พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย อภิสมัยสังยุตต์ · กฬารขัตติยวรรค
๒. กฬารขัตติยสูตร เล่ม ๑๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๐๔–๑๑๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในกฬารขัตติยวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย นิทานวรรค อภิสมัยสังยุตต์ กฬารขัตติยวรรค กฬารขัตติยสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๖)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๖ หน้า ๗๐–๗๗
{๑๐๓} ดูก่อนสารีบุตร บุคคลได้ชื่อว่าตรัสรู้ธรรมแล้วเป็นไฉน บุคคลเห็นด้วยปัญญาโดยชอบตามความเป็นจริงว่า ‘นี้คือขันธปัญจก, ครั้นเห็นเช่นนั้นแล้วย่อมหลุดพ้นเพราะความหน่าย เพราะคลายกำหนัด เพราะความดับ เพราะไม่ถือมั่นซึ่งขันธปัญจก ย่อมเห็นด้วยปัญญาโดยชอบตามความเป็นจริงว่า‘ขันธปัญจกนั้นเกิดเพราะอาหาร, ครั้นเห็นเช่นนั้นแล้วย่อมหลุดพ้นเพราะความหน่าย เพราะคลายกำหนัด เพราะความดับ เพราะไม่ถือมั่นซึ่งขันธปัญจกที่เกิดเพราะอาหารนั้น ย่อมเห็นด้วยปัญญาโดยชอบตามความเป็นจริงว่า ‘ขันธปัญจกนั้นมีความดับเป็นธรรมดา เพราะอาหารนั้นดับไป,ครั้นเห็นเช่นนั้นแล้วย่อมหลุดพ้นเพราะความหน่าย' เพราะคลายกำหนัดเพราะความดับ เพราะไม่ถือมั่นซึ่งขันธปัญจกที่มีความดับเป็นธรรมดา ดูก่อนสารีบุตร บุคคลชื่อว่าได้ตรัสรู้ธรรมแล้วด้วยอาการอย่างนี้แล คำอันใดที่อชิตมาณพกล่าวไว้ในอชิตปัญหาในปารายนวรรคว่า
‘ข้าแต่ท่านผู้นิรทุกข์ ปวงท่านผู้ได้ตรัสรู้ธรรมแล้ว และ
ผู้ยังเป็นเสขบุคคลอยู่ในพระศาสนานี้ มีอยู่เป็นจำนวนมาก
ข้าพระองค์ทูลถามแล้ว ขอพระองค์ผู้มีพระปรีชาได้โปรด
ตรัสบอกข้อปฏิบัติของท่านเหล่านั้น แก่ข้าพระองค์
ด้วยเถิด, ดังนี้
ดูก่อนสารีบุตร เธอพึงเห็นเนื้อความของคำที่กล่าวไว้ย่อ ๆ นี้โดย
พิสดารอย่างนี้แล,, (๑)
๒. กฬารสูตร
ว่าด้วยโมลิยผัคคุนภิกษุลาสิกขา
{๑๐๔}[๓๒] ผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี...
ครั้งนั้นแล กฬารขัตติยภิกษุเข้าไปหาท่านพระสารีบุตรถึงที่อยู่ ครั้น
แล้วได้ปราศรัยกับท่านพระสารีบุตร ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกัน
ไปแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง นั่งแล้วได้กล่าวกะท่านพระสารีบุตรว่า ‘ข้าแต่ท่านพระสารีบุตร โมลิยผัคคุนภิกษุได้ลาสิกขาออกไปเป็นคฤหัสถ์แล้ว”
ท่านพระสารีบุตรกล่าวว่า “ท่านโมลียผัคคุนะนั้นคงไม่ได้ความปลอดโปร่งใจในพระธรรมวินัยนี้เป็นแน่”
“ถ้าเช่นนั้น ท่านพระสารีบุตรคงได้ความปลอดโปร่งใจในพระธรรม
วินัยนี้กระมัง”
“ท่านผู้มีอายุ ผมไม่สงสัยในพระธรรมวินัยนี้เลย”
“ท่านผู้มีอายุ ก็ต่อไปเล่า ท่านจะไม่สงสัยหรือ”
“ท่านผู้มีอายุ ถึงต่อไปผมก็ไม่สงสัย”
{๑๐๕} ลำดับนั้น กฬารขัตติยภิกษุลุกจากอาสนะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง นั่งแล้วได้กราบทูลว่า “พระพุทธเจ้าข้า ท่านพระสารีบุตร อวดอ้างพระอรหัตตผลว่า ‘ข้าพเจ้ารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้วกิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”
ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสสั่งภิกษุรูปหนึ่งว่า ‘มานี่แน่ะ ภิกษุ
เธอจงไปเรียกสารีบุตรมาตามคำของเราว่า ‘พระศาสดารับสั่งเรียกหาท่าน”
