๒. ทุพรรณิยสูตร เล่ม ๑๕

๓. ตติยวรรค

๑. ฆัตวาสูตร

ว่าด้วยผลแห่งการฆ่าความโกรธ

{๙๔๓} [๒๖๗] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี {๙๔๔} ครั้งนั้นแล ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพเสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วประทับยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคาถาว่า

บุคคลฆ่าอะไรเสียได้ จึงจะอยู่เป็นสุข ฆ่าอะไรเสียได้ จึงจะไม่เศร้าโศกเสียใจ ข้าแต่พระโคดม พระองค์ทรงพอพระทัยการฆ่าอะไรซึ่งเป็นธรรมอย่างเอก

{๙๔๕} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

บุคคลฆ่าความโกรธเสียได้ จึงจะอยู่เป็นสุข ฆ่าความโกรธเสียได้ จึงจะไม่เศร้าโศกเสียใจ แน่ะเทวดา พระอริยเจ้าทั้งหลายย่อมสรรเสริญการฆ่าความโกรธซึ่งมีรากเป็นพิษ มียอดหวาน เพราะว่าบุคคลฆ่าความโกรธนั้นได้ แล้วย่อมไม่เศร้าโศกเสียใจเลย

๒. ทุพพัณณิยสูตร

ว่าด้วยยักษ์รูปชั่ว

{๙๔๖} [๒๖๘] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนั้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว ยักษ์ตนหนึ่ง มีผิวพรรณทราม เตี้ย พุงพลุ้ย นั่งอยู่บนอาสนะของท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นัยว่าในที่นั้นพวกเทพชั้นดาวดึงส์พากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ‘ท่านผู้เจริญทั้งหลาย น่าอัศจรรย์นัก ท่านผู้เจริญทั้งหลาย น่าแปลกใจนัก ยักษ์ตนนี้มีผิวพรรณทราม เตี้ย พุงพลุ้ย มานั่งอยู่บนอาสนะของท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพได้’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเทพชั้นดาวดึงส์เพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาด้วยประการใด ๆ ยักษ์ตนนั้นกลับเป็นผู้มีรูปงาม ทั้งน่าดูน่าชม และน่าเลื่อมใส ยิ่งขึ้นกว่าเดิมด้วยประการนั้น ๆ{๙๔๗} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

ครั้งนั้นแล พวกเทพชั้นดาวดึงส์พากันเข้าไปเฝ้าท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้กราบทูลว่า ‘ข้าแต่พระองค์ ผู้นิรทุกข์ ขอประทานโอกาส ยักษ์ตนหนึ่งมีผิวพรรณทราม เตี้ย พุงพลุ้ย นั่งอยู่บนอาสนะของพระองค์ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ได้ทราบว่า ณ ที่นั้น พวกเทพชั้นดาวดึงส์พากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ‘ท่านผู้เจริญทั้งหลาย น่าอัศจรรย์นัก ท่านผู้เจริญทั้งหลาย น่าแปลกใจนัก ยักษ์ตนนี้มีผิวพรรณทราม เตี้ย พุงพลุ้ย มานั่งอยู่บนอาสนะของท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพได้’ ข้าแต่พระองค์ผู้นิรทุกข์ พวกเทพชั้นดาวดึงส์เพ่งโทษ ติเตียนโพนทะนาด้วยประการใด ๆ ยักษ์ตนนั้นกลับเป็นผู้มีรูปงาม ทั้งน่าดูน่าชม และน่าเลื่อมใสยิ่งขึ้นกว่าเดิมด้วยประการนั้น ๆ ข้าแต่พระองค์ผู้นิรทุกข์ ยักษ์ตนนั้นคงเป็นท่านโกธภักษ์เป็นแน่ทีเดียว’{๙๔๘} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ครั้งนั้นแล ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพเสด็จเข้าไปหายักษ์ชื่อโกธภักษ์นั้นถึงที่อยู่ ครั้นแล้วทรงห่มผ้าเฉวียงพระอังสา ทรงคุกพระชานุมณฑลเบื้องขวาลง ณ พื้นดิน ทรงประนมอัญชลีไปทางที่ยักษ์ตนนั้น

อยู่ แล้วประกาศพระนาม ๓ ครั้งว่า ‘ข้าแต่ท่านผู้นิรทุกข์ ข้าพเจ้าคือท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพ ข้าแต่ท่านผู้นิรทุกข์ ข้าพเจ้าคือท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพ’

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพทรงประกาศพระนามด้วยประการใด ๆ ยักษ์ตนนั้นกลับมีผิวพรรณทราม เตี้ย และพุงพลุ้ยยิ่งขึ้นกว่าเดิม ด้วยประการนั้น ๆ แล้วได้อันตรธานไป ณ ที่นั้นนั่นเอง

{๙๔๙} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ครั้งนั้นแล ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพประทับนั่งบนอาสนะของพระองค์แล้ว เมื่อจะทรงยังพวกเทพชั้นดาวดึงส์ให้ยินดี จึงได้ตรัสคาถาเหล่านี้ในเวลานั้นว่า

เราเป็นผู้มีจิตอันโทสะไม่กระทบกระทั่ง เป็นผู้ที่ใครจะชักนำไปไม่ได้ง่าย เราไม่โกรธใครมานาน เพราะความโกรธฝังอยู่ในตัวเราไม่ได้

ถึงเราโกรธ เราก็ไม่พูดคำหยาบและคำไม่ชอบธรรมเป็นอันขาด เราเห็นประโยชน์ของตนจึงบังคับตนไว้

๓. มายาสูตร

ว่าด้วยมายาของสมพรจอมอสูร

{๙๕๐} [๒๖๙] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว ท้าวเวปจิตติจอมอสูรประชวรเป็นไข้หนัก ได้รับทุกขเวทนา ครั้งนั้นแล ท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพได้เสด็จไปเยี่ยมท้าวเวปจิตติจอมอสูรถึงที่ประทับตรัสถามถึงความเจ็บไข้ ท้าวเวปจิตติจอมอสูรทรงเห็นท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพกำลังเสด็จมาแต่ไกลเทียว จึงได้กล่าวกะท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพว่า ‘ข้าแต่พระองค์ผู้จอมเทพ ขอจงช่วยรักษาหม่อมฉันด้วยเถิด’