๙. สุสิมสูตร เล่ม ๑๕

โลภะ เป็นดังเปือกตม การออกไปจากสรีระเห็นปานนี้ จักมีได้อย่างไร

{๓๐๒} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

ตัดความผูกโกรธเสีย ตัดกิเลสอันเป็นเครื่องร้อยรัดเสีย ตัดความปรารถนาและความโลภอันชั่วช้าเสีย และถอนตัณหาอันมีอวิชชาเป็นมูลเหตุเสีย เท่านี้ก็จะมีการออกไปจากสรีระเห็นปานนี้ได้

๙. สุสิมสูตร

ว่าด้วยการสรรเสริญพระสารีบุตร

{๓๐๓} [๑๑๐] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ครั้งนั้นแล ท่านพระอานนท์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสถามท่านพระอานนท์ว่า ‘ดูก่อนอานนท์ เธอชอบสารีบุตรหรือไม่”

ท่านพระอานนท์กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ใครที่มิใช่คนพาล มิใช่คนเจ้าโทสะ มิใช่คนงมงาย มิใช่คนมีจิตวิปลาส ไฉนจะไม่ชอบท่านพระสารีบุตรเล่า เพราะท่านพระสารีบุตร เป็นบัณฑิต มีปัญญามาก มีปัญญากว้างขวาง มีปัญญาแจ่มแจ้ง มีปัญญาว่องไว มีปัญญาเฉียบแหลม มีปัญญาทำลายกิเลส มีความปรารถนาน้อย สันโดษ เป็นผู้สงบ ไม่คลุกคลี

ด้วยหมู่ ปรารภความเพียร เป็นนักสอน อดทนต่อถ้อยคำ เป็นผู้ทักท้วงคนผิด เป็นผู้ตำหนิคนชั่ว ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ใครที่มิใช่คนพาล มิใช่คนเจ้าโทสะ มิใช่คนงมงาย มิใช่คนมีจิตวิปลาส ไฉนจะไม่ชอบท่านพระสารีบุตรเล่า”

{๓๐๔} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “จริงอย่างนั้น อานนท์ จริงอย่างนั้น อานนท์ ใครที่มิใช่คนพาล มิใช่คนเจ้าโทสะ มิใช่คนงมงาย มิใช่คนมีจิต วิปลาส ไฉนจะไม่ชอบสารีบุตรเล่า เพราะสารีบุตรเป็นบัณฑิต มีปัญญามาก มีปัญญากว้างขวาง มีปัญญาแจ่มแจ้ง มีปัญญาว่องไว มีปัญญาเฉียบแหลม มีปัญญาทำลายกิเลส มีความปรารถนาน้อย สันโดษ เป็นผู้สงบ ไม่คลุกคลีด้วยหมู่ ปรารภความเพียร เป็นนักสอน อดทนต่อถ้อยคำ เป็นผู้ทักท้วงคนผิด เป็นผู้ตำหนิคนชั่ว อานนท์ ใครที่มิใช่คนพาล มิใช่คนเจ้าโทสะ มิใช่คนงมงาย มิใช่คนมีจิตวิปลาส ไฉนจะไม่ชอบสารีบุตรเล่า”{๓๐๕} ครั้งนั้นแล ขณะที่พระผู้มีพระภาคเจ้าและพระอานนท์กำลังกล่าวสรรเสริญคุณของพระสารีบุตรอยู่ สุสิมเทพบุตรมีเทพบุตรผู้มีบริษัทหมู่ใหญ่ ห้อมล้อมได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “จริงอย่างนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า จริงอย่างนั้น พระสุคตเจ้า ใครที่มิใช่คนพาล มิใช่คนเจ้าโทสะ มิใช่คนงมงาย มิใช่คนมีจิตวิปลาส

ไฉนจะไม่ชอบท่านพระสารีบุตรเล่า เพราะท่านพระสารีบุตร เป็นบัณฑิต มีปัญญามาก มีปัญญากว้างขวาง มีปัญญาแจ่มแจ้ง มีปัญญาว่องไว มีปัญญาเฉียบแหลม มีปัญญาทำลายกิเลส มีความปรารถนาน้อย สันโดษ เป็นผู้สงบ ไม่คลุกคลีด้วยหมู่ ปรารภความเพียร เป็นนักสอน อดทนต่อถ้อยคำ เป็นผู้ทักท้วงคนผิด เป็นผู้ตำหนิคนชั่ว ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ใครที่มิใช่คนพาล มิใช่คนเจ้าโทสะ มิใช่คนงมงาย มิใช่คนมีจิตวิปลาส ไฉนจะไม่ชอบท่านพระสารีบุตรเล่าข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ แม้ข้าพระองค์ได้เข้าไปยังที่ชุมนุมเทพบุตรแห่งใด ก็ได้ยินเสียงชมหนาหูว่า ‘ท่านพระสารีบุตร เป็นบัณฑิต ปัญญามาก มีปัญญากว้างขวาง มีปัญญาแจ่มแจ้ง

มีปัญญาว่องไว มีปัญญาเฉียบแหลม มีปัญญาทำลายกิเลส มีความปรารถนาน้อย สันโดษ เป็นผู้สงบ ไม่คลุกคลี ด้วยหมู่ ปรารภความเพียร เป็นนักสอน อดทนต่อถ้อยคำ เป็นผู้ทักท้วงคนผิด เป็นผู้ตำหนิคนชั่ว ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ใครที่มิใช่คนพาล มิใช่คนเจ้าโทสะ มิใช่คนงมงาย มิใช่คนมีจิตวิปลาส ไฉนจะไม่ชอบท่านพระสารีบุตรเล่า”{๓๐๖} ครั้งนั้นแล เมื่อสุสิมเทพบุตรกำลังกล่าวสรรเสริญคุณท่านพระสารีบุตรอยู่ เทพบุตรบริษัทของสุสิมเทพบุตรต่างปลื้มปีติเบิกบานใจ เกิดปีติโสมนัสปรากฏมีรัศมีผิวพรรณเปล่งปลั่งยิ่งขึ้น

