วันอุโบสถต่างกัน เล่ม ๔

๓๓. ว่าด้วยเรื่องเปยยาลเกี่ยวกับการเข้าสู่สีมา

เปยยาลมุข ๗๐๐ ติกะ

{๑๙๖} [๑๗๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ในอาวาสแห่งหนึ่ง ถึงวันอุโบสถ มีภิกษุเจ้าถิ่นในศาสนานี้มากรูปด้วยกัน แต่ประชุมกัน ๔ รูปบ้าง เกินกว่าบ้าง พวกเธอไม่รู้ว่ามีภิกษุเจ้าถิ่นพวกอื่นกำลังเข้ามาภายในสีมา ...

... พวกเธอไม่รู้ว่ามีภิกษุเจ้าถิ่นพวกอื่นเข้ามาภายในสีมาแล้ว ...

... พวกเธอไม่เห็นภิกษุเจ้าถิ่นพวกอื่นกำลังเข้ามาภายในสีมา ...

... พวกเธอไม่เห็นภิกษุเจ้าถิ่นพวกอื่นเข้ามาภายในสีมาแล้ว ...

... พวกเธอไม่ได้ยินว่ามีภิกษุเจ้าถิ่นพวกอื่นกำลังเข้ามาภายในสีมา ...

... พวกเธอไม่ได้ยินว่ามีภิกษุเจ้าถิ่นพวกอื่นเข้ามาภายในสีมาแล้ว ...

ภิกษุเจ้าถิ่นกับภิกษุเจ้าถิ่นมีโดยนัย ๑๗๕ ติกะ ภิกษุอาคันตุกะกับภิกษุเจ้าถิ่นมีโดยนัย ๑๗๕ ติกะ ภิกษุเจ้าถิ่นกับภิกษุอาคันตุกะมีโดยนัย ๑๗๕ ติกะ ภิกษุอาคันตุกะกับภิกษุอาคันตุกะมีโดยนัย ๑๗๕ ติกะ รวมเป็น ๗๐๐ ติกะ โดยเปยยาลมุข”

ทรงวางวิธีปฏิบัติเมื่อวันอุโบสถต่างกัน

{๑๙๗} [๑๗๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็วันอุโบสถของพวกภิกษุเจ้าถิ่นในศาสนานี้เป็นวัน ๑๔ คํ่า ของพวกภิกษุอาคันตุกะเป็นวัน ๑๕ ค่ำ ถ้าพวกภิกษุ

เจ้าถิ่นมีจำนวนมากกว่า พวกภิกษุอาคันตุกะพึงอนุวัตตามพวกภิกษุเจ้าถิ่น ถ้ามีจำนวนเท่า ๆ กัน พวกภิกษุอาคันตุกะพึงอนุวัตตามพวกภิกษุเจ้าถิ่น ถ้าพวกภิกษุอาคันตุกะมีจำนวนมากกว่า พวกภิกษุเจ้าถิ่นพึงอนุวัตตามพวกภิกษุอาคันตุกะ

อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย วันอุโบสถของพวกภิกษุเจ้าถิ่นในศาสนานี้เป็นวัน ๑๕ ค่ำ ของพวกภิกษุอาคันตุกะเป็นวัน ๑๔ คํ่า ถ้าพวกภิกษุเจ้าถิ่นมีจำนวนมากกว่า พวกภิกษุอาคันตุกะพึงอนุวัตตามพวกภิกษุเจ้าถิ่น ถ้ามีจำนวนเท่า ๆ กัน พวกภิกษุอาคันตุกะพึงอนุวัตตามพวกภิกษุเจ้าถิ่น ถ้าพวกภิกษุอาคันตุกะมีจำนวนมากกว่า พวกภิกษุเจ้าถิ่นพึงอนุวัตตามพวกภิกษุอาคันตุกะ

อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย วันอุโบสถของพวกภิกษุเจ้าถิ่นในศาสนานี้เป็นวัน ๑ ค่ำ ของพวกภิกษุอาคันตุกะเป็นวัน ๑๕ ค่ำ ถ้าพวกภิกษุเจ้าถิ่นมีจำนวนมากกว่า พวกภิกษุเจ้าถิ่นไม่ปรารถนา ก็ไม่ต้องให้ความสามัคคีแก่พวกภิกษุอาคันตุกะ พวกภิกษุอาคันตุกะพึงไปนอกสีมาแล้วทำอุโบสถเถิด ถ้ามีจำนวนเท่า ๆ กัน พวกภิกษุเจ้าถิ่นไม่ปรารถนา ก็ไม่ต้องให้ความสามัคคีแก่พวกภิกษุอาคันตุกะ พวกภิกษุอาคันตุกะพึงไปนอกสีมาแล้วทำอุโบสถเถิด ถ้าพวกภิกษุอาคันตุกะมีจำนวนมากกว่า พวกภิกษุเจ้าถิ่นพึงให้ความสามัคคีแก่พวกภิกษุอาคันตุกะหรือพึงไปนอกสีมาอนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย วันอุโบสถของพวกภิกษุเจ้าถิ่นในศาสนานี้เป็นวัน ๑๕ คํ่า ของพวกภิกษุอาคันตุกะเป็นวัน ๑ ค่ำ ถ้าพวกภิกษุเจ้าถิ่นมีจำนวนมากกว่า พวกภิกษุอาคันตุกะพึงให้ความสามัคคีแก่พวกภิกษุเจ้าถิ่น หรือพึงไปนอกสีมา ถ้ามีจำนวนเท่า ๆ กัน พวกภิกษุอาคันตุกะพึงให้ความสามัคคีแก่พวกภิกษุเจ้าถิ่ นหรือพึงไปนอกสีมา ถ้าพวกภิกษุอาคันตุกะมีจำนวนมากกว่า พวกภิกษุอาคันตุกะไม่ปรารถนา ก็ไม่ต้องให้ความสามัคคีแก่พวกภิกษุเจ้าถิ่น พวกภิกษุเจ้าถิ่นพึงไปนอกสีมาแล้วทำอุโบสถเถิด”

๓๔. ว่าด้วยเรื่องการเห็นอาการว่ามีภิกษุเป็นต้น

ทรงวางวิธีทำอุโบสถระหว่างภิกษุอาคันตุกะกับภิกษุเจ้าถิ่น

{๑๙๘} [๑๗๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็พวกภิกษุอาคันตุกะในศาสนานี้ได้เห็นอาการเจ้าถิ่น ลักษณะเจ้าถิ่น เครื่องหมายเจ้าถิ่น สิ่งที่แสดงเจ้าถิ่นของภิกษุเจ้าถิ่น ได้เห็นเตียง ตั่ง ฟูก หมอน ที่ปูลาดจัดไว้เรียบร้อย นํ้าฉันนํ้าใช้ ที่จัดหาไว้เป็นอันดี บริเวณที่กวาดสะอาดสะอ้าน ครั้นเห็นแล้วมีความสงสัยว่า ‘พวกภิกษุเจ้าถิ่นมีหรือไม่มีหนอ’ พวกเธอมีความสงสัย แต่ไม่ค้นหา ครั้นแล้วก็ทำอุโบสถ ต้องอาบัติทุกกฏพวกเธอมีความสงสัย ได้ค้นหา ค้นหาแล้วแต่ไม่พบ จึงทำอุโบสถ ไม่ต้องอาบัติ

พวกเธอมีความสงสัย ได้ค้นหา ครั้นค้นหาแล้วจึงพบ ครั้นพบแล้ว จึงทำอุโบสถร่วมกัน ไม่ต้องอาบัติ

พวกเธอมีความสงสัย ได้ค้นหา ครั้นค้นหาแล้วจึงพบ ครั้นพบแล้ว จึงแยกกันทำอุโบสถ ต้องอาบัติทุกกฏ

พวกเธอมีความสงสัย ได้ค้นหา ครั้นค้นหาแล้วจึงพบ ครั้นพบแล้ว มุ่งความแตกร้าวว่า ‘ขอภิกษุเหล่านั้นจงเสื่อมสูญ ขอภิกษุเหล่านั้นจงพินาศ จะประโยชน์อะไรด้วยภิกษุเหล่านั้น’ ดังนี้แล้วทำอุโบสถ ต้องอาบัติถุลลัจจัย

อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย พวกภิกษุอาคันตุกะในศาสนานี้ได้ยินอาการเจ้าถิ่น ลักษณะเจ้าถิ่น เครื่องหมายเจ้าถิ่น สิ่งที่แสดงเจ้าถิ่นของพวกภิกษุเจ้าถิ่น ได้ยินเสียงเท้าของพวกภิกษุเจ้าถิ่นกำลังเดินจงกรม ได้ยินเสียงท่องสาธยาย เสียงไอ เสียงจาม ครั้นได้ยินแล้วมีความสงสัยว่า ‘พวกภิกษุเจ้าถิ่นมีหรือไม่มีหนอ’ พวกเธอมีความสงสัย แต่ไม่ค้นหา ครั้นแล้ว ก็ทำอุโบสถ ต้องอาบัติทุกกฏ

พวกเธอมีความสงสัย ได้ค้นหา ครั้นค้นหาแล้วแต่ไม่พบ จึงทำอุโบสถ ไม่ต้องอาบัติ

พวกเธอมีความสงสัย ได้ค้นหา ครั้นค้นหาแล้วจึงพบ ครั้นพบแล้ว จึงทำอุโบสถร่วมกัน ไม่ต้องอาบัติ

พวกเธอมีความสงสัย ได้ค้นหา ครั้นค้นหาแล้วจึงพบ ครั้นพบแล้ว จึงแยกกันทำอุโบสถ ต้องอาบัติทุกกฏ

พวกเธอมีความสงสัย ได้ค้นหา ครั้นค้นหาแล้วจึงพบ ครั้นพบแล้ว มุ่งความแตกร้าวว่า ‘ขอภิกษุเหล่านั้นจงเสื่อมสูญ ขอภิกษุเหล่านั้นจงพินาศ จะประโยชน์อะไรด้วยภิกษุเหล่านั้น’ ดังนี้แล้วทำอุโบสถ ต้องอาบัติถุลลัจจัย

อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย พวกภิกษุเจ้าถิ่นในศาสนานี้ได้เห็นอาการอาคันตุกะ ลักษณะอาคันตุกะ เครื่องหมายอาคันตุกะ สิ่งที่แสดงอาคันตุกะ ของพวกภิกษุอาคันตุกะ ได้เห็นบาตร จีวร ผ้านิสีทนะอันเป็นของภิกษุพวกอื่น ได้เห็นรอยน้ำล้างเท้า ครั้นเห็นแล้วมีความสงสัยว่า ‘พวกภิกษุอาคันตุกะมีหรือไม่มีหนอ’ พวกเธอมีความสงสัย แต่ไม่ค้นหา ครั้นแล้วก็ทำอุโบสถ ต้องอาบัติทุกกฏพวกเธอมีความสงสัย ได้ค้นหา ครั้นค้นหาแล้วแต่ไม่พบ จึงทำอุโบสถ ไม่ต้องอาบัติ

พวกเธอมีความสงสัย ได้ค้นหา ครั้นค้นหาแล้วจึงพบ ครั้นพบแล้ว จึงทำอุโบสถร่วมกัน ไม่ต้องอาบัติ

พวกเธอมีความสงสัย ได้ค้นหา ครั้นค้นหาแล้วจึงพบ ครั้นพบแล้ว ได้แยกกันทำอุโบสถ ต้องอาบัติทุกกฏ

พวกเธอมีความสงสัย ได้ค้นหา ครั้นค้นหาแล้วจึงพบ ครั้นพบแล้ว มุ่งความแตกร้าวว่า ‘ขอภิกษุเหล่านั้นจงเสื่อมสูญ ขอภิกษุเหล่านั้นจง

พินาศ จะประโยชน์อะไรด้วยภิกษุเหล่านั้น’ ดังนี้แล้วทำอุโบสถ ต้องอาบัติ ถุลลัจจัย

อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย พวกภิกษุเจ้าถิ่นในศาสนานี้ได้ยินอาการอาคันตุกะ ลักษณะอาคันตุกะ เครื่องหมายอาคันตุกะ สิ่งที่แสดงอาคันตุกะ ของพวกภิกษุอาคันตุกะ ได้ยินเสียงเท้าของพวกภิกษุอาคันตุกะกำลังเดินมา ได้ยินเสียงรองเท้ากระทบพื้น เสียงไอ เสียงจาม ครั้นได้ยินแล้วมีความสงสัยว่า ‘พวกภิกษุอาคันตุกะยังมีหรือไม่มีหนอ’ พวกเธอมีความสงสัยแต่ ไม่ค้นหา ครั้นแล้วก็ทำอุโบสถ ต้องอาบัติทุกกฏพวกเธอมีความสงสัย ได้ค้นหา ครั้นค้นหาแล้วแต่ไม่พบ จึงทำอุโบสถ ไม่ต้องอาบัติ

