๖. ปิลินทวัจฉสูตร เล่ม ๒๕

๓. นันทวรรค ๖. ปิลินทวัจฉสูตร

ในที่ไม่ไกลพระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ทรงเห็นท่านพระ มหาโมคคัลลานะนั่งขัดสมาธิอยู่อย่างนั้น

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรง เปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

ภิกษุผู้เข้าไปตั้งกายคตาสติไว้ สำรวมในผัสสายตนะ ทั้ง ๖ มีจิตตั้งมั่นเสมอ พึงรู้ความดับกิเลสของตนได้

๖. ปิลินทวัจฉสูตร

ว่าด้วยพระปิลินทวัจฉะชอบเรียกพระว่าคนถ่อย

{๗๘} [๒๖] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็น สถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ก็ครั้งนั้นแล ท่านพระปิลินทวัจฉะชอบเรียกภิกษุทั้งหลายด้วยคำพูดว่าคนถ่อย ๆ ภิกษุ มากรูปด้วยกันจึงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวาย บังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ท่านพระปิลินทวัจฉะชอบเรียก ภิกษุทั้งหลายด้วยคำพูดว่าคนถ่อย ๆ”

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน

ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุรูปหนึ่ี่งมาว่า “มานี่แน่ะภิกษุ เธอจงไปเรียกปิลินทวัจฉะภิกษุมาตามคำของเราว่า ‘ดูก่อนท่าน ปิลินทวัจฉะ พระศาสดารับสั่งหาท่าน” ภิกษุรูปนั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้ มีพระภาคเจ้าแล้วเข้าไปหาท่านพระปิลินทวัจฉะถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้กล่าว กับท่านว่า “ดูก่อนผู้มีอายุ พระศาสดารับสั่งหาท่าน”ท่านพระปิลินทวัจฉะรับคำภิกษุรูปนั้นแล้วเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนี่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสถามท่านว่า “ดูก่อนปิลินทวัจฉะ ทราบมาว่าเธอชอบเรียกภิกษุทั้งหลายด้วยคำพูดว่าคนถ่อย ๆ จริงหรือ”

ท่านทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

ครั้งนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงมนสิการถึงอดีตชาติของท่านพระ ปิลินทวัจฉะแล้วตรัสกะภิกุษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอ อย่าถือโทษพระวัจฉะเลย พระวัจฉะจะได้มุ่งโทษเรียกภิกษุทั้งหลายด้วย คำพูดว่าคนถ่อยๆ ก็หาไม่ เธอเคยเกิดในสกุลพราหมณ์เท่านั้น ๕๐๐ ชาติ คำพูดว่าคนถ่อย ๆ ของเธอนั้น เธอประพฤติมานานแล้ว เพราะฉะนั้น เธอจึงชอบเรียกภิกษุทั้งหลายด้วยคำพูดว่าคนถ่อย ๆ”ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรง เปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

บุคคลผู้ไม่มีมายา ไม่มีมานะ หมดความโลภ

ไม่ยึดมั่นลือมั่นว่าของเรา ไม่มีความหวังอะไร บรรเทา

ความโกรธได้ มีใจเยือกเย็น ชื่อว่าเป็นพราหมณ์

เป็นสมณะ เป็นภิกษุ

๓. นันทวรรค ๗. สักกทานสูตร

๗. สักกทานสูตร

ว่าด้วยท้าวสักกเทวราชแปลงกายถวายบิณฑบาต

{๗๙} [๒๗] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ก็ครั้งนั้นแล ท่านพระมหากัสสปะนั่งบัลลังก์เดียวเข้าสมาธิอย่างหนึ่งอยู่ที่ถํ้าปิปผลิคูหาตลอด ๗ วัน เมื่อผ่านไปได้สัปดาห์หนึ่ง ท่านได้ออกจากสมาธินั้นแล้วคิดว่า “อย่ากระนั้นเลย เราพึงเข้าไปบิณฑบาตในพระนครราชคฤห์”

ก็ครั้งนั้น เทวดาประมาณ ๕๐๐ องค์ต่างขวนขวายที่จะให้ท่านพระ มหากัสสปะได้รับบิณฑบาต ท่านพระมหากัสสปะได้ห้ามเทวดาเหล่านั้นไว้ รุ่งเช้า ครองอันตรวาสกแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตในพระนครราชคฤห์

ขณะนั้น ท้าวสักกเทวราชมีพระประสงค์จะถวายบิณฑบาตแก่ท่านพระมหากัสสปะ จึงทรงแปลงพระวรกายเป็นนายช่างหูก (แสร้ง)ทอผ้าอยู่ นางสุชาดาอสุรกัญญากรอด้ายหลอดอยู่ ฝ่ายท่านพระมหากัสสปะเที่ยว บิณฑบาตในพระนครราชคฤห์ตามลำดับซอย จนถึงที่อยู่ของท้าวสักกเทวราช ท้าวเธอได้ทอดพระเนตรเห็นท่านพระมหากัสสปะกำลังมาแต่ไกล ครั้นแล้ว เสด็จออกจากเรือน ทรงต้อนรับ ทรงรับบาตรจากมือแล้ว เสด็จเข้าเรือน ทรงคดข้าวจากหม้อใส่จนเต็มบาตร แล้วทรงถวายท่านพระมหากัสสปะ บิณฑบาตนั้นมีกับข้าวหลายอย่าง ท่านพระมหากัสสปะจึงคิดว่า “คนผู้นี้ เป็นใครกันหนอจึงมีฤทธานุภาพถึงปานนี้” ทราบได้ว่าเป็นท้าวสักกเทวราช แน่แล้ว จึงกล่าวกับท้าวเธอว่า “ดูก่อนท้าวโกสีย์ ทำไมพระองค์จึงทรงทำอย่างนี้ ต่อไปอย่าทรงทำเช่นนี้อีก”