กิเลสสังยุต

สาวตฺถี ฯ โย ภิกฺขเว จกฺขุสฺมึ ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส โย โสตสฺมึ ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส โย ฆานสฺมึ ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส โย ชิวฺหาย ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส โย กายสฺมึ ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส โย มนสฺมึ ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส ฯ ยโต โข ภิกฺขเว ภิกฺขุโน อิเมสุ ฉสุ ฐาเนสุ เจตโส อุปกฺกิเลโส ปหีโน โหติ เนกฺขมฺมนินฺนํ จสฺส จิตฺตํ โหติ เนกฺขมฺมปริภาวิตํ จิตฺตํ กมฺมนิยํ ขายติ อภิญฺญา สจฺฉิกรณีเยสุ ธมฺเมสูติ ฯ

พระนครสาวัตถี. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในจักษุนี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในหู นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในจมูก นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในลิ้น นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในกาย นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในใจ นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต. ดูกรภิกษุทั้งหลายเมื่อใดแล ภิกษุละอุปกิเลสแห่งใจในฐานะ ๖ นี้ได้ เมื่อนั้น จิตของเธอย่อมเป็นจิตน้อมไปในเนกขัมมะ อันเนกขัมมะอบรมแล้ว ควรแก่การงาน ปรากฏในธรรมอันทำให้แจ้งด้วยอภิญญา.

จบ สูตรที่ ๑.

สาวตฺถี ฯ โย ภิกฺขเว รูเปสุ ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส โย สทฺเทสุ ฯ โย คนฺเธสุ ฯ โย รเสสุ ฯ โย โผฏฺฐพฺเพสุ ฯ โย ธมฺเมสุ ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส ฯ ยโต โข ภิกฺขเว ภิกฺขุโน อิเมสุ ฉสุ ฐาเนสุ เจตโส อุปกฺกิเลโส ปหีโน โหติ เนกฺขมฺมนินฺนํ จสฺส จิตฺตํ โหติ เนกฺขมฺมปริภาวิตํ จิตฺตํ กมฺมนิยํ ขายติ อภิญฺญา สจฺฉิกรณีเยสุ ธมฺเมสูติ ฯ

พระนครสาวัตถี. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในรูปนี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจ ในเสียง ฯลฯ ในกลิ่น ฯลฯ

ในรส ฯลฯ ในโผฏฐัพพะ ฯลฯ ในธรรมารมณ์ นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต. ดูกรภิกษุทั้งหลายเมื่อใดแล ภิกษุและอุปกิเลสแห่งใจในฐานะ ๖ นี้ได้ เมื่อนั้น จิตของเธอย่อมเป็นจิตน้อมไปในเนกขัมมะ อันเนกขัมมะอบรมแล้ว ควรแก่การงาน ปรากฏในธรรมอันจะพึงทำให้แจ้งด้วยอภิญญา.

จบ สูตรที่ ๒.

พระนครสาวัตถี. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจใน

จักขุวิญญาณ นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในโสตวิญญาณ ฯลฯ

ในฆานวิญญาณ ฯลฯ ในชิวหาวิญญาณ ฯลฯ ในกายวิญญาณ ฯลฯ ในมโนวิญญาณ นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต. ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดแล ภิกษุละอุปกิเลสแห่งจิตในฐานะ ๖ นี้ได้ เมื่อนั้นจิตของเธอย่อมเป็นจิตน้อมไปในเนกขัมมะ อันเนกขัมมะอบรมแล้ว ควรแก่การงาน ปรากฏในธรรมที่จะพึงทำให้แจ้งด้วยอภิญญา.

จบ สูตรที่ ๓.

[** พระสูตรด้านบนข้อ ๕๐๑ ในภาษาบาลีไม่มี ทำให้ข้อตั้งแต่ ๕๐๒ - ๖๑๒

เมื่อเทียบกับในภาษาบาลี จึงผิดกันอยู่หนึ่งข้อ ตัวอย่างเช่น ภาษาไทย ข้อ

๕๐๒ ภาษาบาลีไทยจะเป็นข้อ ๕๐๑ จนถึงข้อสุดท้าย ภาษาไทยข้อ ๖๑๒

ภาษาบาลีไทยจะเป็นข้อ ๖๑๑ จึงฝากไว้ให้ผู้รู้ช่วยวินิจฉัย**]

สาวตฺถี ฯ โย ภิกฺขเว จกฺขุสมฺผสฺสสฺมึ ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส โย โสตสมฺผสฺสสฺมึ ฯ โย ฆานสมฺผสฺสสฺมึ ฯ โย ชิวฺหาสมฺผสฺสสฺมึ ฯ โย กายสมฺผสฺสสฺมึ ฯ โย มโนสมฺผสฺสสฺมึ ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส ฯ ยโต โข ภิกฺขเว ภิกฺขุโน ฯเปฯ อภิญฺญา สจฺฉิกรณีเยสุ ธมฺเมสูติ ฯ

