๑๐. สมณพราหมณสูตร ที่ ๓ เล่ม ๑๖

สาวตฺถิยํ วิหรติ ... ตตฺร โข ภควา ... เย หิ เกจิ ภิกฺขเว สมณา วา พฺราหฺมณา วา ปฐวีธาตุํ นปฺปชานนฺติ ปฐวีธาตุสมุทยํ นปฺปชานนฺติ ปฐวีธาตุนิโรธํ นปฺปชานนฺติ ปฐวีธาตุนิโรธคามินึ ปฏิปทํ นปฺปชานนฺติ ฯ อาโปธาตุํ นปฺปชานนฺติ ฯเปฯ เตโชธาตุํ นปฺปชานนฺติ ... วาโยธาตุํ นปฺปชานนฺติ วาโยธาตุสมุทยํ นปฺปชานนฺติ วาโยธาตุนิโรธํ นปฺปชานนฺติ วาโยธาตุนิโรธคามินึ ปฏิปทํ นปฺปชานนฺติ น เมเต ภิกฺขเว สมณา วา พฺราหฺมณา วา สมเณสุ วา สมณสมฺมตา พฺราหฺมเณสุ วา พฺราหฺมณสมฺมตา น จ ปน เต อายสฺมนฺโต สามญฺญตฺถํ วา พฺราหฺมญฺญตฺถํ วา ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรนฺติ ฯ

พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐีเขตพระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกภิกษุทั้งหลาย ... แล้วได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็สมณะหรือพราหมณ์บางพวกย่อมไม่ทราบชัด ซึ่งปฐวีธาตุ เหตุเกิดแห่งปฐวีธาตุความดับแห่งปฐวีธาตุปฏิปทาเครื่องให้ถึงความดับแห่งปฐวีธาตุ ย่อมไม่ทราบชัดซึ่งอาโปธาตุ ...

ซึ่งเตโชธาตุ ... ซึ่งวาโยธาตุ เหตุเกิดแห่งวาโยธาตุ ความดับแห่งวาโยธาตุ ปฏิปทาเครื่องให้ถึงความดับแห่งวาโยธาตุ สมณะหรือพราหมณ์พวกนั้น ย่อมไม่ได้รับสมมติว่าเป็นสมณะในหมู่สมณะ ไม่ได้รับสมมติว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์และท่านเหล่านั้น ย่อมไม่กระทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์แห่งความเป็นสมณะ หรือประโยชน์แห่งความเป็นพราหมณ์ ด้วยปัญญาอันรู้ยิ่งด้วยตนเอง ในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ ฯ

เย จ โข เกจิ ภิกฺขเว สมณา วา พฺราหฺมณา วา ปฐวีธาตุํ ปชานนฺติ ปฐวีธาตุสมุทยํ ปชานนฺติ ปฐวีธาตุนิโรธํ ปชานนฺติ ปฐวีธาตุนิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานนฺติ ฯ อาโปธาตุํ ปชานนฺติ ฯเปฯ เตโชธาตุํ ปชานนฺติ ... วาโยธาตุํ ปชานนฺติ วาโยธาตุสมุทยํ ปชานนฺติ วาโยธาตุนิโรธํ ปชานนฺติ วาโยธาตุนิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานนฺติ เต จ โขเม ภิกฺขเว สมณา วา พฺราหฺมณา วา สมเณสุ เจว สมณสมฺมตา พฺราหฺมเณสุ จ พฺราหฺมณสมฺมตา เต จ ปนายสฺมนฺโต สามญฺญตฺถญฺจ พฺราหฺมญฺญตฺถญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรนฺตีติ ฯ ทสมํ ฯ

จตุตฺถวคฺโค จตุตฺโถ ฯ

จตุตฺถสฺส วคฺคสฺส อุทฺทานํ

จตสฺโส ปุพฺเพ อจริ ๑ โน เจทํ ๒ ทุกฺเขน จ

อภินนฺทนญฺจ อุปฺปาทํ ๓ ตโย สมณพฺราหฺมณาติ ฯ

ธาตุสํยุตฺตํ ทุติยํ สมตฺตํ ฯ

____________

อนมตคฺคสํยุตฺตํ

__________

ปฐมวคฺโค ปฐโม

๑ ม. ยุ. อจรึ ฯ ๒ ม โนเจทํ จ ฯ ยุ. โย โน เจทํ ฯ ๓ ม. ยุ. อุปฺปาโท ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ส่วนสมณะหรือพราหมณ์บางพวกย่อมทราบชัด ซึ่งปฐวีธาตุเหตุเกิดแห่งปฐวีธาตุ ความดับแห่งปฐวีธาตุ ปฏิปทาเครื่องให้ถึงความดับแห่งปฐวีธาตุ ย่อมทราบชัด ซึ่งอาโปธาตุ ... ซึ่งเตโชธาตุ ... ซึ่งวาโยธาตุ เหตุเกิดแห่งวาโยธาตุ ความดับแห่งวาโยธาตุ ปฏิปทาเครื่องให้ถึงความดับแห่งวาโยธาตุ สมณะหรือพราหมณ์พวกนั้น ย่อมได้รับสมมติว่าเป็นสมณะในหมู่สมณะ ได้รับสมมติว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์ และท่านเหล่านั้นย่อมกระทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์แห่งความเป็นสมณะ หรือประโยชน์แห่งความเป็นพราหมณ์ ด้วยปัญญาอันรู้ยิ่งด้วยตนเอง ในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่ ดังนี้ ฯ

จบสูตรที่ ๑๐

จบจตุตถวรรคที่ ๔

___________

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. จตัสสสูตร ๒. ปุพพสูตร ๓. อจริสูตร

๔. โนเจทสูตร ๕. ทุกขสูตร ๖. อภินันทนสูตร

๗. อุปปาทสูตร ๘. สมณพราหมณสูตรที่ ๑ ๙. สมณพราหมณสูตรที่ ๒๑๐. สมณพราหมณสูตรที่ ๓

จบธาตุสังยุตต์ที่ ๒