หัวข้อประจำขันธกะ เล่ม ๕

สารทิเก วิกาเลปิ วสํ มูเล ปิฏฺเฐหิ จ

กสาเวหิ ปณฺณํ ผลํ ชตุ โลณํ จ ฉกณํ. (๑)

จุณฺณํ จาลินิ มํสญฺจ อญฺชนํ อุปปึสนี (๒)

อญฺชนี อุจฺจาปารุตฺตา สลากา สลาโกธนี. (๓)

ถวิกํ สวทฺธกํ สุตฺตํ มุทฺธนิเตลนตฺถุ จ

นตฺถุกรณี ธูมญฺจ เนตฺตญฺจาปิธนตฺถวิ.

เตลปาเกสุ มชฺชญฺจ อติกฺขิตฺตํ อพฺภญฺชนํ

ตุมฺพํ เสทํ สมฺภารญฺจ มหาภงฺโคทกํ ตถา.

ทกโกฏฺฐํ โลหิตญฺจ วิสาณํ ปาทพฺภญฺชนํ

ปชฺชํ สตฺถํ กสาวญฺจ ติลกกฺกํ กพฬีกํ.

โจลํ สาสปกุฑฺฑญฺจ ธูมสกฺขริกาย จ

วณเตลํ วิกาสายํ (๔) วิกฏญฺจ ปฏิคฺคหํ.

คูถํ กโรนฺโต โลฬิญฺจ ขารํ มุตฺตหรีฏกํ

คนฺธา วิเรจนญฺเจว อจฺฉากฏํ กฏากฏํ.

ปฏิจฺฉาทนี ปพฺภารา อารามี สตฺตเหน จ

คุฬํ มุคฺคํ โสวีรญฺจ (๕) สามํปากา ปุนาปเจ.

ปุนานุญฺญาสิ ทุพฺภิกฺเข ผลญฺจ ติลขาทนี

ปุเรภตฺตํ กายทาโห นิพฺพฏฺฏญฺจ ภคนฺทลํ.

วตฺถิกมฺมญฺจ สุปฺปิญฺจ มนุสฺสมํสเมว จ

หตฺถิอสฺสา สุนโข จ อหิ สีหพฺยคฺฆทีปิกํ. (๖)

อจฺฉตรจฺฉมํสญฺจ ปฏิปาฏิ จ ยาคุ จ

ตรุณํ อญฺญตฺร คุฬํ สุนีธาวสถาคารํ.

คงฺคา โกฏิสจฺจกถา อมฺพปาลี จ ลิจฺฉวี

อุทฺทิสฺส กตํ สุภิกฺขํ ปุนเรว ปฏิกฺขิปิ.

เมโฆ ยโส เมณฺฑโก จ โครสํ ปาเถยฺยเกน จ

เกณิ อมฺโพ ชมฺพุ โจจ- โมจมธุมุทฺทิกสาลุกํ.

ผารุสกา ฑากปิฏฺฐํ อาตุมายํ นหาปิโต

สาวตฺถิยํ ผลํ พีชํ กิสฺมึ ฐาเน จ กาลิกาติ. (๗)

เภสชฺชกฺขนฺธโก นิฏฺฐิโต.

เรื่องภิกษุอาพาธในฤดูสารท เรื่องเภสัช ๕ ในเวลาวิกาล เรื่องน้ำมันเหลวที่เป็นยา เรื่องรากไม้ที่เป็นยา เรื่องรากไม้บดที่เป็นยา เรื่องน้ำฝาดที่เป็นยา เรื่องใบไม้ที่เป็นยา เรื่องผลไม้ที่เป็นยา เรื่องยางไม้ที่เป็นยา เรื่องเกลือที่เป็นยา เรื่องมูลโคดับกลิ่นตัวเรื่องยาผงและเครื่องร่อนยา เรื่องเนื้อดิบและเลือดสด เรื่องยาหยอดตา เรื่องเครื่องบดยาผสมยาตา เรื่องกลักยาตา เรื่องกลักยาตาชนิดต่าง ๆ เรื่องกลักยาตา ไม่มีฝาปิด เรื่องไม้ป้ายยาตา เรื่องที่เก็บไม้ป้ายยาตาเรื่องถุงกลักยาตา เรื่องเชือกผูกเป็นสายสะพาย