๔. ผัสสสูตร

ว่าด้วยอุปกิเลสแห่งจิต

พระนครสาวัตถี. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจใน

จักขุสัมผัส นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในโสตสัมผัส ฯลฯ

ในฆานสัมผัส ฯลฯ ในชิวหาสัมผัส ฯลฯ ในกายสัมผัส ฯลฯ ในมโนสัมผัส นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต. ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดแล ภิกษุละกิเลสแห่งจิตในฐานะ ๖ นี้ได้ เมื่อนั้น จิตของเธอย่อมเป็นจิตน้อมไปในเนกขัมมะ อันเนกขัมมะอบรมแล้ว ควรแก่การงาน ปรากฏในธรรมที่จะพึงทำให้แจ้งด้วยอภิญญา.

จบ สูตรที่ ๔.

สาวตฺถี ฯ โย ภิกฺขเว จกฺขุสมฺผสฺสชาย เวทนาย ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส โย โสตสมฺผสฺสชาย เวทนาย ฯ โย ฆานสมฺผสฺสชาย เวทนาย ฯ โย ชิวฺหาสมฺผสฺสชาย เวทนาย ฯ โย กายสมฺผสฺสชาย เวทนาย ฯ โย มโนสมฺผสฺสชาย เวทนาย ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส ฯ ยโต โข ภิกฺขเว ภิกฺขุโน ฯเปฯ อภิญฺญา สจฺฉิกรณีเยสุ ธมฺเมสูติ ฯ

พระนครสาวัตถี. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในจักขุสัมผัสสชาเวทนา ฯลฯ ในโสตสัมผัสสชาเวทนา ฯลฯ ในฆานสัมผัสสชาเวทนา ฯลฯ ในฆานสัมผัสสชาเวทนา ฯลฯ ในชิวหาสัมผัสสชาเวทนา ฯลฯ ในกายสัมผัสสชาเวทนา ฯลฯ

ในมโนสัมผัสสชาเวทนา นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต. ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดแล ภิกษุละอุปกิเลสแห่งจิตในฐานะ ๖ นี้ได้ เมื่อนั้น จิตของเธอย่อมเป็นจิตน้อมไปในเนกขัมมะ อันเนกขัมมะอบรมแล้ว ควรแก่การงาน ปรากฏในธรรมที่พึงทำให้แจ้งด้วยอภิญญา.

จบ สูตรที่ ๕.

สาวตฺถี ฯ โย ภิกฺขเว รูปสญฺญาย ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส โย สทฺทสญฺญาย ฯ โย คนฺธสญฺญาย ฯ โย รสสญฺญาย ฯ โย โผฏฺฐพฺพสญฺญาย ฯ โย ธมฺมสญฺญาย ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส ฯ ยโต โข ภิกฺขเว ภิกฺขุโน ฯเปฯ อภิญฺญา สจฺฉิกรณีเยสุ ธมฺเมสูติ ฯ

พระนครสาวัตถี. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในรูปสัญญา นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในสัททสัญญา ฯลฯ

ในคันธสัญญา ฯลฯ ในรสสัญญา ฯลฯ ในโผฏฐัพพสัญญา ฯลฯ ในธรรมสัญญา นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต. ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดแล ภิกษุละอุปกิเลสแห่งจิตในฐานะ ๖ นี้ได้ เมื่อนั้น จิตของเธอย่อมเป็นจิตน้อมไปในเนกขัมมะ อันเนกขัมมะอบรมแล้ว ควรแก่การงาน ปรากฏในธรรมที่พึงทำให้แจ้งด้วยอภิญญา.

จบ สูตรที่ ๖.

สาวตฺถี ฯ โย ภิกฺขเว รูปสญฺเจตนาย ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส โย สทฺทสญฺเจตนาย ฯ โย คนฺธสญฺเจตนาย ฯ โย รสสญฺเจตนาย ฯ โย โผฏฺฐพฺพสญฺเจตนาย ฯ โย ธมฺมสญฺเจตนาย ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส ฯ ยโต โข ภิกฺขเว ภิกฺขุโน ฯเปฯ อภิญฺญา สจฺฉิกรณีเยสุ ธมฺเมสูติ ฯ

พระนครสาวัตถี. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในรูปสัญเจตนา นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในสัททสัญเจตนา ฯลฯ

ในคันธสัญเจตนา ฯลฯ ในรสสัญเจตนา ฯลฯ ในโผฏฐัพพสัญเจตนา ฯลฯ ในธรรมสัญเจตนา นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต. ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดแล ภิกษุละอุปกิเลสแห่งจิตในฐานะ ๖ นี้ได้เมื่อนั้น จิตของเธอย่อมเป็นจิตน้อมไปในเนกขัมมะ อันเนกขัมมะอบรมแล้ว ควรแก่การงานปรากฏในธรรมที่พึงทำให้แจ้งด้วยอภิญญา.

จบ สูตรที่ ๗.