ภิกษุนั้นรับพระดำรัสของพระผู้มีพระภาคเจ้า แล้วเข้าไปหาท่าน
พระสารีบุตรถึงที่อยู่ ครั้นแล้วเรียนต่อท่านว่า “ข้าแต่ท่านพระสารีบุตรพระศาสดารับสั่งเรียกหาท่าน”
ท่านพระสารีบุตรรับคำของภิกษุนั้นแล้วได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง
{๑๐๖}พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสถามว่า “ดูก่อนสารีบุตร ทราบมาว่า เธอ
อวดอ้างอรหัตตผลว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์ อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก ดังนี้จริงหรือ
ท่านพระสารีบุตรกราบทูลว่า “พระพุทธเจ้าข้า ข้าพระองค์หาได้กล่าวเนื้อความตามบทตามพยัญชนะเช่นนี้ไม่”
“ดูก่อนสารีบุตร กุลบุตรย่อมอวดอ้างอรหัตตผล โดยปริยายอย่างใด
อย่างหนึ่ง เมื่อเป็นเช่นนั้น บุคคลทั้งหลายก็ต้องเห็นคล้อยตามอรหัตตผลที่อวดอ้างไปแล้ว”
“พระพุทธเจ้าข้า แม้ข้าพระองค์ก็ได้กราบทูลไว้อย่างนี้มิใช่หรือว่า
‘ข้าพระองค์หาได้กล่าวเนื้อความตามบทตามพยัญชนะเช่นนี้ไม่”
“ดูก่อนสารีบุตร ถ้าเขาถามเธออย่างนี้ว่า ‘ท่านสารีบุตร ท่านรู้เห็นอย่างไรจึงอวดอ้างอรหัตตผลว่า ‘เราย่อมรู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก,เธอถูกถามอย่างนี้ จะตอบอย่างไร”
“พระพุทธเจ้าข้า ถ้าเขาถามข้าพระองค์เช่นนั้น ข้าพระองค์ก็จะตอบอย่างนี้ว่า ‘ข้าพเจ้ารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ เพราะเมื่อปัจจัยแห่งชาติสิ้นแล้ว เพราะปัจจัยอันเป็นต้นเหตุสิ้นไป ก็รู้ว่าสิ้นแล้ว ข้าพระองค์ถูกถามอย่างนี้ก็พึงตอบอย่างนี้ พระพุทธเจ้าข้า”
{๑๐๗}“ดูก่อนสารีบุตร ถ้าเขาถามเธออย่างนี้ว่า ‘ท่านสารีบุตร ก็ชาติมีอะไรเป็นเหตุ มีอะไรเป็นสมุทัย มีอะไรเป็นกำเนิด มีอะไรเป็นแดนเกิด, เธอถูกถามอย่างนี้ จะตอบอย่างไร”
“พระพุทธเจ้าข้า ถ้าเขาถามข้าพระองค์เช่นนั้น ข้าพระองค์ก็จะตอบอย่างนี้ว่า ‘ชาติมีภพเป็นเหตุ มีภพเป็นสมุทัย มีภพเป็นกำเนิด มีภพเป็นแดนเกิด”
{๑๐๘}“ดูก่อนสารีบุตร ถ้าเขาถามเธออย่างนี้ว่า ‘ท่านสารีบุตร ก็ภพเล่ามีอะไรเป็นเหตุ มีอะไรเป็นสมุทัย มีอะไรเป็นกำเนิด มีอะไรเป็นแดนเกิด’เธอถูกถามอย่างนี้ จะตอบอย่างไร”
“พระพุทธเจ้าข้า ถ้าเขาถามข้าพระองค์เช่นนั้น ข้าพระองค์ก็จะตอบอย่างนี้ว่า ‘ภพมีอุปาทานเป็นเหตุ มีอุปาทานเป็นสมุทัย มีอุปาทานเป็นกำเนิด มีอุปาทานเป็นแดนเกิด”
{๑๐๙}“ดูก่อนท่านสารีบุตร ถ้าเขาถามเธออย่างนี้ว่า ‘ท่านสารีบุตรก็อุปาทานเล่ามีอะไรเป็นเหตุ มีอะไรเป็นสมุทัย มีอะไรเป็นกำเนิด มีอะไรเป็นแดนเกิด’ เธอถูกถามอย่างนี้ จะตอบอย่างไร”
“พระพุทธเจ้าข้า ถ้าเขาถามข้าพระองค์เช่นนั้น ข้าพระองค์ก็จะตอบอย่างนี้ว่า ‘อุปาทานมีตัณหาเป็นเหตุ มีตัณหาเป็นสมุทัย มีตัณหาเป็นกำเนิดมีตัณหาเป็นแดนเกิด”
{110“ดูก่อนสารีบุตร ถ้าเขาถามเธออย่างนี้ว่า ‘ท่านสารีบุตร ก็ตัณหาเล่ามีอะไรเป็นเหตุ มีอะไรเป็นสมุทัย มีอะไรเป็นกำเนิด มีอะไรเป็นแดนเกิดเธอถูกถามอย่างนี้ จะตอบอย่างไร”
“พระพุทธเจ้าข้า ถ้าเขาถามข้าพระองค์เช่นนั้น ข้าพระองค์ก็จะตอบ
อย่างนี้ว่า ‘ตัณหามีเวทนาเป็นเหตุ มีเวทนาเป็นสมุทัย มีเวทนาเป็นกำเนิดมีเวทนาเป็นแดนเกิด”
{๑๑๒}“ดูก่อนสารีบุตร ถ้าเขาถามเธออย่างนี้ว่า ‘ท่านสารีบุตร ก็เวทนาเล่ามีอะไรเป็นเหตุ มีอะไรเป็นสมุทัย มีอะไรเป็นกำเนิด มีอะไรเป็นแดนเกิด’เธอถูกถามอย่างนี้ จะตอบอย่างไร”
