๗. มหากัสสปสูตร เล่ม ๒๕

๓. นันทวรรค ๗. สักกทานสูตร

๗. สักกทานสูตร

ว่าด้วยท้าวสักกเทวราชแปลงกายถวายบิณฑบาต

{๗๙} [๒๗] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ก็ครั้งนั้นแล ท่านพระมหากัสสปะนั่งบัลลังก์เดียวเข้าสมาธิอย่างหนึ่งอยู่ที่ถํ้าปิปผลิคูหาตลอด ๗ วัน เมื่อผ่านไปได้สัปดาห์หนึ่ง ท่านได้ออกจากสมาธินั้นแล้วคิดว่า “อย่ากระนั้นเลย เราพึงเข้าไปบิณฑบาตในพระนครราชคฤห์”

ก็ครั้งนั้น เทวดาประมาณ ๕๐๐ องค์ต่างขวนขวายที่จะให้ท่านพระ มหากัสสปะได้รับบิณฑบาต ท่านพระมหากัสสปะได้ห้ามเทวดาเหล่านั้นไว้ รุ่งเช้า ครองอันตรวาสกแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตในพระนครราชคฤห์

ขณะนั้น ท้าวสักกเทวราชมีพระประสงค์จะถวายบิณฑบาตแก่ท่านพระมหากัสสปะ จึงทรงแปลงพระวรกายเป็นนายช่างหูก (แสร้ง)ทอผ้าอยู่ นางสุชาดาอสุรกัญญากรอด้ายหลอดอยู่ ฝ่ายท่านพระมหากัสสปะเที่ยว บิณฑบาตในพระนครราชคฤห์ตามลำดับซอย จนถึงที่อยู่ของท้าวสักกเทวราช ท้าวเธอได้ทอดพระเนตรเห็นท่านพระมหากัสสปะกำลังมาแต่ไกล ครั้นแล้ว เสด็จออกจากเรือน ทรงต้อนรับ ทรงรับบาตรจากมือแล้ว เสด็จเข้าเรือน ทรงคดข้าวจากหม้อใส่จนเต็มบาตร แล้วทรงถวายท่านพระมหากัสสปะ บิณฑบาตนั้นมีกับข้าวหลายอย่าง ท่านพระมหากัสสปะจึงคิดว่า “คนผู้นี้ เป็นใครกันหนอจึงมีฤทธานุภาพถึงปานนี้” ทราบได้ว่าเป็นท้าวสักกเทวราช แน่แล้ว จึงกล่าวกับท้าวเธอว่า “ดูก่อนท้าวโกสีย์ ทำไมพระองค์จึงทรงทำอย่างนี้ ต่อไปอย่าทรงทำเช่นนี้อีก”

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน

ท้าวสักกเทวราชตรัสว่า “ท่านขอรับ ถึงโยมก็ต้องการบุญ ควร ทำบุญเหมือนกัน”

{๘๐} ครั้งนั้น ท้าวสักกเทวราชทรงนมัสการท่านพระมหากัสสปะ ทรงทำ ประทักษิณแล้วเสด็จเหาะขึ้นท้องฟ้า ทรงเปล่งอุทานกลางอากาศ ๓ ครั้งว่า

โอ ! เราได้ถวายทานอย่างยอดเยี่ยมในท่านพระ

มหากัสสปะแล้ว โอ ! เราได้ถวายทานอย่างยอดเยี่ยม

ในท่านพระมหากัสสปะแล้ว

{๘๑} พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงสดับอุทานที่ท้าวสักกเทวราชเสด็จเหาะขึ้น ท้องฟ้าแล้วทรงเปล่งอุทานกลางอากาศ ๓ ครั้ง ด้วยทิพยโสตธาตุที่บริสุทธิ์ ล่วงโสตวิสัยของมนุษย์ว่า

โอ ! เราถวายทานอย่างยอดเยี่ยมในท่านพระมหา

กัสสปะแล้ว โอ ! เราได้ถวายทานอย่างยอดเยี่ยมใน

ท่านพระมหากัสสปะแล้ว

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรง เปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

แม้ทวยเทพก็ปรารถนาภิกษุผู้ถือการเที่ยวบิณฑบาต

เป็นวัตร ผู้เลี้ยงตน มิใช่เลี้ยงคนอื่น มีใจมั่นคง สงบ

มีสติอยู่เสมอ

๓. นันทวรรค ๘. ปิณฑปาตสูตร

๘. ปิณฑปาตสูตร

ว่าด้วยภิกษุสนทนากันเรื่องบิณฑบาต

{๘๒} [๒๘] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล เมื่อภิกษุจำนวนมากกลับจากบิณฑบาตหลังฉันภัตตาหารแล้ว นั่งชุมนุมกันอยู่ในศาลาใกล้ต้นกุ่ม มีเรื่องพูดเกิดขึ้นในระหว่างดังนี้ว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถือการเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตร เมื่อเที่ยวบิณฑบาตไป ย่อมได้เห็นรูป ได้ฟังเสียง ได้ดมกลิ่น ได้ลิ้มรส ได้ถูกต้องสัมผัสที่น่าพอใจตามกาลเวลา ภิกษุผู้ถือการเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตรเป็นผู้ที่มหาชน สักการะ เคารพ นับถือ บูชา ยำเกรงเที่ยวบิณฑบาต เอาเถอะ แม้พวกเราก็จงพากันถือการเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตรเถิด ถึงพวกเราก็จะได้เห็นรูป ได้ทั้งเสียง ได้ดมกลิ่น ได้ลิ้มรส ได้ถูกต้องสัมผัสที่น่าพอใจตามกาลเวลา พวกเราก็จักเป็นผู้ที่มหาชนสักการะ เคารพ นับถือ บูชา ยำเกรงเที่ยวบิณฑบาตเช่นเดียวกัน” ภิกษุเหล่านั้นสนทนากันค้างไว้เท่านี้ครั้นถึงเวลาเย็น พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จออกจากที่หลีกเร้น เสด็จเข้าไปยังศาลาใต้ต้นกุ่ม ประทับนั่งบนอาสนะที่ปูลาดไว้ ครั้นแล้วได้ตรัสถามภิกษุเหล่านั้นว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ขณะนี้พวกเธอนั่งชุมนุม สนทนาเรื่องอะไรกัน พวกเธอสนทนากันเรื่องอะไรค้างไว้

ภิกษุเหล่านั้นกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานพระวโรกาส เมื่อข้าพระองค์ทั้งหลายกลับจากบิณฑบาตหลังจากฉันภัตตาหาร แล้วนั่งชุมนุมกันอยู่ในศาลาใกล้ต้นกุ่ม มีเรื่องพูดเกิดขึ้นในระหว่างดังนี้ว่า