พวกเธอมีความสงสัย ได้ค้นหา ครั้นค้นหาแล้วจึงพบ ครั้นพบแล้ว จึงได้ทำอุโบสถร่วมกัน ไม่ต้องอาบัติ

พวกเธอมีความสงสัย ได้ค้นหา ครั้นค้นหาแล้วจึงพบ ครั้นพบแล้ว ได้แยกกันทำอุโบสถ ต้องอาบัติทุกกฏ

พวกเธอมีความสงสัย ได้ค้นหา ครั้นค้นหาแล้วจึงพบ ครั้นพบแล้ว มุ่งความแตกร้าวว่า ‘ขอภิกษุเหล่านั้นจงเสื่อมสูญ ขอภิกษุเหล่านั้นจงพินาศ จะประโยชน์อะไรด้วยภิกษุเหล่านั้น’ ดังนี้แล้วทำอุโบสถ ต้องอาบัติถุลลัจจัย”

๓๕. ว่าด้วยการทำอุโบสถกับภิกษุนานาสังวาสเป็นต้น

{๑๙๙} [๑๘๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็พวกภิกษุอาคันตุกะในศาสนานี้ได้เห็น พวกภิกษุเจ้าถิ่นมีสังวาสต่างกัน พวกเธอกลับได้ความเห็นว่ามีสังวาสเสมอกัน ครั้นแล้วก็ไม่ได้ไต่ถาม ทำอุโบสถร่วมกัน ไม่ต้องอาบัติ

พวกเธอได้ไต่ถาม ครั้นไต่ถามแล้วไม่รังเกียจ ทำอุโบสถร่วมกัน ต้องอาบัติทุกกฏ

พวกเธอได้ไต่ถาม ครั้นไต่ถามแล้วไม่รังเกียจ แยกกันทำอุโบสถ ไม่ต้องอาบัติ

อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย พวกภิกษุอาคันตุกะในศาสนานี้ได้เห็นพวกภิกษุ เจ้าถิ่นมีสังวาสเสมอกัน พวกเธอกลับได้ความเห็นว่ามีสังวาสต่างกัน ครั้นแล้วก็ไม่ได้ไต่ถาม ทำอุโบสถร่วมกัน ต้องอาบัติทุกกฏพวกเธอได้ไต่ถาม ครั้นไต่ถามแล้วรังเกียจ แยกกันทำอุโบสถ ต้องอาบัติทุกกฏ

พวกเธอได้ไต่ถาม ครั้นไต่ถามแล้วรังเกียจ ทำอุโบสถร่วมกัน ไม่ต้องอาบัติ

อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย พวกภิกษุเจ้าถิ่นในศาสนานี้ได้เห็นพวกภิกษุอาคันตุกะมีสังวาสต่างกัน พวกเธอกลับได้ความเห็นว่ามีสังวาสเสมอกัน ครั้นแล้วก็ไม่ได้ไต่ถาม ทำอุโบสถร่วมกัน ไม่ต้องอาบัติพวกเธอได้ไต่ถาม ครั้นไต่ถามแล้วไม่รังเกียจทำอุโบสถร่วมกัน ต้องอาบัติทุกกฏ

พวกเธอได้ไต่ถาม ครั้นไต่ถามแล้วไม่รังเกียจ แยกกันทำอุโบสถ ไม่ต้องอาบัติ

อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย พวกภิกษุเจ้าถิ่นในศาสนานี้ได้เห็นพวกภิกษุอาคันตุกะมีสังวาสเสมอกัน พวกเธอกลับได้ความเห็นว่ามีสังวาสต่างกัน ครั้นแล้วก็ไม่ได้ไต่ถาม ทำอุโบสถร่วมกัน ต้องอาบัติทุกกฏพวกเธอได้ไต่ถาม ครั้นไต่ถามแล้วรังเกียจ แยกกันทำอุโบสถ ต้องอาบัติทุกกฏ

