๒. โศภนวรรค เล่ม ๒๑

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. สิกขาปทสูตร ๒. อัสสัทธสูตร

๓. สัตตกัมมสูตร ๔. ทสกัมมสูตร

๕. อัฎฐังคิกสูตร ๖. ทสมัคคสูตร

๗. ปฐมปาปธัมมสูตร ๘. ทุติยปาปธัมมสูตร

๙. ตติยปาปธัมมสูตร ๑๐. จตุตถปาปธัมมสูตร

(๒๒) ๒. โสภนวรรค

๑. ปริสาสูตร

ว่าด้วยผู้ประทุษร้ายบริษัทและผู้ทำบริษัทให้งาม ๔ ประเภท

{๒๑๑} [๒๑๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประทุษร้ายบริษัทมี ๔ประเภท นี้บุคคล ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ภิกษุผู้ทุศีล มีบาปธรรม ชื่อว่าผู้ประทุษร้ายบริษัท

(๒) ภิกษุณีผู้ทุศีล มีบาปธรรม ชื่อว่าผู้ประทุษร้ายบริษัท

(๓) อุบาสกผู้ทุศีล มีบาปธรรม ชื่อว่าผู้ประทุษร้ายบริษัท

(๔) อุบาสิกา ผู้ทุศีล มีบาปธรรม ชื่อว่าผู้ประทุษร้ายบริษัท

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประทุษร้ายบริษัท มี ๔ ประเภทนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ทำบริษัทให้งามมี ๔ ประเภทนี้ บุคคล ๔

ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ภิกษุผู้มีศีล มีกัลยาณธรรม ชื่อว่าผู้ทำบริษัทให้งาม

(๒) ภิกษุณีผู้มีศีล มีกัลยาณธรรม ชื่อว่าผู้ทำบริษัทให้งาม

(๓) อุบาสกผู้มีศีล มีกัลยาณธรรม ชื่อว่าผู้ทำบริษัทให้งาม

(๔) อุบาสิกาผู้มีศีล มีกัลยาณธรรม ชื่อว่าผู้ทำบริษัทให้งาม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ทำบริษัทให้งามมี ๔ ประเภทนี้แล”

๒. ทิฏฐิสูตร

ว่าด้วยบุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการ

{๒๑๒} [๒๑๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) กายทุจริต (๒) วจีทุจริต

(๓) มโนทุจริต (๔) มิจฉาทิฏฐิ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลจะต้อง

ตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจะได้ไป

สวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) กายสุจริต ( ๒) วจีสุจริต

(๓) มโนสุจริต (๔) สัมมาทิฏฐิ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลจะได้

ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”

๓. อกตัญญุตาสูตร

ว่าด้วยบุคคลผู้จะต้องตกนรกและได้ไปสวรรค์

{๒๑๓} [๒๑๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) กายทุจริต (๒) วจีทุจริต

(๓) มโนทุจริต (๔) ความเป็นคนอกตัญญูอกตเวที

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลจะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจะได้ไป

สวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) กายสุจริต (๒) วจีสุจริต

(๓) มโนสุจริต (๔) ความเป็นคนกตัญญูกตเวที

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลจะได้

ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”

๔. ปาณาติปาตีสูตร

ว่าด้วยบุคคลผู้จะต้องตกนรกและได้ไปสวรรค์

{๒๑๔} [๒๑๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) เป็นผู้ชอบฆ่าสัตว์ (๒) เป็นผู้ชอบลักทรัพย์

(๓) เป็นผู้ชอบประพฤตผิดในกาม (๔) เป็นผู้ชอบพูดเท็จ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล จะ

ต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการ จะได้ไป

สวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) เป็นผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์

(๒) เป็นผู้เว้นขาดจากการลักทรัพย์

(๓) เป็นผู้เว้นขาดจากการประพฤติผิดในกาม

(๔) เป็นผู้เว้นขาดจากการพูดเท็จ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล

จะได้ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”

๕. ปฐมมัคคสูตร

ว่าด้วยบุคคลผู้จะต้องตกนรกและได้ไปสวรรค์

{๒๑๕} [๒๑๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) เป็นผู้มีความเห็นผิด (๒) เป็นผู้มีความดำริผิด

(๓) เป็นผู้มีวาจาผิด (๔) เป็นผู้มีการงานผิด

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล

จะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจะได้ไป

สวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) เป็นผู้มีความเห็นชอบ (๒) เป็นผู้มีความดำริชอบ

(๓) เป็นผู้มีวาจาชอบ (๔) เป็นผู้มีการงานชอบ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลจะได้

ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”

๖. ทุติยมัคคสูตร

ว่าด้วยบุคคลผู้จะต้องตกนรกและได้ไปสวรรค์

{๒๑๖} [๒๑๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) เป็นผู้มีอาชีพผิด (๒) เป็นผู้มีความพยายามผิด

