๖. ธีตุสูตร เล่ม ๑๕

๖. มัลลิกาสูตร

ว่าด้วยแม่ดีย่อมมีลูกดี

{๓๗๖} [๑๒๗] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ครั้งนั้นแล พระเจ้าปเสนทิโกศลเสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วประทับนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง

ขณะนั้น ราชบุรุษคนหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระเจ้าปเสนทิโกศลถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้กระซิบกราบทูลว่า “ขอเดชะ พระนางมัลลิกาเทวีมีพระประสูติกาลเป็นพระธิดา พระพุทธเจ้าข้า”

เมื่อราชบุรุษกระซิบจบแล้ว พระเจ้าปเสนทิโกศลทรงรู้สึกไม่พอพระทัยแล้ว

{๓๗๗} ขณะนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่าพระเจ้าปเสนทิโกศลไม่พอพระทัย จึงได้ตรัสพระคาถาเหล่านี้ในเวลานั้นว่า

ดูก่อนมหาบพิตรผู้ใหญ่ยิ่งกว่าปวงชน แท้จริง สตรีบางคนก็เป็นผู้ประเสริฐได้ ขอมหาบพิตรทรงชุบเลี้ยงไว้เถิด สตรีที่มีปัญญา มีศีล ปฏิบัติแม่ผัวพ่อผัวดังเทวดาปรนนิบัติสามีดี บุตรที่เกิดจากสตรีนั้นย่อมเป็นคนแกล้วกล้า เป็นเจ้าแห่งทิศได้ บุตรของภรรยาผู้มีคุณสมบัติเช่นนี้แม้ราชสมบัติก็ครอบครองได้

๗. อัปปมาทสูตร

ว่าด้วยความไม่ประมาทยึดประโยชน์ไว้ได้

{๓๗๘} [๑๒๘] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ครั้งนั้นแล พระเจ้าปเสนทิโกศลเสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วประทับนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ มีบ้างไหม ธรรมอย่างเอกที่คว้าประโยชน์ทั้งสอง คือ ประโยชน์ในชาตินี้และประโยชน์ในชาติหน้าไว้ได้”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “มีอยู่ มหาบพิตร ธรรมอย่างเอกที่คว้าประโยชน์ทั้งสอง คือ ประโยชน์ในชาตินี้และประโยชน์ในชาติหน้าไว้ได้”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมอย่างเอกที่ยึดประโยชน์ทั้งสอง คือ ประโยชน์ในชาตินี้และประโยชน์ในชาติหน้าไว้ได้คืออะไร”

{๓๗๙} “ดูก่อนมหาบพิตร ธรรมอย่างเอกที่คว้าประโยชน์ทั้งสอง คือ ประโยชน์ในชาตินี้และประโยชน์ในชาติหน้าไว้ได้ คือความไม่ประมาท ดูก่อนมหาบพิตร รอยเท้าของสัตว์ทั้งหลายที่สัญจรไปมาบนแผ่นดินชนิดใดชนิดหนึ่ง รอยเท้าเหล่านั้นทั้งหมดย่อมรวมลงในรอยเท้าช้าง รอยเท้าช้างบัณฑิตย่อมกล่าวว่า เป็นเลิศกว่ารอยเท้าเหล่านั้นเพราะเป็นรอยใหญ่ ฉันใด ธรรมอย่างเอกที่คว้าประโยชน์ทั้งสอง คือ ประโยชน์ในชาตินี้และประโยชน์ในชาติหน้าคือความไม่ประมาทไว้ได้ ก็ฉันนั้น”{๓๘๐} พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดาครั้นตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้ว จึงได้ตรัสพระคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า

บุคคลปรารถนาซึ่งอายุ ความไม่มีโรค วรรณะ ผิวพรรณ ความเกิดในตระกูลสูง และความยินดีโอฬารยิ่ง ๆ