๗. อุปปาทสูตร เล่ม ๑๖

๗. อุปปาทสูตร

ว่าด้วยความเกิดและตั้งอยู่แห่งธาตุทั้ง ๔

{๔๑๔}[๑๒๐] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเกิดขึ้นความตั้งอยู่ ความบังเกิด ความปรากฏแห่งปฐวีธาตุ นี้เป็นความเกิดขึ้นแห่งทุกข์ เป็นความตั้งอยู่แห่งโรค เป็นความปรากฏแห่งชรามรณะ ความเกิดขึ้นความตั้งอยู่ ความบังเกิด ความปรากฏแห่งอาโปธาตุ ... แห่งเตโชธาตุ ... แห่ง

วาโยธาตุ นี้เป็นความเกิดขึ้นแห่งทุกข์ เป็นความตั้งอยู่แห่งโรค เป็นความ

ปรากฏแห่งชรามรณะ

{๔๑๕}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความดับ ความสงบ ความตั้งอยู่ไม่ได้แห่งปฐวีธาตุ นี้เป็นความดับแห่งทุกข์ เป็นความสงบแห่งโรค เป็นความตั้งอยู่ไม่ได้แห่งชรามรณะ ความดับ ความสงบ ความตั้งอยู่ไม่ได้แห่งอาโปธาตุ ... แห่งเตโชธาตุ ... แห่งวาโยธาตุ นี้เป็นความดับแห่งทุกข์ เป็นความสงบแห่งโรคเป็นความสูญสิ้นแห่งชราและมรณะ,, (๗)

๘. สมณพราหมณสูตร

ว่าด้วยความเป็นสมณะเป็นพราหมณ์

{๔๑๖}[๑๒๑] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธาตุเหล่านี้มี ๔ อย่าง คือ ปฐวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตุ ก็สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมไม่รู้จักคุณ โทษ และการสลัดออกซึ่งธาตุทั้ง ๔ เหล่านี้ตามความเป็นจริง สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นจะสมมติว่าเป็น