๑๖. ปิยวรรค เล่ม ๒๕

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ธรรมบท

๑๖. ปิยวรรค

หมวดว่าด้วยสิ่งอันเป็นที่รัก

๑. เรื่องบรรพชิต ๓ รูป

{๒๖} [๒๐๙] บุคคลที่เอาตนเข้าไปพัวพันในเรื่องที่ไม่ควรพัวพัน และ ไม่เอาตนเข้าไปพัวพันในเรื่องที่ควรพัวพัน ละประโยชน์ เสีย มักถือเอาแต่สิ่งที่ตัวรัก ย่อมพอใจต่อคนที่ เอาอย่างตน[๒๑๐] ไม่ว่ากาลไหน ๆ อย่าได้สมาคมกับสัตว์หรือสังขารทั้งเป็น ที่รักและไม่เป็นที่รัก เพราะการไม่เห็นสัตว์หรือสังขารที่ เป็นที่รักและการเห็นสัตว์หรือสังขารที่ไม่เป็นที่รัก ย่อม นำทุกข์มาให้[๒๑๑] เพราะเหตุนั้น จึงไม่พึงทำสัตว์หรือสังขารให้เป็นที่รัก เพราะการพลัดพรากจากสัตว์หรือสังขารอันเป็นที่รักเป็น ความชั่ว คนที่ไม่มีสัตว์หรือสังขารทั้งเป็นที่รักและไม่ เป็นที่รักย่อมไม่มีกิเลสเครื่องร้อยรัด

๑๖. ปิยวรรค ๕. เรื่องอนิตถิคันธกุมาร

๒. เรื่องกุฏุุมพีคนหนึ่ง

[๒๑๒] ความโศกย่อมเกิดจากสิ่งอันเป็นที่รัก ภัยย่อมเกิดจากสิ่ง อันเป็นที่รัก ผู้ปลดเปลื้องสิ่งอันเป็นที่รักได้เด็ดขาดแล้ว ย่อมไม่มีความโศก ภัยจะมีแต่ที่ไหน

๓. เรื่องนางวิสาขาอุบาสิกา

[๒๑๓] ความโศกย่อมเกิดจากความรัก ภัยย่อมเกิดจากความรัก ผู้ปลดเปลื้องความรักได้เด็ดขาดแล้ว ย่อมไม่มีความโศก ภัยจะมีแต่ที่ไหน

๔. เรื่องเจ้าลิจฉวี

[๒๑๔] ความโศกย่อมเกิดจากความยินดี ภัยย่อมเกิดจากความยินดี ผู้ปลดเปลื้องความยินดีได้เด็ดขาดแล้ว ย่อมไม่มีความโศก ภัยจะมีแต่ที่ไหน

๕. เรื่องอนิตถิคันธกุมาร

[๒๑๕] ความโศกย่อมเกิดจากกาม ภัยย่อมเกิดจากกาม ผู้ ปลดเปลื้องกามได้เด็ดขาดแล้ว ย่อมไม่มีความโศก ภัย จะมีแต่ที่ไหน

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ธรรมบท

๖. เรื่องพราหมณ์คนหนึ่ง

[๒๑๖] ความโศกย่อมเกิดจากตัณหา ภัยย่อมเกิดจากตัณหา ผู้ ปลดเปลื้องจากตัณหาได้เด็ดขาดแล้ว ย่อมไม่มีความโศก ภัยจะมีแต่ที่ไหน

๗. เรื่องเด็กน้อย ๕๐๐ คน

[๒๑๗] ท่านผู้สมบูรณ์ด้วยศีลและทัสสนะ ผู้ตั้งอยูในธรรม กล่าว คำสัตย์เสมอ ผู้ทำการงานของตน บุคคลพึงทำผู้นั้น ให้เป็นที่รัก

๘. เรื่องพระอนาคามีเถระ

[๒๑๘] ภิกษุผู้มีความพอใจในนิพพานที่ใคร ๆ บอกไม่ได้ เป็น ผู้อันมรรคจิตและผลจิต ๓ เบื้องต่ำสัมผัสแล้ว และ

๑๖. ปิยวรรค ๙. เรึ่องนายนันทิยะ

เป็นผู้มีจิตไม่เกาะเกี่ยวในกาม ท่านเรียกว่าผู้มีกระแส ในเบื้องบน

๙. เรื่องนายนันทิยะ

[๒๑๙] ญาติมิตรและเพื่อนผู้มีน้ำใจทั้งหลายเห็นคนที่จากไปนานๆ กลับมาจากที่ไกลโดยปลอดภัย ย่อมยินดีปรีดาว่ามาแล้ว[๒๒๐] บุญทั้งหลายก็เหมือนกัน ย่อมต้อนรับคนที่ทำบุญไว้ ผู้ จากโลกนี้ไปสู่โลกหน้า ดุจหมู่ญาติเห็นญาติผู้เป็นที่รัก มาแล้วต้อนรับอยู่ฉะนั้น

จบ ปิยวรรคที่ ๑๖

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ธรรมบท

๑๗. โกธวรรค

หมวดว่าด้วยความโกรธ

๑. เรื่องเจ้าหญิงโรหิณี

{๒๗} [๒๒๑] บุคคลพึงละความโกรธ พึงทิ้งความถือตัว พึงก้าวล่วง สังโยชน์ให้หมดทุกอย่าง ทุกข์ทั้งหลายจะไม่ตกต้องเขา ผู้ไม่ข้องอยู่ในนามรูป ไม่มีกิเลสเป็นเหตุให้กังวล

๒. เรื่องภิกษุรูปหนึ่ง

[๒๒๒] ผู้ใดพึงหยุดความโกรธที่พลุ่งขึ้นได้ เหมือนคนหยุดรถที่ กำลังแล่นไว้ได้ เราเรียกผู้นั้นว่าสารถี คนนอกนี้ เป็นเพียงคนถือเชือก

๓. เรื่องนางอุตตราอุบาสิกา

[๒๒๓] พึงชนะคนโกรธด้วยความไม่โกรธ พึงชนะคนไม่ดีด้วยความดี พึงชนะคนตระหนี่ด้วยการให้ พึงชนะ คนเหลวไหลด้วยคำสัตย์