สาวตฺถี ฯ โย ภิกฺขเว รูปตณฺหาย ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส โย สทฺทตณฺหาย ฯ โย คนฺธตณฺหาย ฯ โย รสตณฺหาย ฯ โย โผฏฺฐพฺพตณฺหาย ฯ โย ธมฺมตณฺหาย ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส ฯ ยโต โข ภิกฺขเว ภิกฺขุโน ฯเปฯ อภิญฺญา สจฺฉิกรณีเยสุ ธมฺเมสูติ ฯ

พระนครสาวัตถี. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจใน

รูปตัณหา นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในสัททตัณหา ฯลฯ ในคันธตัณหา ฯลฯ ในรสตัณหา ฯลฯ ในโผฏฐัพพตัณหา ฯลฯ ในธรรมตัณหา ฯลฯ นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต. ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดแล ภิกษุละอุปกิเลสแห่งจิตในฐานะ ๖ นี้ได้ เมื่อนั้น จิตของเธอย่อมเป็นจิตน้อมไปในเนกขัมมะ อันเนกขัมมะอบรมแล้ว ควรแก่การงาน ปรากฏในธรรมที่พึงทำให้แจ้งด้วยอภิญญา.

จบ สูตรที่ ๘.

สาวตฺถี ฯ โย ภิกฺขเว ปฐวีธาตุยา ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส โย อาโปธาตุยา ฯ โย เตโชธาตุยา ฯ โย วาโยธาตุยา ฯ โย อากาสธาตุยา ฯ โย วิญฺญาณธาตุยา ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส ฯ ยโต โข ภิกฺขเว ภิกฺขุโน อิเมสุ ฉสุ ฐาเนสุ เจตโส อุปกฺกิเลโส ปหีโน โหติ เนกฺขมฺมนินฺนํ จสฺส จิตฺตํ โหติ เนกฺขมฺมปริภาวิตํ จิตฺตํ กมฺมนิยํ ขายติ อภิญฺญา สจฺฉิกรณีเยสุ ธมฺเมสูติ ฯ

พระนครสาวัตถี. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจใน

ปฐวีธาตุ นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในอาโปธาตุ ฯลฯ ในเตโชธาตุ ฯลฯ ในวาโยธาตุ ฯลฯ ในอากาสธาตุ ในวิญญาณธาตุ นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต. ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดแล ภิกษุละอุปกิเลสในฐานะ ๖ นี้ได้ เมื่อนั้น จิตของเธอย่อมเป็นจิตน้อมไปในเนกขัมมะ อันเนกขัมมะอบรมแล้ว ควรแก่การงาน ปรากฏในธรรมที่พึงทำให้แจ้งด้วยอภิญญา.

จบ สูตรที่ ๙.

สาวตฺถี ฯ โย ภิกฺขเว รูปสฺมึ ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส ฯเปฯ โย วิญฺญาณสฺมึ ฉนฺทราโค จิตฺตสฺเสโส อุปกฺกิเลโส ฯ ยโต โข ภิกฺขเว ภิกฺขุโน อิเมสุ ฉสุ ฐาเนสุ เจตโส อุปกฺกิเลโส ปหีโน โหติ เนกฺขมฺมนินฺนํ จสฺส จิตฺตํ โหติ เนกฺขมฺมปริภาวิตํ จิตฺตํ กมฺมนิยํ ขายติ อภิญฺญา สจฺฉิกรณีเยสุ ธมฺเมสูติ ฯ

กิเลสสํยุตฺตํ ฯ

ตสฺสุทฺทานํ

จกฺขุ รูปญฺจ วิญฺญาณํ ผสฺโส จ เวทนาย จ

สญฺญา จ เจตนา ตณฺหา ธาตุ ขนฺเธน เต ทสาติ ฯ

พระนครสาวัตถี. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในรูป

นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในเวทนา นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิตความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในสัญญา นี้เป็นกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในสังขาร นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต ความกำหนัดด้วยอำนาจความพอใจในวิญญาณ นี้เป็นอุปกิเลสแห่งจิต. ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดแล ภิกษุละอุปกิเลสแห่งจิตในฐานะ ๖ นี้ได้ เมื่อนั้นแล จิตของเธอย่อมเป็นจิตน้อมไปในเนกขัมมะ อันเนกขัมมะอบรมแล้ว ควรแก่การงานปรากฏในธรรมที่พึงทำให้แจ้งด้วยอภิญญา.

จบ สูตรที่ ๑๐.

จบ กิเลสสังยุต.

-----------------------------

รวมพระสูตรที่มีในสังยุตนี้ คือ

๑. จักขุสูตร ๖. สัญญาสูตร

๒. รูปสูตร ๗. เจตนาสูตร

๓. วิญญาณสูตร ๘. ตัณหาสูตร

๔. ผัสสสูตร ๙. ธาตุสูตร

๕. เวทนาสูตร ๑๐. ขันธสูตร