่นในความตั้งใจมั่นชอบด้วย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าสัตบุรษ”
๖. ทสมัคคสูฅร
ว่าด้วยเป็นอสัตบุรุษและสัตบุรุษโดยมรรค ๑๐
{๒๐๖} [๒๐๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงอสัตบุรุษ อสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าอสัตบุรุษ สัตบุรุษ และสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าสัตบุรุษให้เธอทั้งหลายฟังเธอทั้งหลายจงฟัง ...” พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อสัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้
เป็นผู้มีดวามเห็นผิด เป็นผู้มีดวามดำริผิด เป็นผู้มีวาจาผิด เป็นผู้มีการงานผิดเป็นผู้มีอาชีพผิด เป็นผู้มีความพยายามผิด เป็นผู้ระลึกผิด เป็นผู้ตั้งใจมั่นผิดเป็นผู้มีความรู้ผิด เป็นผู้มีความหลุดพ้นผิด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าอสัตบุรุษ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าอสัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคล
บางคนในโลกนี้ตัวเองเป็นผู้มีความเห็นผิดและยังชักชวนผู้อื่นในความเห็นผิดด้วย... ตัวเองเป็นผู้มีความรู้ผิดและชักชวนผู้อื่นในความรู้ผิดด้วย ตัวเองเป็นผู้มีความหลุดพ้นผิดและยังชักชวนผู้อื่นในความหลุดพ้นผิดด้วย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าอสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าอสัตบุรุษ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็น
ผู้มีความเห็นชอบ... เป็นผู้มีความรู้ชอบ เป็นผู้มีความหลุดพ้นชอบ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าสัตบุรุษ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สัตบุรุษที่ยิ่งกว่าสัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคลบาง
คนในโลกนี้ตัวเองเป็นผู้มีความเห็นชอบและยังชักชวนผู้อื่นในความเห็นชอบด้วย... ตัวเองเป็นผู้มีความรู้ชอบและยังชักชวนผู้อื่นในความรู้ชอบด้วย ตัวเองเป็นผู้มีความหลุดพ้นชอบและยังชักชวนผู้อื่นในความหลุดพ้นชอบด้วย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าสัตบุรุษ”
๗. ปฐมปาปธัมมสูตร
ว่าด้วยเป็นคนชั่วและคนดีโดยกรรมบถ ๑๐
{๒๐๗} [๒๐๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงคนชั่ว คนชั่วที่ยิ่งกว่าคนชั่ว
คนดี และคนดีที่ยิ่งกว่าคนดีให้เธอทั้งหลายฟัง เธอทั้งหลายจงฟัง ..."
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนชั่วเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็น
ผู้ชอบฆ่าสัตว์ เป็นผู้ชอบลักทรัพย์ เป็นผู้ชอบประพฤติผิดในกาม เป็นผู้ชอบพูดเท็จ เป็นผู้ชอบพูดส่อเสียด เป็นผู้ชอบพูดคำหยาบ เป็นผู้ชอบพูดเพ้อเจ้อเป็นคนโลภ เป็นผู้มีจิตพยาบาท เป็นผู้มีความเห็นผิด ดูก่อนภิกษุทั้งหลายบุคคลนี้เราเรียกว่าคนชั่ว
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนชั่วที่ยิ่งกว่าคนชั่วเป็นไฉน คือ บุคคลบางคน
ในโลกนี้ตัวเองเป็นผู้ชอบฆ่าสัตว์และยังชักชวนผู้อื่นในการฆ่าสัตว์ด้วย ...
