ปฏิลีนสูตร เล่ม ๒๑

ภิกษุผู้ดำรงอยู่ในศีล สำรวมในอินทรีย์ทั้งหลาย รู้

ประมาณในโภชนะ และประกอบความเพียรเครื่องตื่นอยู่

ภิกษุผู้มีความเพียรอยู่อย่างนี้ ไม่เกียจคร้านตลอดวัน

และคืน บำเพ็ญกุศลธรรมเพื่อถึงความเกษมจากโยคะอยู่

ภิกษุผู้ยินดีในความไม่ประมาทหรือมีปกติเห็นภัยใน

ความประมาท เป็นผู้ไม่ควรที่จะเสื่อม ชื่อว่าอยู่ใกล้

นิพพานทีเดียว

๘. ปฏิลีนสูตร

ว่าด้วยธรรมเป็นเครื่องหลีกเร้น

{๓๘} [๓๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้มีทิฏฐิสัจจะแต่ละอย่างอันบรรเทาได้แล้ว มีการแสวงหาทั้งปวงอันสละแล้ว มีกายสังขารสงบแล้ว เราเรียกว่าเป็นผู้หลีกเร้นอยู่

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้มีทิฏฐิสัจจะแต่ละอย่างอันบรรเทาได้

แล้วอย่างไร คือ ทิฏฐิสัจจะแต่ละอย่างเป็นอันมากของสมณพราหมณ์จำนวนมากเหล่าใด คือ ‘ความเห็นว่าโลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง โลกมีที่สุดหรือไม่มีที่สุด ชีวะก็อันนั้นสรีระก็อันนั้น หรือว่าชีวะก็อย่างหนึ่งสรีระก็อย่างหนึ่งสัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก หรือว่าสัตว์หลังจากตายไปไม่เกิดอีก สัตว์หลังจากตายไปเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี หรือว่าสัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิด

อีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีกก็ไม่ใช่' ทิฏฐิสัจจะเหล่านั้นทั้งหมดอันภิกษุในธรรมวินัยนี้บรรเทาได้แล้ว สละแล้ว คลายแล้ว ปล่อยแล้ว ละได้แล้ว สลัดทิ้งแล้วภิกษุเป็นผู้มีทิฏฐิสัจจะแต่ละอย่างอันบรรเทาได้แล้วอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้มีการแสวงหาทั้งปวงอันสละแล้ว

อย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้มีการแสวงหากามอันละได้แล้ว มีการแสวงหาภพอันละได้แล้ว มีการแสวงหาพรหมจรรย์อันสงบแล้ว ภิกษุเป็นผู้มีการแสวงหาทั้งปวงอันสละแล้วอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้มีกายสังขารอันสงบอย่างไร คือ ภิกษุ

ในธรรมวินัยนี้บรรลุจตุตถฌานที่ไม่มีทุกข์ไม่มีสุข มีสติบริสุทธิ์เพราะ

อุเบกขา เพราะละสุขละทุกข์ได้และเพราะโสมนัสโทมนัสดับไปก่อนแล้วอยู่

ภิกษุเป็นผู้มีกายสังขารอันสงบแล้วอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้หลีกเร้นอยู่อย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ละอัสมิมานะได้แล้ว ตัดรากขาดแล้ว ทำให้เป็นดุจตาลยอดด้วนทำไม่ให้มีในภายหลัง ไม่ให้เกิดขึ้นอีกต่อไปเป็นธรรมดา ภิกษุเป็นผู้หลีกเร้นอยู่อย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้มีทิฏฐิสัจจะแต่ละอย่างอันบรรเทาได้แล้ว

มีการแสวงหาทั้งปวงอันสละแล้ว มีกายสังขารอันสงบแล้วอย่างนี้แล เราเรียกว่าเป็นผู้หลีกเร้นอยู่

การแสวงหากาม การแสวงหาภพ กับการแสวงหา

พรหมจรรย์(อันผู้ใดสละได้ขาดแล้ว) การถือมั่นว่าอย่างนี้

จริง เหตุแห่งทิฏฐิอันเป็นที่เกิด(ก็เป็นอันผู้นั้นถอนได้แล้ว)

ภิกษุผู้คลายความกำหนดได้แล้ว ผู้หลุดพ้นเพราะสิ้น

ตัณหา สละการแสวงหาได้แล้ว ถอนทิฏฐิทั้งหลายได้แล้ว

ภิกษุนั้นแลเป็นผู้สงบ มีสติ ระงับแล้ว เป็นผู้ไม่พ่าย

แพ้ เป็นผู้ตรัสรู้แล้วเพราะรู้เท่าทันมานะ เราเรียกว่าเป็น

ผู้หลีกเร้นอยู่

๙. อุชชยสูตร

ว่าด้วยอุชชยพราหมณ์ทูลถามปัญหา

{๓๙} [๓๙] ครั้งนั้นแล อุชชยพราหมณ์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่

ประทับ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้ทูลถามว่า “แม้พระโคดมผู้เจริญก็กล่าวสรรเสริญยัญของพวกข้าพเจ้าหรือ”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนพราหมณ์ เราจะสรรเสริญยัญทุก

อย่างไปก็หาไม่ แต่จะไม่สรรเสริญยัญไปเสียทุกอย่างก็หาไม่ ดูก่อนพราหมณ์ในยัญชนิดใดมีการฆ่าโค ฆ่าแพะ ฆ่าแกะ ฆ่าไก่และสุกร มีสัตว์หลายชนิด

ถูกฆ่า เราไม่สรรเสริญยัญเห็นปานนี้แลซึ่งมีการตระเตรียมมาก ข้อนั้น

เพราะเหตุไร เพราะว่าพระอรหันต์หรือผู้บรรลุอรหัตตมรรคย่อมไม่เกี่ยวข้องยัญเห็นปานนั้นซึ่งมีการตระเตรียมมาก