พวกเธอได้ไต่ถาม ครั้นไต่ถามแล้วรังเกียจ ทำอุโบสถร่วมกัน ไม่ต้องอาบัติ”

๓๖. ว่าด้วยเรื่องไม่ควรไปไหนในวันอุโบสถ

{๒๐๐} [๑๘๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ ไม่พึงจากอาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังอาวาสซึ่งมีภิกษุไม่ครบจำนวน นอกจากไปเป็นคณะสงฆ์ นอกจากมีอันตรายดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ ไม่พึงจากอาวาสที่มีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุไม่ครบจำนวน นอกจากไปเป็นคณะสงฆ์ นอกจากมีอันตรายดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ ไม่พึงจากอาวาสที่มีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุไม่ครบจำนวน นอกจากไปเป็นคณะสงฆ์ นอกจากมีอันตรายดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ ไม่พึงจากถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังอาวาสซึ่งมีภิกษุไม่ครบจำนวน

นอกจากไปเป็นคณะสงฆ์ นอกจากมีอันตรายดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ ไม่พึงจากถิ่นที่มิใช่อาวาส ซึ่งมีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุไม่ครบจำนวน นอกจากไปเป็นคณะสงฆ์ นอกจากมีอันตรายดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ ไม่พึงจากถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุไม่ครบจำนวน นอกจากไปเป็นคณะสงฆ์ นอกจากมีอันตรายดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ ไม่พึงจากอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังอาวาสซึ่งมีภิกษุไม่ครบจำนวน นอกจากไปเป็นคณะสงฆ์ นอกจากมีอันตราย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ ไม่พึงจากอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุไม่ครบจำนวน นอกจากไปเป็นคณะสงฆ์ นอกจากมีอันตรายดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ ไม่พึงจากอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุไม่ครบจำนวน นอกจากไปเป็นคณะสงฆ์ นอกจากมีอันตรายดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ ไม่พึงจากอาวาสที่มีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังอาวาสที่มีภิกษุครบจำนวนซึ่งเป็นที่อยู่ของพวกภิกษุผู้มีสังวาสต่างกัน นอกจากไปเป็นคณะสงฆ์ นอกจากมีอันตรายดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

เมื่อถึงวันอุโบสถ ไม่พึงจากอาวาสที่มีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวนอันเป็นที่อยู่ของพวกภิกษุผู้มีสังวาสต่างกัน นอกจากไปเป็นคณะสงฆ์ นอกจากมีอันตรายดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ ไม่พึงจากอาวาสที่มีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวนอันเป็นที่อยู่ของพวกภิกษุผู้มีสังวาสต่างกัน นอกจากไปเป็นคณะสงฆ์ นอกจากมีอันตรายดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ ไม่พึงจากถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่ง มีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังอาวาสที่มีภิกษุครบจำนวน ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ ไม่พึงจากถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวน ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ ไม่พึงจากถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบ จำนวน ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ ไม่พึงจากอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังอาวาสที่มีภิกษุครบจำนวน ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ ไม่พึงจากอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบ จำนวน ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ ไม่พึงจากอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวนอันเป็นที่อยู่ของพวกภิกษุผู้มีสังวาสต่างกัน นอกจากไปเป็นคณะสงฆ์ นอกจากมีอันตราย”

๓๗. ว่าด้วยเรื่องสถานที่ที่ควรไปในวันอุโบสถ

[๑๘๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ พึงจากอาวาสที่มีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังอาวาสที่มีภิกษุครบจำนวน อันเป็นที่อยู่ของพวกภิกษุที่มีสังวาสเสมอกัน ที่รู้ว่าตนสามารถจะไปถึงในวันนี้ได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ พึงจากอาวาสที่มีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวน อันเป็นที่อยู่ของพวกภิกษุที่มีสังวาสเสมอกัน ที่รู้ว่าตนสามารถจะไปถึงในวันนี้ได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ พึงจากอาวาสที่มีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวน อันเป็นที่อยู่ของพวกภิกษุผู้มีสังวาสเสมอกัน ที่รู้ว่าตนสามารถจะไปถึงในวันนี้ได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ พึงจากถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังอาวาสที่มีภิกษุครบจำนวน อันเป็นที่อยู่ของพวกภิกษุที่มีสังวาสเสมอกัน ที่รู้ว่าตนสามารถจะไปถึงในวันนี้ได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ พึงจากถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบ

