๔. ฆฏิการสูตร เล่ม ๑๕

๔. ฆฏิการสูตร*

[๒๘๗] ฆฏิการเทพบุตร ครั้นยืนอยู่ ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่งแล้วได้กล่าวคาถานี้ ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

ภิกษุ ๗ รูป ผู้เข้าถึงพรหมโลกชั้น

อวิหาเป็นผู้หลุดพ้นแล้ว สิ้นราคะโทสะ

แล้ว ข้ามพ้นตัณหาที่ซ่านไปในโลกเสีย

ได้แล้ว.

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า

ก็ภิกษุเหล่านั้น คือใครบ้างผู้ข้าม

พ้นเครื่องข้องแห่งมัจจุมาร อันแสนยากที่จะข้ามได้ ละกายของมนุษย์แล้ว ก้าวล่วงเครื่องประกอบอันเป็นทิพย์.

ฆฏิการเทพบุตรกราบทูลว่า

คือ ท่านอุปกะ ๑ ท่านผลคัณฑะ ๑

ท่านปุกกุสาติ ๑ รวมเป็น ๓ ท่าน ท่าน

ภัททิยะ ๑ ท่านขัณฑเทวะ ๑ ท่านพาหุ-รัคคิ ๑ ท่านสิงคิยะ ๑ (รวมเป็น ๗ ท่าน)ท่านเหล่านั้นล้วนแต่ละกายของมนุษย์

ก้าวล่วงเครื่องประกอบอันเป็นทิพย์ได้

แล้ว.

* ในอาทิตตวรรคที่ ๕ สูตรที่ ๑๐ เป็นฆฏิกรสูตรม. เป็นฆฏิการสูตร เหมือนกันทั้ง ๒ สูตร.

[๒๘๘] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า

ท่านเป็นเทพมีความฉลาด กล่าว

สรรเสริญภิกษุเหล่านั้น ผู้ละบ่วงมารได้

แล้ว ภิกษุเหล่านั้นรู้ทั่วถึงธรรมของใคร

จึงได้ตัดเครื่องผูกคือภพเสียได้.

[๒๘๙] ฆฏิการเทพบุตรกราบทูลว่า

ท่านเหล่านั้น รู้ทั่วถึงธรรมของผู้ใด

จึงตัดเครื่องผูกคือภพเสียได้ ผู้นั้นนอก

จากพระผู้มีพระภาคเจ้า และธรรมนั้น

นอกจากคำสอนของพระองค์แล้วเป็นไม่มี.

นามและรูปดับไม่เหลือในธรรมใด

ท่านเหล่านั้นได้รู้ทั่วถึงธรรมนั้น จึงตัด

เครื่องผูกคือ ภพได้.

[๒๙๐] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า

ท่านกล่าววาจาล้ำลึก รู้ได้ยาก

เข้าใจได้แสนยาก ท่านรู้ทั่วถึงธรรมของ

ใคร จึงกล่าววาจาเช่นนี้ได้.

[๒๙๑] ฆฏิการเทพบุตรกราบทูลว่า

ครั้งก่อนข้าพเจ้าเป็นช่างหม้อ ทำ

หม้ออยู่ในเวภฬิงคชนบท เป็นผู้เลี้ยงดู

มารดาบิดา เป็นอุบาสกของพระกัสสป

พุทธเจ้า เว้นขาดจากเมถุนธรรม ประพฤติ

พรหมจรรย์ ไม่มีอามิส ได้เคยเป็นคน

ร่วมบ้านกับพระองค์ ทั้งเคยได้เป็นสหาย

ของพระองค์ในปางก่อน ข้าพเจ้ารู้จัก

ภิกษุทั้ง ๗ รูปเหล่านี้ ผู้หลุดพ้นแล้ว สิ้น

ราคะโทสะแล้ว ข้ามพ้นเครื่องข้องต่าง ๆในโลกได้แล้ว.

[๒๙๒] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

แน่ นายช่างหม้อ ท่านพูดอย่างใด

ก็ได้เป็นจริงแล้วอย่างนั้น ในกาลนั้น

ครั้งก่อนท่านเป็นช่างหม้อ ทำหม้ออยู่ใน

เวภฬิงคชนบท เป็นผู้เลี้ยงดูมารดาบิดา

เป็นอุบาสกของพระกัสสปพุทธเจ้า งดเว้น

จากเมถุนธรรม ประพฤติพรหมจรรย์

ไม่มีอามิส ได้เป็นคนเคยร่วมบ้านกันกับ

เราทั้งได้เคยเป็นสหายของเราในปางก่อน.

พระสังคีติกาจารย์กล่าวว่า

สหายเก่าทั้งสอง ผู้อบรมตนแล้ว

ทรงไว้ซึ่งสรีระครั้งสุดท้าย ได้มาพบกัน

ด้วยอาการอย่างนี้แล.

อรรถกถา

ฆฏิการสูตรที่ ๔ มีเนื้อความกล่าวมาแล้วทั้งนั้น.

๕. ชันตุสูตร

[๒๙๓] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้ :-

สมัยหนึ่ง ภิกษุเป็นจำนวนมากอยู่ในกุฎีอันตั้งอยู่ในป่าข้างเขาหิมวันต์แคว้นโกศล เป็นผู้ฟุ้งซ่าน เย่อหยิ่ง ฟุ้งเฟ้อ ปากกล้า วาจาพล่อย ๆหลงลืม ขาดสัมปชัญญะ ไม่มั่นคง มีจิตคิดนอกทาง ปล่อยตัวเยี่ยงคฤหัสถ์.

[๒๙๔] วันหนึ่งเป็นวันอุโบสถ ๑๕ ค่ำ ชันตุเทพบุตรเข้าไปหาพวกภิกษุเหล่านั้น แล้วจึงได้กล่าวกะภิกษุเหล่านั้นด้วยคาถาทั้งหลายว่า

แต่ก่อน พวกภิกษุสาวกพระโคดม

เป็นอยู่ง่าย ๆ ไม่มักได้แสวงหาบิณฑบาต

ไม่มักได้แสวงหาที่นอนที่นั่ง.

ท่านรู้ว่าสิ่งทั้งปวงในโลกไม่เที่ยง

กระทำที่สุดแห่งทุกข์ได้.

ส่วนท่านเหล่านี้ ทำตนให้เป็นคน

เลี้ยงยากเหมือนนายบ้านในตำบลบ้าน

กิน ๆ แล้วก็นอน ชอบประจบไปในเรือน

ของคนอื่น.