๙. สิปปสูตร เล่ม ๒๕

๓.นันทวรรค ๙. สิปปสูตร

๙. สิปปสูตร

ว่าด้วยภิกษุสนทนากันเรื่องวิชา

{๘๓} [๒๙] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล เมื่อภิกษุมาก รูปด้วยกันกลับจากบิณฑบาตหลังฉันภัตตาหารแล้วนั่งชุมนุมกันอยู่ในศาลา มีเรื่องพูดเกิดขึ้นในระหว่างดังนี้ว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ใครกันหนอ ที่รู้วิชา ใครควรศึกษาวิชาอะไร วิชาอย่างไหนเป็นยอดกว่าวิชาทั้งหลาย”

บรรดาภิกษุเหล่านั้น บางพวกกล่าวว่าวิชาฝึกช้างเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชาฝึกม้าเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชาขับรถเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชายิงธนูเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชาใช้อาวุธเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชานับนิ้วมือเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชาคำนวณเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชาสถิติเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชาขีดเขียนเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชากวีเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชาโลกายัตเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชานิติศาสตร์เป็นยอด ภิกษุเหล่านั้นสนทนากันค้างไว้เท่านี้

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน

ครั้นถึงเวลาเย็น พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จออกจากที่หลีกเร้น เสด็จเข้าไปยังศาลา ประทับนั่งบนอาสนะที่ปูลาดไว้ แล้วตรัสถามภิกษุเหล่านั้นว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ขณะนี้พวกเธอนั่งชุมนุมสนทนาเรื่องอะไรกัน พวกเธอสนทนากันเรื่องอะไรค้างไว้”

ภิกษุเหล่านั้นกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานพระวโรกาส เมื่อข้าพระองค์ทั้งหลายกลับจากบิณฑบาตหลังฉันภัตตาหารแล้ว นั่งชุมนุมกันในศาลา มีเรื่องพูดเกิดขึ้นในระหว่างดังนี้ว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ใครกันหนอที่รู้วิชา ใครควรศึกษาวิชาอะไร วิชาอย่างไหน เป็นยอดกว่าวิชาทั้งหลาย” ในที่ชุมนุมนั้น บางพวกกล่าวว่าวิชาฝึกช้างเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชาฝึกม้าเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชาขับรถเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชายิงธนูเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชาใช้อาวุธเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชานับนิ้วมือเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชาคำนวณเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชาสถิติเป็นยอด

บางพวกกล่าวว่าวิชาขีดเขียนเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชากวีเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชาโลกายัตเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชานิติศาสตร์เป็นยอด ข้าแต่ พระองค์ผู้เจริญพวกข้าพระองค์สนทนากันค้างไว้แค่นี้ ก็พอดีพระผู้มีพระ ภาคเจ้าเสด็จมาถึง”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การที่พวกเธอมา สนทนาเรื่องอย่างนี้กัน เป็นการไม่สมควรเลยแก่พวกเธอผู้เป็นกุลบุตรออกจากเรือนมาบวชเป็นบรรพชิตกันด้วยศรัทธา ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอชุมนุมกันแล้วควรทำกิจเพียง ๒ อย่าง คือ การสนทนาธรรมหรือไม่ก็การนิ่งอย่างพระอริยะ”

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรงเปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

๓. นันทวรรค ๑๐. โลกสูตร

ผู้ที่ไม่ต้องอาศัยวิชาเลี้ยงชีวิต เป็นผู้เบา มุ่งบำเพ็ญประโยชน์ สำรวมอินทรีย์ ๖ เป็นผู้หลุดพ้นในธรรมทั้งปวง ไม่แล่นไปตามตัณหา ไม่ยึดมั่นถือมั่นว่าของเรา ไม่มีความหวังอะไร ละความถือตัวได้แล้ว เที่ยวไปคนเดียว ผู้นั้นชื่อว่าเป็นภิกษุ

๑๐. โลกสูตร

ว่าด้วยความเร่าร้อนของสัตว์โลก

{๘๔} [๓๐] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสรู้ใหม่ ๆ ประทับนั่ง ณ ควงไม้โพธิ์ ใกล้ฝั่งแม่นํ้าเนรัญชรา ในอุรุเวลาประเทศ ก็ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับนั่งเสวยวิมุตติสุขโดยบัลลังก์เดียวตลอด ๗ วัน ต่อมา พอสัปดาห์นั้นผ่านไป พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จออกจากสมาธินั้นแล้วทรงตรวจดูสัตว์โลกด้วยพระพุทธจักษุ ได้ทรงเห็นหมู่สัตว์เดือดร้อนอยู่ด้วยความเร่าร้อนหลายอย่าง และถูกความเร่าร้อนที่เกิดจากราคะบ้าง โทสะบ้าง โมหะบ้างแผดเผาอยู่ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรง เปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า