“พระพุทธเจ้าข้า ถ้าเขาถามข้าพระองค์เช่นนั้น ข้าพระองค์ก็จะตอบอย่างนี้ว่า ‘เวทนามีผัสสะเป็นเหตุ มีผัสสะเป็นสมุทัย มีผัสสะเป็นกำเนิดมีผัสสะเป็นแดนเกิด”
“ดูก่อนสารีบุตร ถ้าเขาถามเธออย่างนี้ว่า ‘ท่านสารีบุตร ท่านรู้เห็น
อย่างไร ความเพลิดเพลินในเวทนาจึงไม่ปรากฎ’เธอถูกถามอย่างนี้ จะตอบอย่างไร’
“พระพุทธเจ้าข้า ถ้าเขาถามข้าพระองค์เช่นนั้น ข้าพระองค์ก็จะตอบอย่างนี้ว่า ‘ข้าพเจ้ารู้ว่า ‘เวทนามี ๓ เหล่านี้ คือ สุขเวทนา ๑ ทุกขเวทนา ๑อทุกขมสุขเวทนา ๑ เป็นของไม่เที่ยง สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์, ความเพลิดเพลินในเวทนาจึงไม่ปรากฏ”
{๑๑๓}“สาธุ สาธุ สารีบุตร ตามที่เธอพยากรณ์ความข้อนั้นโดยย่อ ก็ได้ใจความดังนี้ว่า ‘เวทนาอย่างใดอย่างหนึ่งล้วนเป็นทุกข์ทั้งนั้น,
ดูก่อนสารีบุตร ถ้าเขาถามเธออย่างนี้ว่า ‘ท่านสารีบุตร เพราะความหลุดพ้นเช่นไร ท่านจึงอวดอ้างอรหัตตผลว่า ‘ข้าพเจ้ารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้วพรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ เธอถูกถามอย่างนี้ จะตอบอย่างไร”
“พระพุทธเจ้าข้า ถ้าเขาถามข้าพระองค์เช่นนั้น ข้าพระองค์ก็จะตอบอย่างนี้ว่า ‘อาสวะทั้งหลายย่อมครอบงำข้าพเจ้าผู้มีสติอยู่อย่างใดไม่ได้ ข้าพเจ้าก็เป็นผู้มีสติอยู่อย่างนั้นเพราะความหลุดพ้นในภายใน เพราะอุปาทานทั้งปวงสิ้นไป ทั้งข้าพเจ้าก็มีได้ดูหมิ่นตนเองด้วย, ข้าพระองค์ถูกถามอย่างนี้ ก็จะตอบอย่างนี้ พระพุทธเจ้าข้า”
{๑๑๔}“สาธุ สาธุ สารีบุตร ตามที่เธอพยากรณ์ความข้อนั้นโดยย่อ ก็ได้ใจความดังนี้ว่า ‘ข้าพเจ้าไม่สงสัยในอาสวะที่พระสมณะกล่าวแล้ว ทั้งไม่เคลือบแคลงว่า ‘อาสวะเหล่านั้นเราละได้แล้วหรือยัง”
ครั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดาตรัสอย่างนี้แล้วเสด็จลุกจากอาสนะเสด็จเข้าพระวิหารไป
{๑๑๕} เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จเข้าไปแล้วไม่นานนัก ท่านพระสารีบุตรจึงกล่าวกะภิกษุทั้งหลายในที่นั้นว่า “ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสถามปัญหาข้อแรกกะผมซึ่งผมยังไม่เคยรู้มาก่อน ผมจึงทูลตอบปัญหาล่าช้าไป ต่อเมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอนุโมทนาปัญหาข้อแรกของผมแล้ว
ผมจึงคิดได้ว่า ‘ถ้าแม้พระผู้มีพระภาคเจ้าจะพึงตรัสถามความข้อนั้นกะเราตลอดทั้งวันด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ แม้เราก็จะทูลตอบความข้อนั้นถวายพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ได้ตลอดทั้งวัน ถ้าแม้พระผู้มีพระภาคเจ้าจะพึงตรัสถามความข้อนั้นกะเราด้วยบทอื่นๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดทั้งคืน แม้เราก็จะทูลตอบความข้อนั้นถวายพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆได้ตลอดทั้งคืน แม้ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าจะพึงตรัสถามความข้อนั้นกะเราด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดทั้งคืนทั้งวันแม้เราก็จะทูลตอบความข้อนั้นถวายพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น
