๘. ปิณฑปาตสูตร เล่ม ๒๕

๓. นันทวรรค ๘. ปิณฑปาตสูตร

๘. ปิณฑปาตสูตร

ว่าด้วยภิกษุสนทนากันเรื่องบิณฑบาต

{๘๒} [๒๘] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล เมื่อภิกษุจำนวนมากกลับจากบิณฑบาตหลังฉันภัตตาหารแล้ว นั่งชุมนุมกันอยู่ในศาลาใกล้ต้นกุ่ม มีเรื่องพูดเกิดขึ้นในระหว่างดังนี้ว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถือการเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตร เมื่อเที่ยวบิณฑบาตไป ย่อมได้เห็นรูป ได้ฟังเสียง ได้ดมกลิ่น ได้ลิ้มรส ได้ถูกต้องสัมผัสที่น่าพอใจตามกาลเวลา ภิกษุผู้ถือการเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตรเป็นผู้ที่มหาชน สักการะ เคารพ นับถือ บูชา ยำเกรงเที่ยวบิณฑบาต เอาเถอะ แม้พวกเราก็จงพากันถือการเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตรเถิด ถึงพวกเราก็จะได้เห็นรูป ได้ทั้งเสียง ได้ดมกลิ่น ได้ลิ้มรส ได้ถูกต้องสัมผัสที่น่าพอใจตามกาลเวลา พวกเราก็จักเป็นผู้ที่มหาชนสักการะ เคารพ นับถือ บูชา ยำเกรงเที่ยวบิณฑบาตเช่นเดียวกัน” ภิกษุเหล่านั้นสนทนากันค้างไว้เท่านี้ครั้นถึงเวลาเย็น พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จออกจากที่หลีกเร้น เสด็จเข้าไปยังศาลาใต้ต้นกุ่ม ประทับนั่งบนอาสนะที่ปูลาดไว้ ครั้นแล้วได้ตรัสถามภิกษุเหล่านั้นว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ขณะนี้พวกเธอนั่งชุมนุม สนทนาเรื่องอะไรกัน พวกเธอสนทนากันเรื่องอะไรค้างไว้

ภิกษุเหล่านั้นกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานพระวโรกาส เมื่อข้าพระองค์ทั้งหลายกลับจากบิณฑบาตหลังจากฉันภัตตาหาร แล้วนั่งชุมนุมกันอยู่ในศาลาใกล้ต้นกุ่ม มีเรื่องพูดเกิดขึ้นในระหว่างดังนี้ว่า

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน

‘ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถือการเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตรเมื่อเที่ยวบิณฑบาตไป ย่อมได้เห็นรูป ได้ฟังเลียง ได้ดมกลิ่น ได้ลิ้มรส ได้ถูกต้อง สัมผัสที่น่าพอใจตามกาลเวลา ภิกษุผู้ถือการเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตรเป็นผู้ที่มหาชนสักการะ เคารพ นับถือ บูชา ยำเกรงเที่ยวบิณฑบาต เอาเถอะ แม้พวกเราก็จงพากันถือการเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตรเถิด ถึงพวกเราก็จะได้ เห็นรูป ได้ฟังเสียง ได้ดมกลิ่น ได้ลิ้มรส ได้ถูกต้องสัมผัสที่น่าพอใจตาม กาลเวลา พวกเราก็จักเป็นผู้ที่มหาชนสักการะ เคารพ นับถือ บูชา ยำเกรง เที่ยวบิณฑบาตเช่นเดียวกัน’ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พวกข้าพระองค์ สนทนากันค้างไว้อย่างนี้ ก็พอดีพระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จมาถึง”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การที่พวกเธอมา สนทนาเรื่องอย่างนี้กันเป็นการไม่สมควรเลยแก่พวกเธอผู้เป็นกุลบุตรออก จากเรือนมาบวชเป็นบรรพชิตกันด้วยศรัทธา ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอ ชุมนุมกันแล้วควรทำกิจเพียง ๒ อย่าง คือ การสนทนาธรรมหรือไม่ก็การ นิ่งอย่างพระอริยะ”

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรง เปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

ถ้าภิกษุไม่ใส่ใจเสียงสรรเสริญเสียแล้ว แม้ทวยเทพ ก็ปรารถนาภิกษุผู้ถือการเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตร ผู้เลี้ยง

ตน มิใช่เลี้ยงคนอื่น มีใจมั่นคง

๓.นันทวรรค ๙. สิปปสูตร

๙. สิปปสูตร

ว่าด้วยภิกษุสนทนากันเรื่องวิชา

{๘๓} [๒๙] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล เมื่อภิกษุมาก รูปด้วยกันกลับจากบิณฑบาตหลังฉันภัตตาหารแล้วนั่งชุมนุมกันอยู่ในศาลา มีเรื่องพูดเกิดขึ้นในระหว่างดังนี้ว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ใครกันหนอ ที่รู้วิชา ใครควรศึกษาวิชาอะไร วิชาอย่างไหนเป็นยอดกว่าวิชาทั้งหลาย”

บรรดาภิกษุเหล่านั้น บางพวกกล่าวว่าวิชาฝึกช้างเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชาฝึกม้าเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชาขับรถเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชายิงธนูเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชาใช้อาวุธเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชานับนิ้วมือเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชาคำนวณเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชาสถิติเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชาขีดเขียนเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชากวีเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชาโลกายัตเป็นยอด บางพวกกล่าวว่าวิชานิติศาสตร์เป็นยอด ภิกษุเหล่านั้นสนทนากันค้างไว้เท่านี้