พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต · วรรคที่ ๕
๑. ปสาทสูตร เล่ม ๒๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๗๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๑๐ ในวรรคที่ ๕มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต วรรคที่ ๕ ปสาทสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๕)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๕ หน้า ๔๕๒–๔๕๔
๕. ปัญจมวรรค ๑. อัคคัปปสาทสูตร
๕. ปัญจมวรรค
๑. อัคคัปปสาทสูตร
ว่าด้วยความเลื่อมใสในสิ่งที่เลิศ ๓ ประการ
{๒๗๐} [๙๐] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเลื่อมใสในสิ่งที่เลิศมี ๓ ประการนี้ ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ
๑. สัตว์ทั้งหลายที่ไม่มีเท้าก็ตาม มีสองเท้าก็ตาม มีสี่เท้าก็ตาม มีเท้ามากก็ตาม มีรูปหรือไม่มีรูปก็ตาม มีสัญญาหรือไม่มีสัญญา ก็ตาม มีสัญญาก็ไม่ใช่ ไม่มีสัญญาก็ไม่ใช่ก็ตาม จะมีประมาณเท่าใดก็ตามพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าอันชาวโลกกล่าวว่าเลิศกว่าสัตว์เหล่านั้น ชนเหล่าใดเลื่อมใสในพระพุทธเจ้า ชนเหล่านั้นชื่อว่าเลื่อมใสในสิ่งที่เลิศ และผลอันเลิศย่อมมีแก่ชนผู้เลื่อมใสในสิ่งที่เลิศ
๒. สังขตธรรมหรืออสังขตธรรมจะมีประมาณเท่าใดก็ตาม วิราคธรรมคือ ธรรมอันย่ำยีความเมาธรรมเครื่องกำจัดความกระหายความถอนเสียซึ่งความอาลัย ความเข้าไปตัดวัฏฏะ ธรรมเป็นที่สิ้นตัณหา ความคลายกำหนัด ความดับ นิพพาน เรากล่าวว่าเลิศกว่าธรรมเหล่านั้น ชนเหล่าใดเลื่อมใสในวิราคธรรม ชนเหล่านั้นชื่อว่าเลื่อมใสในสิ่งที่เลิศ และผลอันเลิศย่อมมีแก่ชนผู้เลื่อมใสในสิ่งที่เลิศ
<
(สังขตธรรมคือธรรมที่ถูกปรุงแต่งขึ้น จะมีประมาณเท่าใดก็ตามอริยมรรคมีองค์ ๘ คือ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะสัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัมมาวายามะ สัมมาสติ สัมมาสมาธิ เรากล่าวว่าเลิศกว่าธรรมเหล่านั้น ชนเหล่าใดเลื่อมใสในอริยมรรคมืองค์ ๘ ชนเหล่านั้นชื่อว่าเลื่อมใสในสิ่งที่เลิศ และผลอันเลิศย่อมมีแก่ชนผู้เลื่อมใส ในสิ่งที่เลิศ)
๓. หมู่ก็ดี คณะก็ดี จะมีประมาณเท่าใดก็ตาม พระสงฆ์สาวกของตถาคต คือ คู่แห่งบุรุษ ๘ คู่ เป็นบุรุษบุคคล ๘ พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้านี้ ควรแก่ของบูชา ควรแก่ของต้อนรับ ควรแก่ของทำบุญ ควรแก่การทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า เรากล่าวว่าเลิศกว่าหมู่หรือคณะ เหล่านั้น ชนเหล่าใดเลื่อมใสในพระสงฆ์ ชนเหล่านั้นชื่อว่าเลื่อมใสในสิ่งที่เลิศ และผลอันเลิศย่อมมีแก่ชนผู้เลื่อมใสในสิ่งที่เลิศ
ดูก่อนภิกษทั้งหลาย ความเลื่อมใสในสิ่งที่เลิศมี ๓ ประการนี้แล”
- ๑ข้อความในวงเล็บเป็นคำขยายความเฉพาะการสลัดออกจากสังขตธรรมทั้งปวงด้วยอำนาจอริยมรรคมีองค์ ๘ (ขุ.อิติ.อ. ๓๒๕)
- ๒คู่แห่งบุรุษ ๔ คู่ หมายถึงนับพระอริยบุคคลตามจำนวนคู่สัมพันธ์แห่งมรรคและผลได้ ๔ คู่ คือที่ ๑ ท่านผู้ตั้งอยู่ในโสดาปัตติมรรค ท่านผู้ตั้งอยู่ในโสดาปัตติผล หรือคู่พระโสดาบัน คู่ที่ ๒ ท่านผู้ตั้งอยู่ในสกทาคามิมรรค ท่านผู้ตั้งอยู่ในสกทาคามิผล หรือคู่พระสกทาคามี คู่ที่ ๓ ท่านผู้ตั้งอยู่ในอนาคามิมรรค ท่านผู้ตั้งอยู่ในอนาคามิผล หรือคู่พระอนาคามี คู่ที่ ๔ ท่านผู้ตั้งอยู่ในอรหัตตมรรคท่านผู้ตั้งอยู่ในอรหัตตผล หรือคู่พระอรหันต์ เป็นบุรุษบุคคล ๘ หมายถึงนับเรียงพระอริยบุคคลตามจำนวนมรรค ๔ และผล ๔ ได้จำนวน ๘ คือ (๑) ท่านผู้ตั้งอยู่ในโสดาปัตติมรรค (๒) ท่านผู้ตั้งอยู่ในโสดาปัตติผล (๓) ท่านผู้ตั้งอยู่ในสกทาคามิมรรค (๔) ท่านผู้ตั้งอยู่ในสกทาคามิผล (๕) ท่านผู้ตั้งอยู่ในอนาคามิมรรค (๖) ท่านผู้ตั้งอยู่ในอนาคามิผล (๗) ท่านผู้ตั้งอยู่ในอรหัตตมรรค (๘) ท่านผู้ตั้งอยู่ในอรหัตตผล (ขุ.อิติ.อ. ๓๒๖)
๕. ปัญจมวรรค ๒. ชีวกสูตร
ในพระสูตรนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า
เมื่อบุคคลรู้แจ้งซึ่งธรรมอันเลิศ เสื่อมใสโดยความ
เป็นของเลิศ เสื่อมใสในพระพุทธเจ้าผู้เลิศ ผู้เป็นทักขิไณย
บุคคลชั้นเยี่ยม
เมื่อเสื่อมใสในพระธรรมอันเลิศ ซึ่งเป็นธรรมปราศ
จากราคะ สงบและเป็นสุข เมื่อเสื่อมใสในพระสงฆ์ผู้
เลิศซึ่งเป็นบุญเขตชั้นเยี่ยม
เมื่อถวายทานในท่านผู้เลิศนั้น บุญอันเลิศย่อมเจริญ
เรื่อยไป อายุ วรรณะ ยศ เกียรติ สุขะ และพละ
ก็ย่อมเจริญเรื่อยไป
ผู้มีปัญญาตั้งมั่นแล้วในธรรมอันเลิศ ให้ทานแก่ท่าน
ผู้เป็นบุญเขตอันเลิศ จะเกิดเป็นเทวดาหรือมนุษย์ก็ตาม
ย่อมถึงความเป็นผู้เลิศ บันเทิงอยู่
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้
๒. ชีวกสูตร
ว่าด้วยการเลี้ยงชีพ
{๒๗๑} [๙๑] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า
จบ ๑. ปสาทสูตร