จารสูตร เล่ม ๒๑

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อนุพุทธสูตร ๒.ปปติตสูตร

๓. ปฐมขตสูตร ๔.ทุติยขตสูตร

๔. อนุโสตสูตร ๖.อัปปสุตสูตร

๗. โสภณสูตร ๘.เวสารัชชสูตร

๙. ตัณหุปปาทสูตร ๑๐.โยคสูตร

๒. จรวรรค

๑. จรสูตร

ว่าด้วยผู้ไม่ควรและผู้ควรบรรลุสัมโพธิญาณ

{๑๑}[๑๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าแม้กามวิตก (ความตรึกในทางกาม)

พยาปาทวิตก (ความตรึกในทางพยาบาท) หรือวิหิงสาวิตก (ความตรึกในทางเบียดเบียน) เกิดขึ้นแก่ภิกษุผู้เดินอยู่ และภิกษุรับเอาวิตกนั้นไว้ ไม่ละ ไม่บรรเทา ไม่ทำให้สิ้นไป ไม่ให้ถึงความไม่มีเสีย ภิกษุแม้เดินอยู่ แต่ยังเป็นอย่างนี้ เราก็เรียกว่า ‘ผู้ไม่มีความเพียร ไม่มีโอตตัปปะ เกียจคร้าน มีความเพียรต่ำเป็นนิจนิรันดร์,

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าแม้กามวิตก พยาปาทวิตก หรือวิหิงสาวิตก

เกิดขึ้นแก่ภิกษุผู้ยืนอยู่ และภิกษุรับเอาวิตกนั้นไว้ ไม่ละ ไม่บรรเทา ไม่ทำให้สิ้นไป ไม่ให้ถึงความไม่มีเสีย ภิกษุแม้ยืนอยู่ แต่ยังเป็นอย่างนี้ เราก็เรียกว่า ‘ผู้ไม่มีความเพียร ไม่มีโอตตัปปะ เกียจคร้าน มีความเพียรต่ำเป็นนิจนิรันดร์,

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าแม้กามวิตก พยาปาทวิตก หรือวิหิงสาวิตก

เกิดขึ้นแก่ภิกษุผู้นั่งอยู่ และภิกษุรับเอาวิตกนั้นไว้ ไม่ละ ไม่บรรเทา ไม่ทำให้สิ้นไป ไม่ให้ถึงความไม่มีเสีย ภิกษุแม้นั่งอยู่ แต่ยังเป็นอย่างนี้ เราก็เรียกว่า ‘ผู้ไม่มีความเพียร ไม่มีโอตตัปปะ เกียจคร้าน มีความเพียรต่ำเป็นนิจนิรันดร์’

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าแม้กามวิตก พยาปาทวิตก หรือวิหิงสาวิตก

เกิดขึ้นแก่ภิกษุผู้นอนตื่นอยู่ และภิกษุรับเอาวิตกนั้นไว้ ไม่ละ ไม่บรรเทา ไม่ทำให้สิ้นไป ไม่ให้ถึงความไม่มีเสีย ภิกษุแม้นอนตื่นอยู่ แต่ยังเป็นอย่างนี้ เราก็เรียกว่า ‘ผู้ไม่มีความเพียร ไม่มีโอตตัปปะ เกียจคร้าน มีความเพียรต่ำ เป็นนิจนิรันดร์,

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าแม้กามวิตก พยาปาทวิตก หรือวิหิงสาวิตก

เกิดขึ้นแก่ภิกษุผู้เดินอยู่ แต่ภิกษุไม่ยอมรับเอาวิตกนั้น ละ บรรเทา ทำให้สิ้นไป ให้ถึงความไม่มีเสีย ภิกษุแม้เดินอยู่ แต่เป็นอย่างนี้ เราก็เรียกว่า ‘ผู้มีความเพียร มีโอตตัปปะ มีความเพียรอันปรารภแล้วเป็นนิจนิรันดร์ มีจิตมุ่งพระนิพพาน,

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าแม้กามวิตก พยาปาทวิตก หรือวิหิงสาวิตก

เกิดขึ้นแก่ภิกษุผู้ยืนอยู่ แต่ภิกษุไม่ยอมรับเอาวิตกนั้น ละ บรรเทา ทำให้สิ้นไป ให้ถึงความไม่มีเสีย ภิกษุแม้ยืนอยู่ แต่เป็นอย่างนี้ เราก็เรียกว่า ‘ผู้มีความเพียร มีโอตตัปปะ มีความเพียรอันปรารภแล้วเป็นนิจนิรันดร์ มีจิตมุ่งพระนิพพาน,

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าแม้กามวิตก พยาปาทวิตก หรือวิหิงสาวิตก

เกิดขึ้นแก่ภิกษุผู้นั่งอยู่ แต่ภิกษุไม่ยอมรับเอาวิตกนั้น ละ บรรเทา ทำให้สิ้นไป ให้ถึงความไม่มีเสีย ภิกษุแม้นั่งอยู่ แต่เป็นอย่างนี้ เราก็เรียกว่า ‘ผู้มี

ความเพียร มีโอตตัปปะ มีความเพียรอันปรารภแล้วเป็นนิจนิรันดร์ มีจิตมุ่งพระนิพพาน,

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าแม้กามวิตก พยาปาทวิตก หรือวิหิงสาวิตก

เกิดขึ้นแก่ภิกษุผู้นอนตื่นอยู่ แต่ภิกษุไม่ยอมรับเอาวิตกนั้น ละ บรรเทา ทำให้สิ้นไป ให้ถึงความไม่มีเสีย ภิกษุแม้นอนตื่นอยู่ แต่เป็นอย่างนี้ เราก็เรียกว่า‘ผู้มีความเพียร มีโอตตัปปะ มีความเพียรอันปรารภแล้วเป็นนิจนิรันดร์ มีจิตมุ่งพระนิพพาน”

ภิกษุใดเดินหรือยืนอยู่ก็ตาม นั่งหรือนอนอยู่ก็ตาม

ย่อมตรึกถึงอกุศลวิตกอันอิงอาศัยเรือนอยู่ ภิกษุนั่นชื่อว่า

เป็นผู้ดำเนินไปสู่ทางผิด หมกมุ่นอยู่ในอารมณ์อันเป็นที่

ตั้งแห่งความลุ่มหลง ภิกษุเช่นนั้นเป็นผู้ไม่สมควรที่จะ

บรรลุสัมโพธิญาณอันสูงสูด

แต่ภิกษุใดเดินหรือยืนอยู่ก็ตาม นั่งหรือนอนอยู่ก็ตาม

ทําวิตกให้สงบได้ ยินดีในธรรมเป็นที่สงบวิตก ภิกษุ

เช่นนั้น เป็นผู้สมควรที่จะบรรลุสัมโพธิญาณอันสูงสูด

๒. สีลสูตร

ว่าด้วยปาริสุทธิศีล ๔ ประการ

{๑๒}[๑๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงเป็นผู้มีศีลสมบูรณ์ มี

ปาติโมกข์สมบูรณ์ จงเป็นผู้สำรวมในปาติโมกขสังวร สมบูรณ์ด้วยอาจาระ