๘. สมณพราหมณสูตร ที่ ๑ เล่ม ๑๖

๗. อุปปาทสูตร

ว่าด้วยความเกิดและตั้งอยู่แห่งธาตุทั้ง ๔

{๔๑๔}[๑๒๐] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเกิดขึ้นความตั้งอยู่ ความบังเกิด ความปรากฏแห่งปฐวีธาตุ นี้เป็นความเกิดขึ้นแห่งทุกข์ เป็นความตั้งอยู่แห่งโรค เป็นความปรากฏแห่งชรามรณะ ความเกิดขึ้นความตั้งอยู่ ความบังเกิด ความปรากฏแห่งอาโปธาตุ ... แห่งเตโชธาตุ ... แห่ง

วาโยธาตุ นี้เป็นความเกิดขึ้นแห่งทุกข์ เป็นความตั้งอยู่แห่งโรค เป็นความ

ปรากฏแห่งชรามรณะ

{๔๑๕}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความดับ ความสงบ ความตั้งอยู่ไม่ได้แห่งปฐวีธาตุ นี้เป็นความดับแห่งทุกข์ เป็นความสงบแห่งโรค เป็นความตั้งอยู่ไม่ได้แห่งชรามรณะ ความดับ ความสงบ ความตั้งอยู่ไม่ได้แห่งอาโปธาตุ ... แห่งเตโชธาตุ ... แห่งวาโยธาตุ นี้เป็นความดับแห่งทุกข์ เป็นความสงบแห่งโรคเป็นความสูญสิ้นแห่งชราและมรณะ,, (๗)

๘. สมณพราหมณสูตร

ว่าด้วยความเป็นสมณะเป็นพราหมณ์

{๔๑๖}[๑๒๑] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธาตุเหล่านี้มี ๔ อย่าง คือ ปฐวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตุ ก็สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมไม่รู้จักคุณ โทษ และการสลัดออกซึ่งธาตุทั้ง ๔ เหล่านี้ตามความเป็นจริง สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นจะสมมติว่าเป็น

สมณะในหมู่สมณะหรือสมมติว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์หาได้ไม่ และท่านผู้มีอายุเหล่านั้นยังทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์ของความเป็นสมณะหรือประโยชน์ของความเป็นพราหมณ์ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ไม่ได้

{๔๑๗} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนสมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่ง ย่อมรู้จักคุณ โทษ และการสลัดออกซึ่งธาตุทั้ง ๔ เหล่านี้ตามความเป็นจริง สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นย่อมสมมติว่าเป็นสมณะในหมู่สมณะหรือสมมติว่าเป็น

พราหมณ์ในหมู่พราหมณ์ได้ และท่านผู้มีอายุเหล่านั้นย่อมทำให้แจ้ง

ซึ่งประโยชน์ของความเป็นสมณะ หรือประโยชน์ของความเป็นพราหมณ์ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้” (๘)

๙. ทุติยสมณพราหมณสูตร

ว่าด้วยความเป็นสมณะเป็นพราหมณ์ สูตรที่ ๒

{๔๑๘}[๑๒๒] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธาตุเหล่านี้มี๔ อย่าง คือ ปฐวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตุ ก็สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งไม่รู้จักเหตุเกิด ความดับ คุณ โทษ และการสลัดออก

แห่งธาตุทั้ง ๔ เหล่านี้ตามความเป็นจริง สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้น

จะสมมติว่าเป็นสมณะในหมู่สมณะหรือสมมติว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์

หาได้ไม่ และท่านผู้มีอายุเหล่านั้นยังทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์ของความเป็น

สมณะหรือประโยชน์ของความเป็นพราหมณ์ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ไม่ได้ ... (๙)

(พึงขยายความเหมือนสูตรต้น)