๙. ยัญญสูตร เล่ม ๑๕

สาวตฺถิยํ. เตน โข ปน สมเยน รญฺโญ ปเสนทิโกสลสฺส มหายญฺโญ ปจฺจุปฏฺฐิโต โหติ, ปญฺจ จ อุสภสตานิ ปญฺจ จ วจฺฉตรสตานิ ปญฺจ จ วจฺฉตริสตานิ ปญฺจ จ อชสตานิ ปญฺจ จ อุรพฺภสตานิ ถูณูปนีตานิ โหนฺติ ยญฺญตฺถาย. เยปิสฺส เต โหนฺติ ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา. เตปิ ทณฺฑตชฺชิตา ภยตชฺชิตา อสฺสุมุขา รุทมานา ปริกมฺมานิ กโรนฺติ.

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปวิสึสุ, สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ; เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ “อิธ ภนฺเต รญฺโญ ปเสนทิโกสลสฺส มหายญฺโญ ปจฺจุปฏฺฐิโต โหติ, ปญฺจ จ อุสภสตานิ ปญฺจ จ วจฺฉตรสตานิ ปญฺจ จ วจฺฉตริสตานิ ปญฺจ จ อชสตานิ ปญฺจ จ อุรพฺภสตานิ ถูณูปนีตานิ โหนฺติ ยญฺญตฺถาย. เยปิสฺส เต โหนฺติ ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา, เตปิ ทณฺฑตชฺชิตา ภยตชฺชิตา อสฺสุมุขา รุทมานา ปริกมฺมานิ กโรนฺตี”ติ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมา คาถาโย อภาสิ “อสฺสเมธํ ปุริสเมธํ สมฺมาปาสํ วาชเปยฺยํ

นิรคฺคฬํ มหายญฺญา (๑) มหารมฺภา น เต โหนฺติ มหปฺผลา.

อเชฬกา จ คาโว จ วิวิธา ยตฺถ หญฺญเร

น ตํ สมฺมคฺคตา ยญฺญํ อุปยนฺติ มเหสิโน.

เย จ ยญฺญา นิรารมฺภา ยชนฺตานุกุลํ สทา

อเชฬกา จ คาโว จ วิวิธา เนตฺถ หญฺญเร

เอตํ สมฺมคฺคตา ยญฺญํ อุปยนฺติ มเหสิโน.

เอตํ ยเชถ เมธาวี เอโส ยญฺโญ มหปฺผโล

เอตญฺหิ ยชมานสฺส เสยฺโย โหติ น ปาปิโย

ยญฺโญ จ วิปุโล โหติ ปสีทนฺติ จ เทวตา”ติ.

เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี

สมัยนั้น พระเจ้าปเสนทิโกศลได้ตระเตรียมการบูชามหายัญ คือ โคตัวผู้ ๕๐๐ ตัว ลูกโคตัวผู้ ๕๐๐ ตัว ลูกโคตัวเมีย ๕๐๐ ตัว แพะ ๕๐๐ ตัว และแกะ ๕๐๐ ตัว ถูกนำไปผูกไว้ที่หลักเพื่อบูชายัญ แม้ข้าราชบริพารของพระเจ้าปเสนทิโกศลนั้น ผู้เป็นทาส คนใช้หรือกรรมกรที่มีอยู่ แม้ชนเหล่านั้นก็ถูกอาชญาคุกคาม ถูกภัย คุกคาม ร้องไห้น้ำตานองหน้า กระทำบริกรรมอยู่ครั้นเวลาเช้า ภิกษุจำนวนมากครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวร เข้าไป บิณฑบาตยังกรุงสาวัตถี กลับจากบิณฑบาต ภายหลังจากฉันภัตตาหารเสร็จแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วนั่งอยู่ ณ ที่สมควรได้กราบทูล พระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ วันนี้ พระเจ้าปเสนทิโกศลได้ ตระเตรียมการบูชามหายัญ คือ โคตัวผู้ ๕๐๐ ตัว ลูกโคตัวผู้ ๕๐๐ ตัว ลูกโค ตัวเมีย ๕๐๐ ตัว แพะ ๕๐๐ ตัว และแกะ ๕๐๐ ตัว ถูกนำไปผูกไว้ที่หลักเพื่อ บูชายัญ แม้ข้าราชบริพารของพระเจ้าปเสนทิโกศลนั้น ผู้เป็นทาส คนใช้หรือ กรรมกรที่มีอยู่ แม้ชนเหล่านั้นก็ถูกอาชญาคุกคาม ถูกภัยคุกคาม ร้องไห้น้ำตา นองหน้า กระทำบริกรรมอยู่”ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงได้ตรัสคาถาเหล่านี้ ในเวลานั้นว่า

มหายัญที่มีกิริยามากเหล่านั้น คือ

อัสวเมธ บุรุษเมธ สัมมาปาสะ

วาชเปยยะ นิรัคคฬะ ไม่มีผลมาก

(เพราะ)พระอริยะผู้ปฏิบัติชอบแสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่

ย่อมไม่เกี่ยวข้องกับยัญที่มีการฆ่าแพะ

แกะ โค และสัตว์ชนิดต่าง ๆ

ส่วนยัญใด ไม่มีกิริยา เอื้ออำนวยประโยชน์

ประชาชนบูชาตระกูลทุกเมื่อ

คือ ไม่มีการฆ่าแพะ แกะ โค และสัตว์ชนิดต่าง ๆ

พระอริยะผู้ปฏิบัติชอบ แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่

ย่อมเกี่ยวข้องกับยัญนั้น

นักปราชญ์พึงบูชายัญนั้น ที่มีผลมาก

เพราะเมื่อบูชายัญนั้นนั่นแหละ

ย่อมมีแต่ความดี ไม่มีความชั่ว

ยัญย่อมแพร่หลาย และเทวดาก็ยังเลื่อมใส

ยัญญสูตรที่ ๙ จบ