เรื่องน้ำมันทาศีรษะ เรื่องนัตถุ์ยา เรื่องกล้องยานัตถุ์

เรื่องสูดควัน กล้องสูดควัน และฝาปิดกล้องสูดควัน

เรื่องถุงกล้องสูดควัน

เรื่องน้ำมันหุง เรื่องน้ำเมาเจือในน้ำมันหุง

เรื่องน้ำมันเจือด้วยน้ำเมามากเกินไป เรื่องทรงอนุญาตน้ำมัน

เจือน้ำเมามากใช้เป็นยาทา เรื่องลักจั่น เรื่องการรมเหงื่อ

เรื่องรมด้วยใบไม้ เรื่องการรมใหญ่ เรื่องการรมด้วยใบไม้ต่าง ๆ

เรื่องอ่างน้ำ เรื่องระบายโลหิตออก เรื่องใช้เขาสัตว์กอก

ระบายโลหิตออก เรื่องยาทาเท้า เรื่องปรุงน้ำมันทาเท้า

เรื่องผ่าฝี เรื่องน้ำฝาด เรื่องงาบด เรื่องยาพอก

เรื่องผ้าพันแผล เรื่องชะแผลด้วยน้ำแป้งเมล็ดผักกาด

เรื่องรมแผลด้วยควัน เรื่องใช้ก้อนเกลือตัดเนื้องอก

เรื่องน้ำมันทาแผล เรื่องผ้าปิดกันน้ำมันไหลเยิ้ม

เรื่องยามหาวิกัฏ ๔ อย่าง เรื่องรับประเคน

เรื่องดื่มน้ำเจือคูถ เรื่องภิกษุโดนยาแฝดดื่มน้ำที่ละลายจาก

ดินติดผาลไถ เรื่องดื่มน้ำด่างดิบ เรื่องดื่มน้ำสมอดองมูตรโค

เรื่องไล้ทาของหอม เรื่องดื่มยาถ่าย เรื่องน้ำข้าวใส

เรื่องน้ำต้มถั่วเขียวไม่ข้น เรื่องน้ำต้มถั่วเขียวข้น

เรื่องน้ำต้มเนื้อ เรื่องพระปิลินทวัจฉะทำความสะอาด

เงื้อมเขาและพระเจ้าพิมพิสารพระราชทานคนงานวัด

เรื่องฉันเภสัชที่เก็บไว้ ๗ วัน เรื่องน้ำอ้อยงบ เรื่องถั่วเขียว

เรื่องยาดองโลณโสวีรกะ เรื่องอาหารที่หุงต้มเอง

เรื่องอุ่นภัตตาหาร

เรื่องให้เก็บอาหารไว้ภายในและหุงต้มเองเมื่อคราวจำเป็น

เรื่องรับประเคนผลไม้ที่จับต้องแล้ว เรื่องพราหมณ์ถวายงาและน้ำผึ้ง

เรื่องของฉันที่รับประเคนไว้ตอนเช้า

เรื่องพระสารีบุตรอาพาธร้อนในกาย

เรื่องฉันผลไม้ที่ปล้อนเมล็ดออก เรื่องริดสีดวงทวาร

เรื่องทรงห้ามทำวัตถิกรรม เรื่องอุบาสิกาสุปปิยาเชือดเนื้อขาอ่อนถวายเรื่องทรงห้ามฉันเนื้อมนุษย์ เรื่องทรงห้ามฉันเนื้อช้าง

เรื่องทรงห้ามฉันเนื้อม้า เรื่องทรงห้ามฉันเนื้อสุนัข

เรื่องทรงห้ามฉันเนื้องู เรื่องทรงห้ามฉันเนื้อราชสีห์

เรื่องทรงห้ามฉันเนื้อเสือโคร่ง เรื่องทรงห้ามฉันเนื้อเสือเหลือง

เรื่องทรงห้ามฉันเนื้อหมี เรื่องทรงห้ามฉันเนื้อเสือดาว

เรื่องพราหมณ์คอยโอกาสถวายภัตตาหาร

เรื่องมหาอมาตย์ผู้เลื่อมใสใหม่

เรื่องรับนิมนต์ไว้ที่หนึ่งแล้วไม่พึงไปฉันอีกที่หนึ่ง

เรื่องพราหมณ์เพลัฏฐกัจจานะถวายน้ำอ้อยงบ

เรื่องทรงรับอาคารพักแรม

เรื่องมหาอมาตย์สุนีธะและวัสสการะ

เรื่องประตูโคดมและท่าโคดมที่แม่น้ำคงคา

เรื่องทรงแสดงอริยสัจที่โกฏิคาม เรื่องหญิงงามเมืองชื่ออัมพปาลี

เรื่องเจ้าลิจฉวี เรื่องทรงห้ามฉันเนื้อที่เขาทำเจาะจง

เรื่องกรุงเวสาลีหาอาหารได้ง่าย

เรื่องทรงห้ามอาหารที่หุงต้มภายในเป็นต้น

เรื่องฝนตั้งเค้า เรื่องพระยโสชะเป็นไข้

เรื่องเมณฑกคหบดีถวายปัญจโครสกับเสบียงเดินทาง

เรื่องเกณิยชฎิลถวายน้ำอัฏฐบาน คือ (๑) น้ำมะม่วง

(๒) น้ำหว้า (๓) น้ำกล้วยมีเมล็ด (๔) น้ำกล้วยไม่มีเมล็ด

(๕) น้ำมะซาง (๖) น้ำลูกจันทน์หรือองุ่น (๗) น้ำเหง้าบัว

(๘) น้ำมะปรางหรือลิ้นจี่

เรื่องเจ้ามัลละชื่อโรชะถวายผักกาดสดและของฉันทำด้วยแป้ง

เรื่องภิกษุเฒ่าเคยเป็นช่างกัลบกในเมืองอาตุมา

เรื่องผลไม้ดาษดื่นในกรุงสาวัตถี เรื่องปลูกพืช

เรื่องภิกษุทั้งหลายเกิดความยำเกรงในข้อบัญญัติบางอย่าง

เรื่องทรงอนุญาตกาลิกระคนกัน

เภสัชชขันธกะ จบ