๕. ทุกขสูตร เล่ม ๑๖

สาวตฺถิยํ วิหรติ ... ตตฺร โข ภควา ... ปฐวีธาตุญฺจ ๓ หิทํ ภิกฺขเว เอกนฺตทุกฺขา อภวิสฺส ทุกฺขานุปติตา ทุกฺขาวกฺกนฺตา อนวกฺกนฺตา สุเขน นยิทํ สตฺตา ปฐวีธาตุยา สารชฺเชยฺยุํ ฯ ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว ปฐวีธาตุ สุขานุปติตา สุขาวกฺกนฺตา อนวกฺกนฺตา ทุกฺเขน ตสฺมา สตฺตา ปฐวีธาตุยา สารชฺชนฺติ ฯ อาโปธาตุญฺจ หิทํ ภิกฺขเว ... เตโชธาตุญฺจ หิทํ ภิกฺขเว ... วาโยธาตุญฺจ หิทํ ภิกฺขเว เอกนฺตทุกฺขา อภวิสฺส ทุกฺขานุปติตา ทุกฺขาวกฺกนฺตา อนวกฺกนฺตา สุเขน นยิทํ สตฺตา วาโยธาตุยา สารชฺเชยฺยุํ ฯ ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว วาโยธาตุ สุขานุปติตา สุขาวกฺกนฺตา อนวกฺกนฺตา ทุกฺเขน ตสฺมา สตฺตา วาโยธาตุยา สารชฺชนฺติ ฯ

พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี

เขตพระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกภิกษุทั้งหลาย ... แล้วได้ตรัสว่า

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ปฐวีธาตุนี้ จักมีทุกข์โดยส่วนเดียว อันทุกข์ติดตามถึง อันทุกข์หยั่งลงถึง อันสุขไม่หยั่งลงถึงแล้วไซร้ สัตว์ทั้งหลายก็ไม่พึงยินดีในปฐวีธาตุ แต่เพราะปฐวีธาตุอันสุขติดตามถึง อันสุขหยั่งลงถึง อันทุกข์ไม่หยั่งลงถึง ฉะนั้นสัตว์ทั้งหลายจึงยินดีในปฐวีธาตุนี้ ... อาโปธาตุนี้ ...เตโชธาตุนี้ ... วาโยธาตุนี้จักมีทุกข์โดยส่วนเดียว อันทุกข์ติดตามถึง อันทุกข์หยั่งลงถึง อันสุขไม่หยั่งลงถึงแล้วไซร้ สัตว์ทั้งหลายก็ไม่พึงยินดีในวาโยธาตุแต่เพราะวาโยธาตุ อันสุขติดตามถึง อันสุขหยั่งลงถึง อันทุกข์ไม่หยั่งลงถึง

ฉะนั้นสัตว์ทั้งหลายจึงยินดีในวาโยธาตุ ฯ

ปฐวีธาตุญฺจ หิทํ ภิกฺขเว เอกนฺตสุขา อภวิสฺส สุขานุปติตา สุขาวกฺกนฺตา อนวกฺกนฺตา ทุกฺเขน นยิทํ สตฺตา ปฐวีธาตุยา นิพฺพินฺเทยฺยุํ ฯ ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว ปฐวีธาตุ ทุกฺขา ทุกฺขานุปติตา ทุกฺขาวกฺกนฺตา อนวกฺกนฺตา สุเขน ตสฺมา สตฺตา ปฐวีธาตุยา นิพฺพินฺทนฺติ ฯ อาโปธาตุญฺจ หิทํ ภิกฺขเว ... เตโชธาตุญฺจ หิทํ ภิกฺขเว ... วาโยธาตุญฺจ หิทํ ภิกฺขเว เอกนฺตสุขา อภวิสฺส สุขานุปติตา สุขาวกฺกนฺตา อนวกฺกนฺตา ทุกฺเขน นยิทํ สตฺตา วาโยธาตุยา นิพฺพินฺเทยฺยุํ ฯ ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว วาโยธาตุ ทุกฺขา ทุกฺขานุปติตา ทุกฺขาวกฺกนฺตา อนวกฺกนฺตา สุเขน ตสฺมา สตฺตา วาโยธาตุยา นิพฺพินฺทนฺตีติ ฯ ปญฺจมํ ฯ

๑ ม. ยุ. สสฺสมณพฺราหฺมณียา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ฯ ๒ ม. ยุ. อิเมติ สทฺโท

นตฺถิ ฯ ๓ โป. ม. ยุ. เจ ฯ เอวมุปริปิ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ปฐวีธาตุนี้จักมีสุขโดยส่วนเดียว อันสุขติดตามถึง

อันสุขหยั่งลงถึง อันทุกข์ไม่หยั่งลงถึงแล้วไซร้ สัตว์ทั้งหลายก็ไม่พึงเบื่อหน่ายจากปฐวีธาตุแต่เพราะปฐวีธาตุมีทุกข์ อันทุกข์ติดตามถึง อันทุกข์หยั่งลงถึง อันสุขไม่หยั่งลงถึงฉะนั้นสัตว์ทั้งหลายจึงเบื่อหน่ายจากปฐวีธาตุ อาโปธาตุนี้ ... เตโชธาตุนี้ ... วาโยธาตุนี้จักมีสุขโดยส่วนเดียว อันสุขติดตามถึง อันสุขหยั่งลงถึง อันทุกข์ไม่หยั่งลงถึงแล้วไซร้ สัตว์ทั้งหลายก็ไม่พึงเบื่อหน่ายจากวาโยธาตุ แต่เพราะวาโยธาตุมีทุกข์ อันทุกข์ติดตามถึง อันทุกข์หยั่งลงถึง

อันสุขไม่หยั่งลงถึง ฉะนั้นสัตว์ทั้งหลายจึงเบื่อหน่ายจากวาโยธาตุ ดังนี้ ฯ

จบสูตรที่ ๕