{๓๐๗} แก้วมณีและแก้วไพฑูรย์อันงดงามโชติช่วง มีแปดเหลี่ยม นายช่างเจียระไนดีแล้ว เขาวางไว้บนผ้ากัมพลสีเหลีอง ย่อมส่องแสงแพรวพราวสุกสกาว ฉันใด เมื่อสุสิมเทพบุตรกำลังกล่าวสรรเสริญคุณท่านพระสารีบุตรอยู่ เทพบุตรบริษัทของสุสิมเทพบุตรต่างปลื้มปีติเบิกบานใจ เกิดปีติโสมนัส ปรากฏมีรัศมีผิวพรรณเปล่งปลั่งยิ่งขึ้น ฉันนั้น

{๓๐๘} แท่งทองชมพูนุทที่บุตรช่างทองผู้ฉลาดใส่เบ้าหลอมไล่มลทินจนสิ้นราคี แล้ววางไว้บนผ้ากัมพลลีเหลีอง ย่อมส่องแสงแพรวพราวสุกสกาว ฉันใด เมื่อสุสิมเทพบุตรกำลังกล่าวสรรเสริญคุณท่านพระสารีบุตรอยู่ เทพบุตรบริษัท

ของสุสิมเทพบุตรต่างปลื้มปีติเบิกบานใจ เกิดปีติโสมนัส ปรากฏมีรัศมีผิวพรรณเปล่งปลั่งยิ่งขึ้น ฉันนั้น

{๓๐๙} ดาวประกายพรึกขณะที่อากาศปลอดโปร่งปราศจากหมู่เมฆในฤดูสรทกาล ย่อมส่องแสงแพรวพราวสุกสกาว ฉันใด เมื่อสุสิมเทพบุตรกำลังกล่าวสรรเสริญคุณท่านพระสารีบุตรอยู่ เทพบุตรบริษัทของสุสิมเทพบุตรต่างปลื้มปีติเบิกบานใจ เกิดปีติโสมนัส ปรากฏมีรัศมีผิวพรรณเปล่งปลั่งยิ่งขึ้น ฉันนั้น{๓๑๐} ดวงอาทิตย์ ขณะที่อากาศปลอดโปร่งปราศจากหมู่เมฆในฤดูสรทกาลโลดแล่นขึ้นสู่ท้องฟ้า ย่อมส่องแสงแรงร้อนเจิดจ้าขจัดความมืดที่มีอยู่ในอากาศทั้งปวง ฉันใด เมื่อสุสิมเทพบุตรกำลังกล่าวสรรเสริญคุณท่านพระ สารีบุตรอยู่ เทพบุตรบริษัทของสุสิมเทพบุตรต่างปลื้มปีติเบิกบานใจ เกิดปีติโสมนัสปรากฏมีรัศมีผิวพรรณเปล่งปลั่งยิ่งขึ้น ฉันนั้น{๓๑๑} ต่อจากนั้น สุสิมเทพบุตรได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าปรารภถึงท่านพระสารีบุตรว่า

ท่านพระสารีบุตรเป็นผู้ที่รู้จักกันดีว่าเป็นบัณฑิตไม่ใช่คนมักโกรธ มีความปรารถนาน้อย สงบเสงี่ยม ฝึกฝนตน มีความดีที่พระศาสดาทรงนำมาสรรเสริญ เป็นผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่

{๓๑๒} พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสตอบสุสิมเทพบุตรด้วยพระคาถาปรารภถึงท่านพระสารีบุตรว่า

สารีบุตรเป็นผู้ที่รู้จักกันดีว่าเป็นบัณฑิต ไม่ใช่คนมักโกรธ มีความปรารถนาน้อย สงบเสงี่ยม ฝึกฝนตน อบรมตนมาดีแล้ว จำนงอยู่ก็แต่กาลเป็นที่ปรินิพพาน

๑๐. นานาติตถิยสาวกสูตร

ว่าด้วยเทพบุตรสาวกของเดียรถีย์

{๓๑๓} [๑๑๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้นแล เมื่อปฐมยามผ่านไปแล้ว เทพบุตรผู้เป็นสาวกของเดียรถีย์ สำนักต่าง ๆ จำนวนมาก คือ อสมเทพบุตร สหลีเทพบุตร นิกเทพบุตร อาโกฏกเทพบุตร เวฏัมพรีเทพบุตร มาณวคามิยเทพบุตร มีรัศมีงามยิ่งนัก ยังพระวิหารเวฬุวันให้สว่างไสวไปทั่วแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง{๓๑๔} อสมเทพบุตรผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าปรารภถึงท่านปูรณกัสสปะว่า

เมื่อสัตว์ถูกฟัน ถูกฆ่า ถูกโบย และเสื่อมทรัพย์ ครูปูรณกัสสปะไม่มองว่าเป็นบาปหรือเป็นบุญของตนท่านบอกให้วางใจเสีย จึงสมควรที่จะยกย่องท่านว่าเป็นศาสดาในโลกนี้

{๓๑๕} สหลีเทพบุตรได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าปรารภถึงท่านมักขลิโคสาลว่า