(๓) เป็นผู้มีความระลึกผิด (๔) เป็นผู้มีความตั้งใจไว้ผิด

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล

จะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจะได้ไป

สวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) เป็นผู้มีอาชีพชอบ (๒) เป็นผู้มีความพยายามชอบ

(๓) เป็นผู้มีความระลึกชอบ (๔) เป็นผู้มีความตั้งใจไว้ชอบ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจะได้

ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”

๗. ปฐมโวหารปถสูตร

ว่าด้วยบุคคลผู้จะต้องตกนรกและได้ไปสวรรค์

{๒๑๗} [๒๑๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) พูดในสิ่งที่ไม่ได้เห็นว่าได้เห็น

(๒) พูดในสิ่งที่ไม่ได้ยินว่าได้ยิน

(๓) พูดในสิ่งที่ไม่ได้ทราบว่าได้ทราบ

(๔) พูดในสิ่งที่ไม่ได้รู้ว่าได้รู้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลจะต้อง

ตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจะได้ไป

สวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) พูดในสิ่งที่ไม่ได้เห็นว่าไม่ได้เห็น

(๒) พูดในสิ่งที่ไม่ได้ยินว่าไม่ได้ยิน

(๓) พูดในสิ่งที่ไม่ได้ทราบว่าไม่ได้ทราบ

(๔) พูดในสิ่งที่ไม่ได้รู้ว่าไม่ได้รู้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลจะได้

ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”

๘. ทุติยโวหารปถสูตร

ว่าด้วยบุคคลผู้จะต้องตกนรกและได้ไปสวรรค์

{๒๑๘} [๒๑๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) พูดในสิ่งที่ได้เห็นว่าไม่ได้เห็น

(๒) พูดในสิ่งที่ได้ยินว่าไม่ได้ยิน

(๓) พูดในสิ่งที่ได้ทราบว่าไม่ได้ทราบ

(๔) พูดในสิ่งที่ได้รู้ว่าไม่ได้รู้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลจะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจะได้ไป

สวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) พูดในสิ่งที่ได้เห็นว่าได้เห็น

(๒) พูดในสิ่งที่ได้ยินว่าได้ยิน

(๓) พูดในสิ่งที่ได้ทราบว่าได้ทราบ

(๔) พูดในสิ่งที่ได้รู้ว่าได้รู้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลจะได้

ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”

๙. อหิริกสูตร

ว่าด้วยบุคคลผู้จะต้องตกนรกและได้ไปสวรรค์

{๒๑๙} [๒๑๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) เป็นผู้ไม่มีศรัทธา (๒) เป็นผู้ทุศีล

(๓) เป็นผู้ไม่มีหิริ (๔) เป็นผู้ไม่มีโอตตัปปะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลจะต้อง

ตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจะได้ไป

สวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) เป็นผู้มีศรัทธา (๒) เป็นผู้มีศีล

(๓) เป็นผู้มีหิริ (๔) เป็นผู้มีโอตตัปปะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลจะได้

ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”

๑๐. ทุสสีลสูตร

ว่าด้วยบุคคลผู้จะต้องตกนรกและได้ไปสวรรค์

{๒๒๐} [๒๒๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) เป็นผู้ไม่มีศรัทธา (๒) เป็นผู้ทุศีล

(๓) เป็นผู้เกียจคร้าน (๔) เป็นผู้มีปัญญาทราม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลจะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้

ดูก่อนภิกุษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจะได้ไป

สวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) เป็นผู้มีศรัทธา (๒) เป็นผู้มีศีล

(๓) เป็นผู้ปรารภความเพียร (๔) เป็นผู้มีปัญญา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลจะได้

ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”

จบ โสภนวรรคที่ ๒

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑.ปริสาสูตร ๒. ทิฏฐิสูตร

๓.อกตัญญุตาสูตร ๔. ปาณาติปาตีสูตร

๕.ปฐมมัคคสูตร ๖. ทุติยมัคคสูตร

๗.ปฐมโวหารปถสูตร ๘. ทุติยโวหารปกสูตร

๙.อหิริกสูตร ๑๐. ทุสสีลสูตร

(๒๓) ๓. ทุจจริตวรรค

๑. ทุจจริตสูตร

ว่าด้วยวจีทุจริตและวจีสุจริต

{๒๒๑} [๒๒๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วจีทุจริตมี ๔ ประการนี้ วจีทุจริต ๔ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) คำเท็จ (๒) คำส่อเสียด

(๓) คำหยาบ (๔) คำเพ้อเจ้อ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วจีทุจริตมี ๔ ประการนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วจีสุจริตมี ๔ ประการนี้ วจีสุจริต ๔ ประการคือ

อะไรบ้าง คือ

(๑) คำจริง (๒) คำไม่ส่อเสียด

(๓) คำอ่อนหวาน (๔) คำพอประมาณ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วจีสุจริต ๔ ประการนี้แล”