๑๔. โปสาลปัญหา เล่ม ๒๕

๑๔. โปสาลมาณวปัญหา

ว่าด้วยปัญหาของท่านโปสาลมาณพ

{๔๓๘} [๑๑๑๙] (ท่านโปสาละทูลถามว่า)

พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์ใดไม่ทรงมีความหวั่นไหวทรงตัดความสงสัยได้แล้ว ทรงถึงฝั่งแห่งธรรมทั้งปวงทรงแสดงอดีตอยู่ ข้าพระองค์มีความประสงค์ถามปัญหา จึงมาเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น[๑๑๒๐] ข้าแต่พระศากยเจ้า ข้าพระองค์ขอทูลถามถึงญาณของบุคคลผู้ก้าวล่วงรูปสัญญาได้แล้ว ละรูปกายทั้งหมดแล้วเห็นอยู่ทั้งภายในภายนอกว่า ‘นัตถิ กิญจิ ไม่มีอะไร’ ดังนี้ บุคคลอย่างนั้นควรจะแนะนำอย่างไร[๑๑๒๑] (พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า ดูก่อนโปสาละ)

ตถาคตรู้ยิ่งซึ่งวิญญาณฐิติ (ภูมิเป็นที่ตั้งแห่งวิญญาณ) ทั้งหมด ย่อมรู้จักบุคคลนั้นผู้ดำรงอยู่ ผู้น้อมไปแล้วในอากิญจัญญายตนสมาบัติ มีสมาบัตินั้นเป็นเบื้องหน้า

[๑๑๒๒] บุคคลนั้นรู้กรรมว่าเป็นเหตุให้เกิดในอากิญจัญญายตนภพมีความเพลิดเพลินเป็นเครื่องประกอบดังนี้ ครั้นรู้จักกรรมนั้นอย่างนี้แล้ว ในลำดับนั้นก็พิจารณาเห็น (ธรรม) ในสมาบัตินั้น นั้นเป็นญาณอันเที่ยงแท้ของบุคคลนั้นผู้เป็นพราหมณ์ที่อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว

จบ โปสาลมาณวปัญหาที่ ๑๔

๑๕. โมฆราชมาณวปัญหา

๑๕. โมฆราชมาณวปัญหา

ว่าด้วยปัญหาขอฺงท่านโมฆราชมาณพ

{๔๓๙} [๑๑๒๓] (ท่านโมฆราชทูลถามว่า)

ข้าแต่พระศากยเจ้า ข้าพระองค์ได้ทูลถามสองครั้งแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงมีพระจักษุ ก็มิได้ทรงพยากรณ์แก่ข้าพระองค์ข้าพระองค์ได้ยินมาว่าพระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงเป็นพระเทพฤๅษี จะทรงพยากรณ์จนกว่าจะถึงครั้งที่ ๓[๑๑๒๔] โลกนี้ โลกอื่น พรหมโลก กับทั้งเทวโลกย่อมไม่ทราบความเห็นของพระองค์ผู้โคดม ผู้มียศ

[๑๑๒๕] ข้าพระองค์เป็นผู้มีความประสงค์ถามปัญหาจึงมาเฝ้าพระองค์ผู้เห็นธรรมกันงามอย่างนี้ บุคคลผู้พิจารณาเห็นโลกอย่างไร มัจจุราชจึงจะไม่เห็น

[๑๑๒๖] (พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า)

ดูก่อนโมฆราช ท่านจงเป็นผู้มีสติทุกเมื่อ พิจารณาเห็นโลกโดยความเป็นของสูญ ถอนอัตตานุทิฏฐิได้แล้ว ก็จะพึงข้ามพ้นมัจจุราชได้ด้วยอุบายอย่างนี้บุคคลผู้พิจารณาเห็นโลกอย่างนี้ มัจจุราชจึงจะไม่เห็น

จบ โมฆราชมาณวปัญหาที่ ๑๕