ตัวเองเป็นผู้มีความเห็นผิดและยังชักชวนผู้อื่นในความเห็นผิดด้วย ดูก่อน
ภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าคนชั่วที่ยิ่งกว่าคนชั่ว
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนดีเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นผู้
เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์ ... มีความเห็นชอบ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าคนดี
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนดีที่ยิ่งกว่าคนดีเป็นไฉน คือ บุคคลบางคน
ในโลกนี้ตัวเองเป็นผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์และยังชักชวนผู้อื่นในการงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ด้วย ... ตัวเองเป็นผู้มีความเห็นชอบ และยังชักชวนผู้อื่นในความเห็นชอบด้วย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าคนดีที่ยิ่งกว่าคนดี”
๘. ทุติยปาปธัมมสูตร
ว่าด้วยเป็นคนชั่วและคนดีโดยมรรค ๑๐
{๒๐๘} [๒๐๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงคนชั่ว คนชั่วที่ยิ่งกว่าคนชั่วคนดี และคนดีที่ยิ่งกว่าคนดีให้เธอทั้งหลายฟัง เธอทั้งหลายจงฟัง ... ” พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนชั่วเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็น
ผู้มีความเห็นผิด เป็นผู้มีความดำริผิด เป็นผู้มีวาจาผิด เป็นผู้มีการงานผิดเป็นผู้มีอาชีพผิด เป็นผู้มีความพยายามผิด เป็นผู้ระลึกผิด เป็นผู้ตั้งใจมั่นผิดเป็นผู้มีความรู้ผิด เป็นผู้มีความหลุดพ้นผิด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้ เราเรียกว่าคนชั่ว
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนชั่วที่ยิ่งกว่าคนชั่วเป็นไฉน คือ บุคคลบาง
คนในโลกนี้ตัวเองเป็นผู้มีความเห็นผิดและยังชักชวนผู้อื่นในความเห็นผิดด้วย... ตัวเองเป็นผู้มีความรู้ผิดและยังชักชวนผู้อื่นในความรู้ผิดด้วย ตัวเองเป็นผู้มีความหลุดพ้นผิดและยังชักชวนผู้อื่นในความหลุดพ้นผิดด้วย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าคนชั่วที่ยิ่งกว่าคนชั่ว
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนดีเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นผู้มี
ความเห็นชอบ ... เป็นผู้มีความรู้ชอบ เป็นผู้มีความหลุดพ้นชอบ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าคนดี
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนดีที่ยิ่งกว่าคนดีเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนใน
โลกนี้ตัวเองเป็นผู้มีความเห็นชอบและยังชักชวนผู้อื่นในความเห็นชอบด้วย ...
ตัวเองเป็นผู้มีความรู้ชอบและยังชักชวนผู้อื่นในความรู้ชอบด้วย ตัวเองเป็นผู้มีความหลุดพ้นชอบและยังชักชวนผู้อื่นในความหลุดพ้นชอบด้วย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าคนดีที่ยิ่งกว่าคนดี”
๙. ตติยปาปธัมมสูตร
ว่าด้วยบุคคลมีบาปธรรมและบุคคลผู้มีกัลยาณธรรม
{๒๐๙} [๒๐๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงบุคคลผู้มีบาปธรรม บุคคลผู้มีบาปธรรมที่ยิ่งกว่าบุคคลผู้มีบาปธรรม บุคคลผู้มีกัลยาณธรรม และบุคคล
ผู้มีกัลยาณธรรมที่ยิ่งกว่าบุคคลผู้มีกัลยาณธรรมให้เธอทั้งหลายฟัง เธอ
ทั้งหลายจงฟัง ...” พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้มีบาปธรรมเป็นไฉน คือ บุคคลบางคน
ในโลกนี้เป็นผู้ชอบฆ่าสัตว์ เป็นผู้ชอบลักทรัพย์ เป็นผู้ชอบประพฤติผิดในกามเป็นผู้ชอบพูดเท็จ เป็นผู้ชอบพูดคำส่อเสียด เป็นผู้ชอบพูดคำหยาบ เป็น
ผู้ชอบพูดคำเพ้อเจ้อ เป็นคนโลภ เป็นผู้มีจิตพยาบาท เป็นผู้มีความเห็นผิดดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าผู้มีบาปธรรม
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้มีบาปธรรมที่ยิ่งกว่าบุคคลผู้มีบาปธรรม
เป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ตัวเองเป็นผู้ชอบฆ่าสัตว์และยังชักชวนผู้อื่นในการฆ่าสัตว์ด้วย ... ตัวเองเป็นผู้มีความเห็นผิดและยังชักชวนผู้อื่นในความเห็นผิดด้วย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าผู้มีบาปธรรมที่ยิ่งกว่าบุคคลผู้มีบาปธรรม
