๑๑. สุเมธพุทธวงศ์ เล่ม ๓๓

[๓๑] พระปทุมุตตรพุทธชินเจ้าเสด็จปรินิพพาน ณ นันทาราม พระสถูปอันประเสริฐของพระองค์สูง ๑๒โยชน์ ประดิษฐานอยู่ในนันทารามนั้นฉะนี้แล

จบ ปทุมุตรพุทธวงศ์ที่ ๑๐

๑๓. สุเมธพุทธวงศ์

ว่าด้วยพระประวัติพระสุเมธพุทธเจ้า

{๑๒} [๑] ในสมัยต่อจากพระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ พระชินเจ้าพระนามว่าสุเมธะ ผู้ทรงเป็นพระนายกของโลก ยากที่จะเทียมถึง ทรงมีเดชรุ่งเรือง สูงสุดกว่าสัตวโลกทั้งปวง[๒] ทรงมีพระเนตรแจ่มใส มีพระพักตร์แช่มชื่น มีพระองค์สูงใหญ่ตรง มีสง่า ทรงแสวงหาประโยชน์เกื้อกูลแก่สัตว์ทั้งปวง ทรงเปลื้องสัตว์ให้พ้นจากเครื่องผูกเป็นอันมาก[๓] ในกาลเมื่อพระพุทธเจ้าทรงบรรลุพระโพธิญาณอันอุดมบริสุทธิ์แล้ว ทรงประกาศธรรมจักร ณ สุทัสสนนคร

[๔] แม้ในกาลที่พระองค์ทรงแสดงพระธรรมเทศนา มีธรรมาภิสมัย ๓ ครั้ง ครั้งที่ ๑ ธรรมาภิสมัยได้มีแก่สัตว์ ๑๐๐,๐๐๐ โกฏิ

[๕] ครั้งที่ ๒ ในกาลเมื่อพระชินเจ้าทรงปราบยักษ์ชื่อว่ากุมภกัณณะ ธรรมาภิสมัยได้มีแก่สัตว์ ๙๐,๐๐๐ โกฏิ

[๖] ครั้งที่ ๓ ในกาลเมื่อพระองค์ผู้มีพระยศนับไม่ได้ ทรงประกาศจตุราริยสัจ (อริยสัจ ๔) ธรรมาภิสมัยได้มีแก่สัตว์ ๘๐,๐๐๐โกฏิ

[๗] พระสุเมธพุทธเจ้าผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ทรงมีการประชุมพระภิกษุขีณาสพผู้ปราศจากมลทิน มีจิตสงบ ผู้คงที่ ๓ ครั้ง

[๘] ในกาลเมื่อพระชินเจ้าเสด็จเข้าไปในสุทัสสนนคร พระสาวกขีณาสพมาประชุมกันจำนวน ๑๐๐ โกฏิ

[๙] ในกาลเมื่อภิกษุทั้งหลายกรานกฐิน ณ เทวกูฏ พระสาวกขีณาสพมาประชุมกันครั้งที่ ๒ จำนวน ๙๐ โกฏิ

[๑๐] ในกาลเมื่อพระทศพลเสด็จจาริกไปอีกครั้งหนึ่ง พระสาวกขีณาสพมาประชุมกันครั้งที่ ๓ จำนวน ๘๐ โกฏิ

[๑๑] สมัยนั้น เราเป็นมาณพมีนามว่าอุตตระ มีทรัพย์ที่เก็บสะสมไว้ในเรือน ๘๐ โกฏิ

[๑๒] เราได้ถวายทรัพย์แด่พระศาสดาพร้อมด้วยพระสาวกหมดสิ้น แล้วถึงพระองค์เป็นสรณะ ชอบใจบรรพชา

[๑๓-๑๔] แม้พระพุทธเจ้าพระองค์นั้นเมื่อทรงทำอนุโมทนาก็ทรงพยากรณ์ เราในกาลนั้นว่า “ในสามหมื่นกัป ผู้นี้จักได้เป็นพระพุทธเจ้าในโลก ... ข้ามแม่นํ้าใหญ่ฉะนั้น”[๑๕] เราได้ฟังพยากรณ์แม้นั้นแล้วทำจิตให้เลื่อมใสอย่างยิ่ง ได้อธิษฐานวัตรในการบำเพ็ญบารมี ๑๐ ทัศให้ยิ่งขึ้นไป

