๑๒. นิโรธธัมมสูตร เล่ม ๑๗

๗. อนัตตสูตร

[๓๙๕] ดูก่อนราธะ สิ่งใดแลเป็นอนัตตา ฯลฯ.

จบ อนัตตสูตร

๘. อนัตตธรรมสูตร

[๓๙๖] ดูก่อนราธะ สิ่งใดแลเป็นอนัตตธรรม ฯลฯ.

จบ อนัตตธรรมสูตร

๙. ขยธรรมสูตร

[๓๙๗] ดูก่อนราธะ สิ่งใดแลเป็นขยธรรม ฯลฯ.

จบ ขยธรรมสูตร

๑๐. วยธรรมสูตร

[๓๙๘] ดูก่อนราธะ สิ่งใดแลเป็นวยธรรม ฯลฯ.

จบ วยธรรมสูตร

๑๑. สมุทยธรรมสูตร

[๓๙๙] ดูก่อนราธะ สิ่งใดแลเป็นสมุทยธรรม ฯลฯ.

จบ สมุทยธรรมสูตร

๑๒. นิโรธธรรมสูตร

ว่าด้วยการละความพอใจ ในสิ่งที่มีความดับ

[๔๐๐] กรุงสาวัตถี. ครั้งนั้นแล ท่านพระราธะได้เข้าไปเฝ้า

พระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ครั้นแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่าข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าโปรดประทานพระวโรกาสทรงแสดงธรรมโดยย่อแก่ข้าพระองค์ ซึ่งข้าพระองค์ได้ฟังแล้วพึงเป็นผู้ผู้เดียว หลีกออกจากหมู่ ไม่ประมาท มีความเพียร มีใจเด็ดเดี่ยวอยู่เถิด.

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนราธะ สิ่งใดแลเป็นนิโรธธรรมเธอพึงละความพอใจ ความกำหนัด ความกำหนัดด้วยสามารถความพอใจในสิ่งนั้นเสีย ดูก่อนราธะ อะไรเป็นนิโรธธรรม ? ดูก่อนราธะรูปเป็นนิโรธธรรม เธอพึงละความพอใจ ความกำหนัด ความกำหนัดด้วยสามารถความพอใจในรูปนั้นเสีย เวทนาเป็นนิโรธธรรม ฯลฯ สัญญาเป็นนิโรธธรรม ฯลฯ สังขารเป็นนิโรธธรรม ฯลฯ วิญญาณเป็นนิโรธธรรมเธอพึงละความพอใจ ความกำหนัด ความกำหนัดด้วยสามารถความพอใจในสิ่งนั้นเสีย.

จบ นิโรธธรรมสูตร

จบ อายาจนวรรค

อรรถกถาอายาจนวรรคที่ ๓

ข้อความต่อไปนี้ง่ายทั้งนั้น. แท้จริงพระราธเถระนี้ ชื่อว่าเป็นพระเถระผู้เฉียบแหลม. เพราะทอดพระเนตรเห็นพระเถระนี้ เหตุการณ์ที่ละเอียดจึงปรากฏแก่พระผู้มีพระภาคเจ้า. ด้วยเหตุนั้นพระผู้มี-พระภาคเจ้า จึงทรงแสดงธรรมแก่พระราธะนั้น โดยนัยต่าง ๆ. เมื่อเป็น

เช่นนี้ในราธสังยุตนี้ ๒ วรรคข้างต้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงไว้ด้วยอำนาจการถาม.

วรรคที่ ๓ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสด้วยอำนาจการทูลขอ

จบ อรรถกถาอายาจนวรรค ที่ ๓

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้คือ

๑. มารสูตร ๒. มารธรรมสูตร ๓. อนิจจสูตร ๔. อนิจจธรรมสูตร๕. ทุกขสูตร ๖. ทุกขธรรมสูตร ๗. อนัตตสูตร ๘. อนัตตธรรมสูตร๙. ขยธรรมสูตร ๑๐. วยธรรมสูตร ๑๑. สมุทยธรรมสูตร ๑๒. นิโรธธรรมสูตร

อุปนิสินนวรรคที่ ๔๑

๑. มารสูตร

ว่าด้วยการละความพอใจ ในสิ่งที่เป็นมาร

[๔๐๑] กรุงสาวัตถี. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสกะ

[๔๐๒] ท่านพระราธะว่า ดูก่อนราธะ สิ่งใดแลเป็นมาร เธอพึงละความพอใจ[๔๐๓] ความกำหนัด ความกำหนัดด้วยสามารถความพอใจในสิ่งนั้นเสียดูก่อนราธะ สิ่งใดเล่าเป็นมาร ? ดูก่อนราธะ รูปเป็นมาร เธอพึงละความพอใจ ความกำหนัด ความกำหนัดด้วยสามารถความพอใจในรูปนั้นเสีย ฯลฯ วิญญาณเป็นมาร เธอพึงละความพอใจ ความกำหนัดความกำหนัดด้วยสามารถความพอใจในวิญญาณนั้นเสีย ดูก่อนราธะสิ่งใดแลเป็นมาร เธอพึงละความพอใจ ความกำหนัด ความกำหนัดด้วยสามารถความพอใจในสิ่งนั้นเสีย.

จบ มารสูตร

๒. มารธรรมสูตร

ว่าด้วยการละความพอใจในมารธรรม

[๔๐๔] ดูก่อนราธะ สิ่งใดเป็นมารธรรม เธอพึงละ

[๔๐๕] ความพอใจ ความกำหนัด ความกำหนัดด้วยสามารถความพอใจใน[๔๐๖] สิ่งนั้นเสีย. ฯลฯ

จบ มารธรรมสูตร

๑. อรรถกถาอุปนิสินนวรรคที่ ๔ นี้ แก้ไว้ท้ายวรรคนี้