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้มีกัลยาณธรรมเป็นไฉน คือ บุคคลบางคน
ในโลกนี้เป็นผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์ ... เป็นผู้มีความเห็นชอบ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าผู้มีกัลยาณธรรม
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้มีกัลยาณธรรมที่ยิ่งกว่าบุคคลผู้มีกัลยาณ
ธรรมเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ตัวเองเป็นผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์และยังชักชวนผู้อื่นในการงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ด้วย... ตัวเองเป็นผู้มีความเห็นชอบและยังชักชวนผู้อื่นในความเห็นชอบด้วย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าผู้มีกัลยาณธรรมที่ยิ่งกว่าบุคคลผู้มีกัลยาณธรรม”
๑๐. จตุตถปาปธัมมสูตร
ว่าด้วยบุคคลผู้มีบาปธรรมและบุคคลผู้มีกัลยาณธรรม
{๒๑๐} [๒๑๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงบุคคลผู้มีบาปธรรม บุคคลผู้มีบาปธรรมที่ยิ่งกว่าบุคคลผู้มีบาปธรรม บุคคลผู้มีกัลยาณธรรม และบุคคล
ผู้มีกัลยาณธรรมที่ยิ่งกว่าบุคคลผู้มีกัลยาณธรรมให้เธอทั้งหลายฟัง เธอ
ทั้งหลายจงฟัง ...” พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้มีบาปธรรมเป็นไฉน คือ บุคคลบาง
คนในโลกนี้ เป็นผู้มีความเห็นผิด ... เป็นผู้มีความรู้ผิด เป็นผู้มีความหลุดพ้นผิด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าผู้มีบาปธรรม
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้มีบาปธรรมที่ยิ่งกว่าบุคคลผู้มีบาปธรรม
เป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ตัวเองเป็นผู้มีความเห็นผิดและยังชักชวนผู้อื่นในความเห็นผิดด้วย ... ตัวเองเป็นผู้มีความหลุดพ้นผิดและยังชักชวนผู้อื่นในความหลุดพ้นผิดด้วย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าผู้มีบาปธรรมที่ยิ่งกว่าบุคคลผู้มีบาปธรรม
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้มีกัลยาณธรรมเป็นไฉน คือ บุคคลบางคน
ในโลกนี้เป็นผู้มีความเห็นชอบ ... เป็นผู้มีความหลุดพ้นชอบ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าผู้มีกัลยาณธรรม
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้มีกัลยาณธรรมที่ยิ่งกว่าบุคคลผู้มีกัลยาณ
ธรรมเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ตัวเองเป็นผู้มีความเห็นชอบและยังชักชวนผู้อื่นในความเห็นชอบด้วย ... ตัวเองเป็นผู้มีความหลุดพ้นชอบและยังชักชวนผู้อื่นในความหลุดพ้นชอบด้วย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เราเรียกว่าบุคคลผู้มีกัลยาณธรรมที่ยิ่งกว่าบุคคลผู้มีกัลยาณธรรม”
จบ สัปปุริสวรรคที่ ๑
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. สิกขาปทสูตร ๒. อัสสัทธสูตร
๓. สัตตกัมมสูตร ๔. ทสกัมมสูตร
๕. อัฎฐังคิกสูตร ๖. ทสมัคคสูตร
๗. ปฐมปาปธัมมสูตร ๘. ทุติยปาปธัมมสูตร
๙. ตติยปาปธัมมสูตร ๑๐. จตุตถปาปธัมมสูตร
(๒๒) ๒. โสภนวรรค
๑. ปริสาสูตร
ว่าด้วยผู้ประทุษร้ายบริษัทและผู้ทำบริษัทให้งาม ๔ ประเภท
{๒๑๑} [๒๑๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประทุษร้ายบริษัทมี ๔ประเภท นี้บุคคล ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ
(๑) ภิกษุผู้ทุศีล มีบาปธรรม ชื่อว่าผู้ประทุษร้ายบริษัท
(๒) ภิกษุณีผู้ทุศีล มีบาปธรรม ชื่อว่าผู้ประทุษร้ายบริษัท
(๓) อุบาสกผู้ทุศีล มีบาปธรรม ชื่อว่าผู้ประทุษร้ายบริษัท
(๔) อุบาสิกา ผู้ทุศีล มีบาปธรรม ชื่อว่าผู้ประทุษร้ายบริษัท
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประทุษร้ายบริษัท มี ๔ ประเภทนี้แล
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ทำบริษัทให้งามมี ๔ ประเภทนี้ บุคคล ๔
ประเภทคืออะไรบ้าง คือ
จบ ๑. สัปปุริสวรรค