[๑๖] เราเล่าเรียนพระสูตรและพระวินัยอันเป็นนวังคสัตถุศาสน์ทั้งปวง แล้วทำพระศาสนาของพระชินเจ้าให้งดงาม

[๑๗] เราเป็นผู้ไม่ประมาทในคำสั่งสอนนั้น ทั้งในเวลานั่ง ยืน และเดิน ถึงความสำเร็จในอภิญญาแล้วได้เข้าถึงพรหมโลก

[๑๘] มีพระนครชื่อว่าสุทัสสนะ พระมหากษัตริย์พระนามว่าสุทัตตะเป็นพระชนกของพระสุเมธพุทธเจ้าผู้แสวงหาคุณอันใหญ่ พระชนนีพระนามว่าสุทัตตา[๑๙] พระองค์ทรงครอบครองเหย้าเรือนอยู่ ๙,๐๐๐ ปี ทรงมีปราสาทที่สูงส่ง ๓ องค์ ชื่อสุจันทะ ๑ กัญจนะ ๑ สิริวัฑฒะ ๑[๒๐] มีนางสนมกำนัลใน ๔๘,๐๐๐ นาง ล้วนประดับประดาสวยงามพระมเหสีพระนามว่าสุมนา พระราชโอรสพระนามว่าปุนัพพะ[๒๑] พระองค์ทรงเห็นนิมิต ๔ ประการจึงเสด็จออกผนวชด้วยคชสาร อันเป็นยานพระที่นั่ง ทรงบำเพ็ญเพียรอยู่ ๘ เดือนเต็ม[๒๒] พระสุเมธมหาวีรชินเจ้าพระนายกของโลกอันพรหมทูลอาราธนา แล้วทรงประกาศธรรมจักร ณ สุทัสสนอุทยานอันประเสริฐ[๒๓] ทรงมีพระสรณเถระและสัพพกามเถระเป็นพระอัครสาวก ทรงมีพระเถระชื่อว่าสาคระเป็นพุทธอุปัฏฐาก

[๒๔] พระรามาเถรีและพระสุรามาเถรีเป็นพระอัครสาวิกา ต้นโพธิที่ตรัสรู้ของพระองค์ เรียกกันว่าต้นสะเดา

[๒๕] อุรุเวลาอุบาสกและยสวาอุบาสกเป็นอัครอุปัฏฐาก ยสาอุบาสิกาและสิริวาอุบาสิกาเป็นอัครอุปัฏฐายิกา

[๒๖] พระมหามุนีพระองค์นั้นสูง ๘๘ ศอก มีพระรัศมีสว่างไสวไปทั่วทิศ เปรียบดังดวงจันทร์ในหมู่ดาวฉะนั้น

[๒๗] พระรัศมีของพระองค์แผ่ไปตลอดโยชน์หนึ่งโดยรอบ เหมือนแก้วมณีของพระเจ้าจักรพรรดิฉะนั้น

[๒๘] ในขณะนั้น สัตว์ทั้งหลายมีอายุ ๙๐,๐๐๐ ปี พระองค์ทรงดำรงพระชนมายุอยู่เท่านั้น ทรงช่วยให้หมู่ชนข้ามพ้นวัฏฏสงสารได้เป็นอันมาก[๒๙] พระศาสนาของพระองค์คับคั่งไปด้วยพระอรหันต์ทั้งหลายซึ่งล้วนแต่เป็นผู้ได้วิชชา ๓ อภิญญา ๖ และบรรลุพละ ผู้คงที่

[๓๐] แม้ท่านทั้งหมดนั้นล้วนมียศมากนับไม่ได้ หลุดพ้นแล้ว ไม่มีอุปธิ แสดงแสงสว่างแห่งญาณแล้วนิพพาน

[๓๑] พระพุทธสุเมธชินเจ้าผู้ประเสริฐเสด็จปรินิพพาน ณ เมธาราม พระธาตุของพระองค์แผ่กว้างไปในประเทศนั้น ๆ ฉะนี้แล

จบ สุเมธพุทธวงศ์ ที่ ๑๑

๑๔. สุชาตพุทธวงศ์

ว่าด้วยพระประวัติพระสุชาตพุทธเจ้า

{๑๓} [๑] ในมัณฑกัปนั้นแล มีพระพุทธเจ้าผู้ทรงเป็นพระนายกของโลกพระนามว่าสุชาตะ มีพระหนุดังคางราชสีห์ มีพระองค์งดงามมีพระคุณประมาณไม่ได้ ยากที่จะเทียมถึง