จำนวน อันเป็นที่อยู่ของพวกภิกษุผู้มีสังวาสเสมอกัน ที่รู้ว่าตนสามารถจะไปถึงในวันนี้ได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ พึงไปจากอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังอาวาสที่มีภิกษุครบจำนวน อันเป็นที่อยู่ของพวกภิกษุที่มีสังวาสเสมอกัน ที่รู้ว่าตนสามารถจะไปถึงในวันนี้ได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ พึงไปจากอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวน อันเป็นที่อยู่ของพวกภิกษุผู้มีสังวาสเสมอกัน ที่รู้ว่าตนสามารถจะไปถึงในวันนี้ได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อถึงวันอุโบสถ พึงไปจากอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวนทำอุโบสถไปยังอาวาสหรือถิ่นที่มิใช่อาวาสซึ่งมีภิกษุครบจำนวน อันเป็นที่อยู่ของพวกภิกษุผู้มีสังวาสเสมอกัน ที่รู้ว่าตนสามารถจะไปถึงในวันนี้ได้”

๓๘. ว่าด้วยการแสดงบุคคลที่ควรเว้นในโรงอุโบสถ

{๒๐๑} [๑๘๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงสวดปาติโมกข์ในบริษัทที่มีภิกษุณีนั่งอยู่ด้วย รูปใดสวด ต้องอาบัติทุกกฏ

ภิกษุไม่พึงสวดปาติโมกข์ในบริษัทที่มีสิกขมานานั่งอยู่ด้วย ...

ภิกษุไม่พึงสวดปาติโมกข์ในบริษัทที่มีสามเณรนั่งอยู่ด้วย ...

ภิกษุไม่พึงสวดปาติโมกข์ในบริษัทที่มีสามเณรีนั่งอยู่ด้วย ...

ภิกษุไม่พึงสวดปาติโมกข์ในบริษัทที่มีภิกษุผู้บอกลาสิกขาแล้วนั่งอยู่ด้วย ...

ไม่พึงสวดปาติโมกข์ในบริษัทที่มีภิกษุต้องอันติมวัตถุแล้วนั่งอยู่ด้วย รูปใดสวด ต้องอาบัติทุกกฏภิกษุไม่พึงสวดปาติโมกข์ในบริษัทที่มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกวัตรฐานไม่เห็นอาบัตินั่งอยู่ด้วย รูปใดสวด พึงปรับอาบัติตามธรรมภิกษุไม่พึงสวดปาติโมกข์ในบริษัทที่มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกวัตรฐานไม่ทำคืนอาบัตินั่งอยู่ด้วย ....

ภิกษุไม่พึงสวดปาติโมกข์ในบริษัทที่มีภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกวัตรฐานไม่สละทิฏฐิอันชั่วช้านั่งอยู่ด้วย รูปใดสวด พึงปรับอาบัติตามธรรมภิกษุไม่พึงสวดปาติโมกข์ในบริษัทที่มีบัณเฑาะก์นั่งอยู่ด้วย รูปใดสวด ต้องอาบัติทุกกฏ

ภิกษุไม่พึงสวดปาติโมกข์ในบริษัทที่มีคนลักเพศนั่งอยู่ด้วย ...

ภิกษุไม่พึงสวดปาติโมกข์ในบริษัทที่มีภิกษุเข้ารีตเดียรถีย์นั่งอยู่ด้วย ...

ภิกษุไม่พึงสวดปาติโมกข์ในบริษัทที่มีคนคล้ายสัตว์ดิรัจฉานนั่งอยู่ด้วย ...

ภิกษุไม่พึงสวดปาติโมกข์ในบริษัทที่มีคนฆ่ามารดานั่งอยู่ด้วย ...

ภิกษุไม่พึงสวดปาติโมกข์ในบริษัทที่มีคนฆ่าบิดานั่งอยู่ด้วย ...

ภิกษุไม่พึงสวดปาติโมกข์ในบริษัทที่มีคนