ธรรมิกสูตร เล่ม ๒๑

ปธาน ๔ ประการเหล่านี้ คือ สังวรปธาน ๑ ปหาน

ปธาน ๑ ภาวนาปธาน ๑ อนุรักขนาปธาน ๑ อัน

พระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์แห่งพระอาทิตย์ทรงแสดงไว้แล้ว

เป็นเหตุให้ภิกษุผู้มีความเพียรในธรรมวินัยนี้ถึงความสิ้น

ทุกข์ได้

๑๐. ธัมมิกสูตร

ว่าด้วยพระราชาผู้ตั้งอยู่ในธรรมและอธรรม

{๗๐} [๗๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมัยใดพระราชาเป็นผู้ไม่ตั้งอยูในธรรมสมัยนั้นแม้พวกข้าราชการก็เป็นผู้ไม่ตั้งอยูในธรรม เมื่อพวกข้าราชการไม่ตั้งอยู่

ในธรรม สมัยนั้นแม้พราหมณ์และคฤหบดีก็เป็นผู้ไม่ตั้งอยู่ในธรรม เมื่อ

พราหมณ์และคฤหบดีไม่ตั้งอยู่ในธรรม สมัยนั้นแม้ชาวนิคมและชาวชนบทก็เป็นผู้ไม่ตั้งอยู่ในธรรม เมื่อชาวนิคมและชาวชนบทไม่ตั้งอยู่ในธรรม ดวง

จันทร์และดวงอาทิตย์ย่อมหมุนเวียนไม่สม่ำเสมอ เมื่อดวงจันทร์และดวง

อาทิตย์หมุนเวียนไม่สม่ำเสมอ หมู่ดาวนักษัตรก็หมุนเวียนไม่สม่ำเสมอ เมื่อหมู่ดาวนักษัตรหมุนเวียนไม่สม่ำเสมอ คืนและวันก็หมุนเวียนไม่สม่ำเสมอ เมื่อคืนและวันหมุนเวียนไม่สม่ำเสมอเดือนหนึ่งและกึ่งเดือนก็หมุนเวียนไม่สม่ำเสมอ

เมื่อเดือนหนึ่งและกึ่งเดือนหมุนเวียนไม่สม่ำเสมอ ฤดูและปีก็หมุนเวียนไม่

สม่ำเสมอ เมื่อฤดูและปีหมุนเวียนไม่สม่ำเสมอ ลมก็พัดไปไม่สม่ำเสมอ

พัดไปผิดทาง เมื่อลมพัดไปไม่สม่ำเสมอ พัดไปผิดทาง เทวดาก็กำเริบ

เมื่อเทวดากำเริบ ฝนฟ้าก็ไม่ตกต้องตามฤดูกาล เมื่อฝนฟ้าไม่ตกต้องตามฤดูกาลข้าวกล้าทั้งหลายก็สุกไม่เสมอกัน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มนุษย์บริโภคข้าวที่สุกไม่เสมอกันจึงเป็นผู้มีอายุน้อย มีผิวพรรณเศร้าหมอง มีกำลังน้อย และมีอาพาธมาก

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมัยใดพระราชาเป็นผู้ตั้งอยู่ในธรรม สมัยนั้นแม้

ข้าราชการก็เป็นผู้ตั้งอยู่ในธรรม เมื่อข้าราชการตั้งอยู่ในธรรม แม้พราหมณ์และคฤหบดีก็เป็นผู้ตั้งอยู่ในธรรม เมื่อพราหมณ์และคฤหบดีตั้งอยูในธรรม แม้ชาวนิคมและชาวชนบทก็เป็นผู้ตั้งอยู่ในธรรม เมื่อชาวนิคมและชาวชนบทผู้ตั้งอยู่ในธรรม ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ก็หมุนเวียนสมํ่าเสมอ เมื่อดวงจันทร์และดวงอาทิตย์หมุนเวียนสมํ่าเสมอ หมู่ดาวนักษัตรก็หมุนเวียนสม่ำเสมอ เมื่อหมู่ดาวนักษัตรหมุนเวียนสม่ำเสมอ คืนและวันก็หมุนเวียนสม่ำ

เสมอ เมื่อคืนและวันหมุนเวียนสมํ่าเสมอ เดือนหนึ่งและกึ่งเดือนก็หมุนเวียนสม่ำเสมอ เมื่อเดือนหนึ่งและกึ่งเดือนหมุนเวียนสม่ำเสมอ ฤดูและปีก็หมุนเวียนสม่ำเสมอ เมื่อฤดูและปีหมุนเวียนสม่ำเสมอ ลมก็พัดสม่ำเสมอ พัดไปถูกทาง เมื่อลมพัดสม่ำเสมอ พัดไปถูกทาง เทวดาก็ไม่กำเริบ เมื่อเทวดาไม่กำเริบ ฝนฟ้าก็ตกต้องตามฤดูกาล เมื่อฝนฟ้าตกต้องตามฤดูกาล ข้าวกล้าก็สุกเสมอกัน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มนุษย์บริโภคข้าวกล้าที่สุกเสมอกันจึงมีอายุยืน มีผิวพรรณดี มีกำลัง และมีอาพาธน้อย,,

เมื่อฝูงโคว่ายข้ามแม่นํ้าอยู่ ถ้าโคจ่าฝูงว่ายคดเคี้ยวไป

โคทั้งหลายก็ย่อมว่ายคดเคี้ยวตามไปด้วย ในเมื่อผู้นำพา

ไปคดเคี้ยว

ในหมู่มนุษย์ก็เหมือนกัน ผู้ใดได้รับสมมุติให้เป็นใหญ่

ถ้าผู้นั้นประพฤติไม่เป็นธรรม ประชาชนที่เหลือก็ย่อม

ประพฤติไม่เป็นธรรมโดยแท้ ราษฎรย่อมอยู่กันอย่างเป็น

ทุกข์ทั่วหน้า ถ้าราชการไม่ตั้งอยู่ในธรรม

เมื่อฝูงโคว่ายข้ามแม่น้ำอยู่ ถ้าโคจ่าฝูงว่ายไปตรง โค

ทั้งหลายย่อมว่ายตรงไปตามกัน ในเมื่อผู้นำพาไปตรง

ในหมู่มนุษย์ก็เหมือนกัน ผู้ใดได้รับสมมติให้เป็นผู้นำ

ถ้าผู้นั้นประพฤติเป็นธรรม ประชาชนที่เหลือก็ประพฤติ

ธรรมตามไปโดยแท้ ราษฎรย่อมอยู่เป็นสุขกันทั่วหน้า ถ้า

ราชการตั้งอยู่ในธรรม

จบ ปัตตกัมมวรรคที่ ๒

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้คือ

๑.ปัตตกัมมสูตร ๒. อันนนาถสูตร

๓.สพรหมสูตร ๔. นิรยสูตร

๕.รูปสูตร ๖. สราคสูตร

๗.อหิราชสูตร ๘. เทวทัตตสูตร

๙.ปธานสูตร ๑๐. ธัมมิกสูตร

(๘) ๓. อปัณณกวรรค

๑. ปธานสูตร

ว่าด้วยอปัณณกปฏิปทา ๔ ประการ

{๗๑} [๗๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติปฏิปทาอันไม่ผิด และชื่อว่าปรารภเหตุเพื่อความสิ้นอาสวะทั้งหลายธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีศีล ๑ เป็นพหูสูต ๑ ปรารภความเพียร ๑ มีปัญญา ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้

ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติปฏิปทาอันไม่ผิด และชื่อว่าปรารภเหตุเพื่อความสิ้นอาสวะทั้งหลาย”