๙. ยัญญสูตร เล่ม ๑๕

เมื่อข้าพระองค์กล่าวจบ พระนางมัลลิกาทูลสนองว่า ‘ข้าแต่มหาราชเจ้า ไม่มีใครอื่นหรอกซึ่งเป็นที่รักของหม่อมฉันยิ่งไปกว่าตัวเอง ก็พระองค์ทรงมีใครอื่นซึ่งเป็นที่รักยิ่งไปกว่าตัวเองหรือไฉน’ เมื่อนางพูดจบ ข้าพระองค์ก็พูดว่า ‘แม่มัลลิกา แม้เราเองก็ไม่มีใครอื่นซึ่งเป็นที่รักยิ่งไปกว่าตัวเอง”{๓๔๘} ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงได้ตรัสพระคาถานี้ในเวลานั้นว่า

ตถาคตตรวจตราด้วยจิตทั่วทุกทิศแล้ว ยังไม่พบผู้ที่เป็นที่รักยิ่งไปกว่าตัวเองในที่ไหน ๆ เลย สัตว์เหล่าอื่นก็รักตัวมากเช่นกัน เพราะฉะนั้น ผู้รักตัวเองจึงไม่ควรเบียดเบียนผู้อื่น

๙. ยัญญสูตร

ว่าด้วยมหายัญ ๕ อย่าง

{๓๔๙} [๑๒๐] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ก็สมัยนั้นแล พระเจ้าปเสนทิโกศลได้ตระเตรียมการบูชามหายัญ คือโคผู้ ๕๐๐ ตัว ลูกโคผู้ ๕๐๐ ตัว ลูกโคตัวเมีย ๕๐๐ ตัว แพะ ๕๐๐ ตัว และแกะ ๕๐๐ ตัว ถูกนำไปผูกไว้ที่หลักเพื่อบูชายัญ แม้คนของพระเจ้าปเสนทิโกศลนั้นซึ่งเป็นทาสบ้าง เป็นคนรับใช้บ้าง เป็นกรรมกรบ้าง ก็ถูกอาชญาคุกคาม ถูกภัยคุกคาม มีน้ำตานองหน้าร้องไห้พลางทำหน้าที่ไปพลาง{๓๕๐} ครั้งนั้นแลเป็นเวลาเช้า พวกภิกษุหลายรูปครองอันตรวาสกแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตยังพระนครสาวัตถี กลับจากบิณฑบาตในเวลาหลังฉันภัตตาหารแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่งอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ วันนี้พระเจ้าปเสนทิโกศลได้

ตระเตรียมการบูชามหายัญ คือ โคผู้ ๕๐๐ ตัว ลูกโคผู้ ๕๐๐ ตัว ลูกโคตัวเมีย ๕๐๐ ตัว แพะ ๕๐๐ ตัว และแกะ ๕๐๐ ตัว ถูกนำไปผูกไว้ที่หลักเพื่อบูชายัญ แม้คนของพระเจ้าปเสนทิโกศลนั้นซึ่งเป็นทาสบ้าง เป็นคนรับใช้บ้าง เป็นกรรมกรบ้าง ก็ถูกอาชญาคุกคาม ถูกภัยคุกคาม มีน้ำตานองหน้าร้องไห้พลางทำหน้าที่ไปพลาง”{๓๕๑} ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้วจึงได้ตรัสพระคาถาเหล่านี้ในเวลานั้นว่า

มหายัญที่มีการตระเตรียมมาก มีการฆ่าแพะ แกะ โค และสัตว์ชนิดต่าง ๆ คือ อัศวเมธ ปุริสเมธ สัมมาปาสะ วาชเปยยะ นิรัคคฬะ เป็นยัญที่ไม่มีผลมาก เพราะว่าพระอริยเจ้าทั้งหลายผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ผู้ดำเนินปฏิปทาอันชอบ ย่อมไม่เข้าไปใกล้ยัญนั้น

ส่วนยัญใดมีการตระเตรียมน้อย บูชายันตามตระกูลเรื่อยมา ไม่มีการฆ่าแพะ แกะ โค และสัตว์ชนิดต่าง ๆ พระอริยเจ้าทั้งหลายผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ผู้ดำเนินปฏิปทาอันชอบ ย่อมเข้าไปใกล้ยัญนั้นผู้มีปัญญาควรบูชายัญนั้น ยัญนั้นเป็นยัญมีผลมาก ก็เมื่อบุคคลบูชายัญนั้นอยู่ ย่อมมีแต่ความดี ไม่มีเสีย ยัญก็เป็นยัญที่ไพบูลย์ ทั้งเทวดาก็เสื่อมใส

๑๐. พันธนสูตร

ว่าด้วยเครื่องจองจำที่มั่นคง

{๓๕๒} [๑๒๑] ก็โดยสมัยนั้นแล หมู่มหาชนถูกพระเจ้าปเสนทิโกศลให้จองจำไว้แล้ว บางพวกถูกจองจำด้วยเชือก บางพวกถูกจองจำด้วยขื่อคา บางพวกถูกจองจำด้วยโซ่ตรวน