ๆ ได้ตลอดทั้งคืนทั้งวัน ถ้าแม้พระผู้มีพระภาคเจ้าจะพึงตรัสถามความข้อนั้นกะเราด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดสองคืนสองวัน แม้เราก็จะทูลตอบความข้อนั้นถวายพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ได้ตลอดสองคืนสองวัน ถ้าแม้พระผู้มีพระภาคเจ้าจะพึงตรัสถามความข้อนั้นกะเราด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดสามคืนสามวัน แม้เราก็จะทูลความข้อนั้นถวายพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ได้ตลอดสามคืนสามวัน แม้ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าจะพึงตรัสถามความข้อนั้นกะเราด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดสี่คืนสี่วัน แม้เราก็จะทูลตอบความข้อนั้นถวายพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยบทอื่น
ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ได้ตลอดสี่คืนสี่วัน ถ้าแม้พระผู้มีพระภาคเจ้าจะพึงตรัสถามความข้อนั้นกะเราด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดห้าคืนห้าวัน แม้เราก็จะทูลตอบความข้อนั้นถวายพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ได้ตลอดห้าคืนห้าวันถ้าแม้พระผู้มีพระภาคเจ้าจะพึงตรัสถามความข้อนั้นกะเราด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดหกคืนหกวัน แม้เราก็จะทูลตอบความข้อนั้นถวายพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ได้ตลอดทั้งหกคืนหกวัน ถ้าแม้พระผู้มีพระภาคเจ้าจะพึงตรัสถามความข้อนั้นกะเราด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดเจ็ดคืนเจ็ดวัน แม้เราก็จะทูลตอบความข้อนั้นถวายพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยบทอื่นๆ ด้วยปริยายอื่น ๆได้ตลอดเจ็ดคืนเจ็ดวัน”
{๑๑๖} ลำดับนั้น กฬารขัตติยภิกษุลุกจากอาสนะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง นั่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “พระพุทธเจ้าข้า ท่านพระสารีบุตรบันลือสีหนาทว่า ‘ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสถามปัญหาข้อแรกกะผมซึ่งผมยังไม่เคยรู้มาก่อน ผมจึงทูลตอบปัญหาล่าช้าไป ต่อเมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอนุโมทนาปัญหาข้อแรกของผมแล้ว ผมจึงคิดได้ว่า ‘ถ้าแม้พระผู้มีพระภาคเจ้าจะพึงตรัสถามความข้อนั้นกะเราตลอดทั้งวันด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ แม้เราก็จะทูลตอบความข้อนั้นถวายพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยบทอื่น
ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ได้ตลอดทั้งวัน ถ้าแม้พระผู้มีพระภาคเจ้าจะพึงตรัสถามความข้อนั้นกะเราด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดทั้งคืน แม้เราก็จะทูลตอบความข้อนั้นถวายพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ได้ตลอดทั้งคืน ถ้าแม้ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าจะพึงตรัสถามความข้อนั้นกะเราด้วยบทอื่น ๆ ด้วย ปริยายอื่น ๆ ตลอดทั้งคืนทั้งวัน แม้เราก็จะทูลตอบความข้อนั้นถวายพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยบทอื่น ๆด้วยปริยายอื่น ๆ ได้ตลอดทั้งคืนทั้งวัน ถ้าแม้พระผู้มีพระภาคเจ้าจะพึงตรัสถามความข้อนั้นกะเราด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดสองคืนสองวันแม้เราก็จะทูลตอบความข้อนั้นถวายพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยบทอื่น
ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ได้ตลอดสองคืนสองวัน ถ้าแม้พระผู้มีพระภาคเจ้าจะพึงตรัสถามความข้อนั้นกะเราด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดสามคืน สามวัน แม้เราก็จะทูลความข้อนั้นถวายพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆได้ตลอดสามคืนสามวัน ถ้าแม้พระผู้มีพระภาคเจ้าจะพึงตรัสถามความข้อนั้นกะเราด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดสี่คืนสี่วัน แม้เราก็จะทูลตอบความข้อนั้นถวายพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ได้ตลอดสี่คืนสี่วัน ถ้าแม้พระผู้มีพระภาคเจ้าจะพึงตรัสถามความข้อนั้นกะเราด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดห้าคืนห้าวัน แม้เราก็จะทูลตอบความข้อนั้น
ถวายพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ได้ตลอดห้าคืนห้าวันถ้าแม้พระผู้มีพระภาคเจ้าจะพึงตรัสถามความข้อนั้นกะเราด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดหกคืนหกวัน แม้เราก็จะทูลตอบความข้อนั้นถวายพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ได้ตลอดทั้งหกคืนหกวัน ถ้าแม้พระผู้มีพระภาคเจ้าจะพึงตรัสถามความข้อนั้นกะเราด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดเจ็ดคืนเจ็ดวัน แม้เราก็จะทูลตอบความข้อนั้นถวายพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆได้ตลอดเจ็ดคืนเจ็ดวัน’ ดังนี้”
{๑๑๗} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ ก็เพราะสารีบุตรได้แทงตลอดธรรมธาตุดีแล้ว ซึ่งเพราะแทงตลอดดีแล้วจึงเป็นเหตุให้แม้หากว่าเราจะถามความข้อนั้น กะสารีบุตรด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดทั้งวันสารีบุตรก็จะตอบความข้อนั้นแก่เราด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆได้ตลอดทั้งวัน แม้หากว่าเราจะถามความข้อนั้นกะสารีบุตรด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดทั้งคืน สารีบุตรก็จะตอบความข้อนั้นแก่เราด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ได้ตลอดทั้งคืน แม้หากว่าเราจะถามความข้อนั้นกะสารีบุตรด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดทั้งคืนทั้งวัน สารีบุตรก็จะตอบความข้อนั้นแก่เราด้วยบทอื่น
ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ได้ตลอดทั้งคืนทั้งวัน แม้หากว่าเราจะถามความข้อนั้นกะสารีบุตรด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดสองคืนสองวัน สารีบุตรก็จะตอบความข้อนั้นแก่เราด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ได้ตลอดสองคืนสองวัน แม้หากว่าเราจะถามความข้อนั้นกะสารีบุตรด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดสามคืนสามวัน สารีบุตรก็จะตอบความข้อนั้นแก่เราด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ได้ตลอดสามคืนสามวัน แม้หากว่าเราจะถามความข้อนั้นกะสารีบุตรด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดสี่คืนสี่วันสารีบุตรก็จะตอบความข้อนั้นแก่เราด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ได้ตลอดสี่คืนสี่วัน แม้หากว่าเราจะถามความข้อนั้นกะสารีบุตรด้วยบทอื่น ๆ ด้วยปริยายอื่น ๆ ตลอดห้าคืนห้าวัน สารีบุตรก็จะตอบความข้อนั้นแก่เราด้วยบทอื่น ๆ
จบ ๒. กฬารขัตติยสูตร