๔. อัจจยสูตร เล่ม ๑๕

ท้าวสักกะตรัสว่า ‘ท่านท้าวเวปจิตติ ขอเชิญตรัสบอกมายาของท้าวสมพรจอมอสูรให้หม่อมฉันทราบก่อน’

ท้าวเวปจิตติตรัสว่า ‘ข้าแต่พระองค์ผู้นิรทุกข์ หม่อมฉันยังกราบทูลพระองค์ไม่ได้ จนกว่าจะได้สอบถามพวกอสูรดูก่อน’

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลำดับนั้นแล ท้าวเวปจิตติจอมอสูรตรัสสอบถามพวกอสูรว่า ‘ดูก่อนท่านผู้นิรทุกข์ทั้งหลาย เราจะบอกมายาของท้าวสมพรจอมอสูรให้ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพนะ’พวกอสูรทูลว่า ‘ข้าแต่พระองค์ผู้นิรทุกข์ พระองค์อย่าได้ตรัสบอก มายาของท้าวสมพรจอมอสูรแก่ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพเลย’

{๙๕๑} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ครั้งนั้นแล ท้าวเวปจิตติจอมอสูรได้ตรัสกะท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพด้วยคาถาว่า

ข้าแต่ท้าวมฆวานสุชัมบดีสักกเทวราช บุคคลผู้มีมายา ย่อมตกนรกที่ร้ายกาจถึง ๑๐๐ ปี เหมือนดังท้าวสมพรจอมอสูรฉะนั้น

๔. อัจจยสูตร

ว่าด้วยคนพาลและบัณฑิต

{๙๕๒} [๒๗๐] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็สมัยนั้นแล ภิกษุสองรูปได้ทะเลาะกัน ในการทะเลาะกันนั้น ภิกษุรูปหนึ่งได้พูดล่วงเกินอีกรูปหนึ่งครั้งนั้นแล ภิกษุผู้พูดล่วงเกินนั้นแสดงความผิดโดยยอมรับผิดในที่อยู่ของภิกษุนั้น แต่ภิกษุรูปนั้นไม่ยอมรับ

{๙๕๓} ครั้งนั้นแล ภิกษุเป็นอันมากพากันเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่งอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญขอประทานพระวโรกาส ภิกษุสองรูปทะเลาะกัน ในการทะเลาะกันนั้น ภิกษุรูปหนึ่งได้พูดล่วงเกินอีกรูปหนึ่ง ลำดับนั้น ภิกษุผู้พูดล่วงเกินนั้นแสดงความผิดโดยยอมรับผิดในที่อยู่ของภิกษุรูปนั้น แต่ภิกษุรูปนั้นไม่ยอมรับการขอโทษ พระพุทธเจ้าข้า”{๙๕๔} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภท เหล่านี้ คือ ผู้ไม่เห็นความผิดโดยความเป็นผิด ๑ ผู้ไม่ยอมยกโทษให้ตามสมควรแก่ธรรม เมื่อผู้อื่นแสดงการขอโทษ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ จำพวกเหล่านี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตก็มี ๒ ประเภทเหล่านี้ คือ ผู้เห็นความผิดโดยความเป็นผิด ๑ ผู้ยอมยกโทษให้ตามสมควรแก่ธรรม เมื่อผู้อื่นแสดงความผิด ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทเหล่านี้แล

{๙๕๕} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว ท้าวสักกะผู้เป็นจอมแห่งเทพ เมื่อทรงยังเทพชั้นดาวดึงส์ให้พลอยยินดี ณ สุธัมมาสภา จึงได้ตรัสคาถานี้ในเวลานั้นว่า

ขอความโกรธจงมาอยู่ในอำนาจของท่านทั้งหลาย ขอความเสื่อมคลายในมิตรธรรมอย่าได้เกิดมีแก่ท่านทั้งหลาย ท่านทั้งหลายอย่าได้ตำหนิผู้ที่ไม่ควรตำหนิ และอย่าพูดคำส่อเสียดเลย ก็ความโกรธเปรียบปานดังภูเขา ย่อมยํ่ายีคนเลวฉะนี้แล

๕. อักโกธสูตร

ว่าด้วยความไม่โกรธ

{๙๕๖} [๒๗๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายมาว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว {๙๕๗} พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพเมื่อ จะทรงยังเทพชั้นดาวดึงส์ให้พลอยยินดี ณ สุธัมมาสภา จึงได้ตรัสคาถานี้ ในเวลานั้นว่า

ความโกรธอย่าได้ครอบงำท่านทั้งหลาย และท่านทั้งหลายอย่าได้โกรธตอบต่อบุคคลผู้โกรธ ความไม่โกรธและความไม่เบียดเบียนย่อมมีในท่านผู้ประเสริฐทุกเมื่อ ก็ความโกรธเปรียบปานดังภูเขาย่อมยํ่ายีคนเลว ฉะนี้แล

จบ วรรคที่ ๓