ปฏิลีนสูตร เล่ม ๒๑

ปนุนฺนปจฺเจกสจฺโจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สมวยสฏฺเฐสโน ปสฺสทฺธกายสงฺขาโร ปฏิลีโนติ วุจฺจติ. กถญฺจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ปนุนฺนปจฺเจกสจฺโจ โหติ ? อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุโน ยานิ ตานิ ปุถุสมณพฺราหฺมณานํ ปุถุปจฺเจกสจฺจานิ. เสยฺยถีทํ : “สสฺสโต โลโก”ติ วา, “อสสฺสโต โลโก”ติ วา, “อนฺตวา โลโก”ติ วา, “อนนฺตวา โลโก”ติ วา, “ตํ ชีวํ ตํ สรีรนฺ”ติ วา, “อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรนฺ”ติ วา, “โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา”ติ วา, “น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา”ติ วา, “โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา”ติ วา, “เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา”ติ วา, สพฺพานิ ตานิ นุนฺนานิ โหนฺติ ปนุนฺนานิ จตฺตานิ วนฺตานิ มุตฺตานิ ปหีนานิ ปฏินิสฺสฏฺฐานิ. เอวํ โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ ปนุนฺนปจฺเจกสจฺโจ โหติ.

กถญฺจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สมวยสฏฺเฐสโน โหติ ? อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุโน กาเมสนา ปหีนา โหติ, ภเวสนา ปหีนา โหติ, พฺรหฺมจริเยสนา ปฏิปฺปสฺสทฺธา โหติ. เอวํ โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ สมวยสฏฺเฐสโน โหติ.

กถญฺจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ปสฺสทฺธกายสงฺขาโร โหติ ? อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานาทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอวํ โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ ปสฺสทฺธกายสงฺขาโร โหติ.

กถญฺจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ปฏิลีโน โหติ? อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุโน อสฺมิมาโน ปหีโน โหติ อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม. เอวํ โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ ปฏิลีโน โหติ. ปนุนฺนปจฺเจกสจฺโจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สมวยสฏฺเฐสโน ปสฺสทฺธกายสงฺขาโร ปฏิลีโนติ วุจฺจตีติ.

กาเมสนา ภเวสนา พฺรหฺมจริเยสนา สห

อิติ สจฺจปรามาโส ทิฏฺฐิฏฺฐานา สมุสฺสยา.

สพฺพราควิรตฺตสฺส ตณฺหกฺขยวิมุตฺติโน

เอสนา ปฏินิสฺสฏฺฐา ทิฏฺฐิฏฺฐานา สมูหตา.

ส เว สนฺโต สโต ภิกฺขุ ปสฺสทฺโธ อปราชิโต

มานาภิสมยา พุทฺโธ ปฏิลีโนติ วุจฺจตีติ. อฏฺฐมํ.

ภิกษุทั้งหลาย เราเรียกภิกษุว่า ผู้มีปัจเจกสัจจะ อันบรรเทาได้ ผู้มี การแสวงหาอันสละได้ดี ผู้มีกายสังขารอันระงับได้ ผู้หลีกเร้น

ภิกษุผู้มีปัจเจกสัจจะอันบรรเทาได้ เป็นอย่างไร

คือ ปัจเจกสัจจะเป็นอันมาก เช่น เห็นว่า โลกเที่ยงบ้าง โลกไม่เที่ยงบ้าง โลก มีที่สุดบ้าง โลกไม่มีที่สุดบ้าง ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน ชีวะกับสรีระเป็นคน ละอย่างกัน หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีก หลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก หลังจากตายแล้วตถาคต เกิดอีกและไม่เกิดอีก หลังจากตายแล้วตถาคตจะว่าเกิด อีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่ เหล่านั้นทั้งหมดของสมณะและพราหมณ์จำนวนมากอันภิกษุในธรรมวินัยนี้บรรเทาได้ กำจัดได้ สละได้ คลายได้ ปล่อยวางได้ ละได้

สละคืนได้ ภิกษุผู้มีปัจเจกสัจจะอันบรรเทาได้ เป็นอย่างนี้แล

ภิกษุผู้มีการแสวงหาอันสละได้ดี เป็นอย่างไร

คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ละการใฝ่หากาม ละการแสวงหาภพ ระงับการ แสวงหาพรหมจรรย์ได้ ภิกษุผู้มีการแสวงหาอันสละได้ดี เป็นอย่างนี้แลภิกษุผู้มีกายสังขารอันระงับได้ เป็นอย่างไร

คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เพราะละสุขและทุกข์ได้ เพราะโสมนัสและโทมนัส ดับไปก่อนแล้ว บรรลุจตุตถฌานที่ไม่มีทุกข์ ไม่มีสุข มีสติบริสุทธิ์เพราะอุเบกขาอยู่ ภิกษุผู้มีกายสังขารอันระงับได้ เป็นอย่างนี้แลภิกษุผู้หลีกเร้น เป็นอย่างไร

คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ละอัสมิมานะ ได้เด็ดขาด ตัดรากถอนโคนเหมือนต้น ตาลที่ถูกตัดรากถอนโคนไปแล้ว เหลือแต่พื้นที่ ทำให้ไม่มี เกิดขึ้นต่อไปไม่ได้ ภิกษุผู้หลีกเร้น เป็นอย่างนี้แลเราเรียกภิกษุว่า ผู้มีปัจเจกสัจจะอันบรรเทาได้ ผู้มีการแสวงหาอันสละได้ดี ผู้มีกายสังขารอันระงับได้ ผู้หลีกเร้น ด้วยประการฉะนี้

การใฝ่หากาม การแสวงหาภพ

และการแสวงหาพรหมจรรย์

อันภิกษุในธรรมวินัยนี้สละได้เด็ดขาดแล้ว

การยึดถือว่าสิ่งนั้นสิ่งนี้จริงอันเป็นพื้นฐานแห่งทิฏฐิ

ภิกษุถอนขึ้นแล้วด้วยอาการอย่างนี้

ภิกษุผู้คลายกำหนัดได้ทั้งหมด

หลุดพ้นเพราะสิ้นตัณหา

ชื่อว่าสละคืนการแสวงหา

ถอนรากฐานแห่งทิฏฐิได้

ภิกษุนั้นแลเป็นผู้สงบ

มีสติ สงบระงับ ไม่พ่ายแพ้

ชื่อว่าเป็นพุทธะ เพราะละมานะได้

เราเรียกว่า ผู้หลีกเร้น

ปฏิลีนสูตรที่ ๘ จบ