๕. อานันทสูตร ที่ ๑ เล่ม ๑๗

๕. อานันทสูตร

ว่าด้วยพระอานนท์ตอบคำถาม

{๗๙} [๓๗] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ครั้งนั้นแล ท่านพระอานนท์ออกจากที่พักผ่อนในเวลาเย็น เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า แล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสกะท่านพระอานนท์ว่า “ดูก่อนอานนท์ ถ้าภิกษุทั้งหลายพึงถามเธออย่างนี้ว่า ‘ท่านอานนท์ ความเกิดขึ้นแห่งธรรมเหล่าไหนย่อมปรากฏ ความเสื่อมแห่งธรรมเหล่าไหนย่อมปรากฏ ความเป็นอย่างอื่นแห่งธรรมเหล่าไหนที่ตั้งอยู่แล้วย่อมปรากฏ’ ดังนี้ไซร้ เธอถูกถามอย่างนี้แล้วจะตอบว่าอย่างไร”ท่านพระอานนท์กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ถูกถามอย่างนี้แล้วพึงตอบอย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนอาวุโสทั้งหลาย

ความเกิดขึ้นแห่งรูปย่อมปรากฏ ความเสื่อมแห่งรูปย่อมปรากฏ ความเป็นอย่างอื่นแห่งรูปที่ตั้งอยู่แล้วย่อมปรากฏ ความเกิดขึ้นแห่งเวทนา ... แห่งสัญญา ... แห่งสังขารทั้งหลาย ... แห่งวิญญาณย่อมปรากฏ ความเสื่อมแห่งวิญญาณย่อมปรากฏ ความเป็นอย่างอื่นแห่งวิญญาณย่อมปรากฏ ดูก่อนอาวุโสทั้งหลาย ความเกิดขึ้นแห่งธรรมเหล่านี้แลย่อมปรากฏ ความเสื่อมแห่งธรรมเหล่านี้แลย่อมปรากฏ ความเป็นอย่างอื่นแห่งธรรมเหล่านี้ที่ตั้งอยู่แล้วย่อมปรากฏ’ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ถูกถามอย่างนี้แล้วจะตอบอย่างนี้แล”{๘๐} “ถูกแล้ว ๆ อานนท์ ความเกิดขึ้นแห่งรูปย่อมปรากฏ ความเสื่อมแห่งรูปย่อมปรากฏ ความเป็นอย่างอื่นแห่งรูปที่ตั้งอยู่แล้วย่อมปรากฏ ความเกิดขึ้นแห่งเวทนา ... แห่งสัญญา ... แห่งสังขารทั้งหลาย ... แห่งวิญญาณย่อมปรากฏ ความเสื่อมแห่งวิญญาณย่อมปรากฏ ความเป็นอย่างอื่นแห่งวิญญาณที่ตั้งอยู่แล้วย่อมปรากฏ ดูก่อนอานนท์ความเกิดขึ้นแห่งธรรม

เหล่านี้แลย่อมปรากฏ ความเสื่อมแห่งธรรมเหล่านี้แลย่อมปรากฏ ความเป็นอย่างอื่นแห่งธรรมเหล่านี้ที่ตั้งอยู่แล้วย่อมปรากฏ ดูก่อนอานนท์ เธอถูกถามอย่างนี้แล้วพึงตอบอย่างนี้”

๖. ทุติยอานันทสูตร

ว่าด้วยพระอานนท์ตอบคำถาม สูตรที่ ๒

{๘๑} [๓๘] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสกะท่านพระอานนท์ว่า “ดูก่อนอานนท์ ถ้าภิกษุทั้งหลายพึงถามเธออย่างนี้ว่า ‘ท่านอานนท์ ความเกิดขึ้นแห่งธรรมเหล่าไหนปรากฏแล้ว ความเสื่อมแห่งธรรมเหล่าไหนปรากฏแล้ว ความเป็นอย่างอื่นแห่งธรรมเหล่าไหนที่ตั้งอยู่แล้วปรากฏแล้ว ความเกิดขึ้นแห่งธรรมเหล่าไหนจักปรากฏ ความเสื่อมแห่งธรรมเหล่าไหนจักปรากฏ ความเป็นอย่างอื่นแห่งธรรมเหล่าไหนที่ตั้งอยู่แล้วจักปรากฏ ความเกิดขึ้นแห่งธรรมเหล่าไหนย่อมปรากฏ ความเป็นอย่างอื่นแห่งธรรมเหล่าไหนที่ตั้งอยู่แล้วย่อมปรากฏ ดูก่อนอานนท์ เธอถูกถามอย่างนี้แล้วจะตอบว่าอย่างไร”ท่านพระอานนท์กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ

ข้าพระองค์ถูกถามอย่างนี้แล้วพึงตอบอย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนอาวุโสทั้งหลาย รูปใดล่วงไปแล้ว ดับไปแล้ว แปรปรวนไปแล้ว ความเกิดขึ้นแห่งรูปนั้นก็ปรากฏแล้ว ความเสื่อมแห่งรูปนั้นก็ปรากฏแล้ว ความเป็นอย่างอื่นแห่งรูปที่ตั้งอยู่แล้วนั้นก็ปรากฏแล้ว เวทนาใด สัญญาใด สังขารเหล่าใด วิญญาณใดล่วงไปแล้ว ดับไปแล้ว แปรผันไปแล้ว ความเกิดขึ้นแห่งเวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณนั้นก็ปรากฏแล้ว ความเสื่อมแห่งเวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณนั้นก็ปรากฏแล้ว ความเป็นอย่างอื่นแห่งเวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณที่ตั้งอยู่แล้วนั้นก็ปรากฏแล้ว ดูก่อนอาวุโสทั้งหลายความเกิดขึ้นแห่งธรรม