๙. สมณพราหมณสูตร ที่ ๒ เล่ม ๑๖

สมณะในหมู่สมณะหรือสมมติว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์หาได้ไม่ และท่านผู้มีอายุเหล่านั้นยังทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์ของความเป็นสมณะหรือประโยชน์ของความเป็นพราหมณ์ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ไม่ได้

{๔๑๗} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนสมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่ง ย่อมรู้จักคุณ โทษ และการสลัดออกซึ่งธาตุทั้ง ๔ เหล่านี้ตามความเป็นจริง สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นย่อมสมมติว่าเป็นสมณะในหมู่สมณะหรือสมมติว่าเป็น

พราหมณ์ในหมู่พราหมณ์ได้ และท่านผู้มีอายุเหล่านั้นย่อมทำให้แจ้ง

ซึ่งประโยชน์ของความเป็นสมณะ หรือประโยชน์ของความเป็นพราหมณ์ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้” (๘)

๙. ทุติยสมณพราหมณสูตร

ว่าด้วยความเป็นสมณะเป็นพราหมณ์ สูตรที่ ๒

{๔๑๘}[๑๒๒] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธาตุเหล่านี้มี๔ อย่าง คือ ปฐวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตุ ก็สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งไม่รู้จักเหตุเกิด ความดับ คุณ โทษ และการสลัดออก

แห่งธาตุทั้ง ๔ เหล่านี้ตามความเป็นจริง สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้น

จะสมมติว่าเป็นสมณะในหมู่สมณะหรือสมมติว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์

หาได้ไม่ และท่านผู้มีอายุเหล่านั้นยังทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์ของความเป็น

สมณะหรือประโยชน์ของความเป็นพราหมณ์ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ไม่ได้ ... (๙)

(พึงขยายความเหมือนสูตรต้น)

๑๐. ตติยสมณพราหมณสูตร

ว่าด้วยความเป็นสมณะเป็นพราหมณ์ สูตรที่ ๓

{๔๑๙}[๑๒๓] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สมณะหรือ

พราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งไม่รู้จักปฐวีธาตุ เหตุเกิดแห่งปฐวีธาตุ ความดับ

แห่งปฐวีธาตุ ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งปฐวีธาตุ ไม่รู้จักอาโปธาตุ ... ไม่รู้จักเตโชธาตุ ... ไม่รู้จักวาโยธาตุ เหตุเกิดแห่งวาโยธาตุ ความดับแห่งวาโยธาตุข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งวาโยธาตุ สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นจะสมมติว่าเป็นสมณะในหมู่สมณะหรือสมมติว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์ หาได้ไม่

และท่านผู้มีอายุเหล่านั้น ยังทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์ของความเป็นสมณะ

หรือประโยชน์ของความเป็นพราหมณ์ ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ไม่ได้

{๔๒๐} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนสมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อม

รู้จักปฐวีธาตุ เหตุเกิดแห่งปฐวีธาตุ ความดับแห่งปฐวีธาตุ ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งปฐวีธาตุ ย่อมรู้จักอาโปธาตุ ... ย่อมรู้จักเตโชธาตุ ... ย่อมรู้จักวาโยธาตุ เหตุเกิดแห่งวาโยธาตุ ความดับแห่งวาโยธาตุ ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งวาโยธาตุ สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นย่อมสมมติว่าเป็นสมณะ

ในหมู่สมณะหรือสมมติว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์ได้ และท่านผู้มีอายุ

เหล่านั้นย่อมทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์ของความเป็นสมณะหรือประโยชน์ของความเป็นพราหมณ์ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้” (๑๐)

จบ จตุตถวรรคที่ ๔