พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย · ภิกขุนีสังยุต
๕. อุบลวรรณาสูตร เล่ม ๑๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๓๔–๕๓๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในภิกขุนีสังยุตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๕. อุปฺปลวณฺณาสุตฺต
๕. อุปปลวัณณาสูตร
ว่าด้วยอุบลวรรณาภิกษุณี
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สคาถวรรค ภิกขุนีสังยุต อุบลวรรณาสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๕)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๑๕ หน้า ๑๕๘–๑๕๙ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๑๕ หน้า ๒๒๒–๒๒๓
สาวตฺถินิทานํ. อถ โข อุปฺปลวณฺณา ภิกฺขุนี ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ฯเปฯ อญฺญตรสฺมึ สุปุปฺผิตสาลรุกฺขมูเล อฏฺฐาสิ. อถ โข มาโร ปาปิมา อุปฺปลวณฺณาย ภิกฺขุนิยา ภยํ ฉมฺภิตตฺตํ โลมหํสํ อุปฺปาเทตุกาโม สมาธิมฺหา จาเวตุกาโม เยน อุปฺปลวณฺณา ภิกฺขุนี, เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อุปฺปลวณฺณํ ภิกฺขุนึ คาถาย อชฺฌภาสิ
“สุปุปฺผิตคฺคํ อุปคมฺม ภิกฺขุนิ
เอกา ตุวํ ติฏฺฐสิ สาลมูเล
น จตฺถิ เต ทุติยา วณฺณธาตุ
พาเล น ตฺวํ ภายสิ ธุตฺตกานนฺ”ติ.
อถ โข อุปฺปลวณฺณาย ภิกฺขุนิยา เอตทโหสิ “โก นุ ขฺวายํ, มนุสฺโส วา อมนุสฺโส วา คาถํ ภาสตี”ติ. อถ โข อุปฺปลวณฺณาย ภิกฺขุนิยา เอตทโหสิ “มาโร โข อยํ ปาปิมา มม ภยํ ฯเปฯ คาถํ ภาสตี”ติ. อถ โข อุปฺปลวณฺณา ภิกฺขุนี มาโร อยํ ปาปิมา อิติ วิทิตฺวา มารํ ปาปิมนฺตํ คาถาหิ ปจฺจภาสิ
“สตํ สหสฺสานิปิ ธุตฺตกานํ
อิธาคตา ตาทิสกา ภเวยฺยุํ
โลมํ น อิญฺชามิ น สนฺตสามิ
มาร น ภายามิ ตเมกิกาปิ.
เอสา อนฺตรธายามิ กุจฺฉึ วา ปวิสามิ เต
ปขุมนฺตริกายมฺปิ ติฏฺฐนฺตึ มํ น ทกฺขสิ.
จิตฺตสฺมึ วสีภูตมฺหิ อิทฺธิปาทา สุภาวิตา
สพฺพพนฺธนมุตฺตามฺหิ (๑) น ตํ ภายามิ อาวุโสติ.
อถ โข มาโร ปาปิมา “ชานาติ มํ อุปฺปลวณฺณา ภิกฺขุนี”ติ ทุกฺขี ทุมฺมโน ตตฺเถวนฺตรธายีติ.
- ๑ก. สพฺพพนฺธนมุตฺโตมฺหิ
เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
ครั้นเวลาเช้า อุบลวรรณาภิกษุณีครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวร ฯลฯ ได้ยืนอยู่ที่โคนต้นสาละซึ่งมีดอกบานสะพรั่งต้นหนึ่ง
ลำดับนั้น มารผู้มีบาปประสงค์ จะให้อุบลวรรณาภิกษุณีเกิดความกลัว ความหวาดสะดุ้ง ความขนพองสยองเกล้า และประสงค์จะให้เคลื่อนจากสมาธิ จึงเข้าไปหาอุบลวรรณาภิกษุณีถึงที่ยืนอยู่ ได้กล่าวกับอุบลวรรณาภิกษุณีด้วยคาถาว่าภิกษุณี ท่านเข้าไปใกล้ต้นสาละ
ซึ่งมีดอกบานสะพรั่งถึงยอดแล้ว
ยืนอยู่แต่ผู้เดียวที่โคนต้นสาละนั้น
อนึ่ง ผิวพรรณของท่านไม่เป็นสองรองใคร
ท่านไม่กลัวความสามหาวของพวกนักเลงเจ้าชู้หรือ
ลำดับนั้น อุบลวรรณาภิกษุณีได้มีความคิดดังนี้ว่า “นี่ใครหนอมากล่าวคาถา จะเป็นมนุษย์หรืออมนุษย์กันแน่” ทันใดนั้น อุบลวรรณาภิกษุณีได้มีความคิดดังนี้ อีกว่า “นี่คือมารผู้มีบาป ประสงค์จะให้เราเกิดความกลัว ฯลฯ จึงกล่าวคาถา”ครั้งนั้นแล อุบลวรรณาภิกษุณีทราบว่า “นี่คือมารผู้มีบาป” จึงได้กล่าวกับมาร ผู้มีบาปด้วยคาถาว่า
แม้นักเลงตั้งแสนมาในที่นี้ เราก็ไม่สะดุ้ง
แม้เพียงขนของเราก็ไม่หวั่นไหว ไม่สั่นสะเทือน
มาร เราแม้ผู้เดียวก็ไม่กลัวท่าน
เรานี้จะหายตัวไปหรือเข้าท้องท่าน
แม้จะยืนอยู่ ณ ระหว่างดวงตา ท่านก็ไม่เห็นเรา
เราเป็นผู้ชำนาญในจิต เจริญอิทธิบาทดีแล้ว
พ้นจากเครื่องผูกทุกชนิด
เราไม่กลัวท่านหรอก ท่านผู้มีอายุ
ลำดับนั้น มารผู้มีบาปเป็นทุกข์เสียใจว่า “อุบลวรรณาภิกษุณีรู้จักเรา” จึงหาย ตัวไป ณ ที่นั้นเอง
อุปปลวัณณาสูตรที่ ๕ จบ
- ๑ดู ขุ.เถรี. (แปล) ๒๖/๒๓๐/๕๙๓
จบ ๕. อุบลวรรณาสูตร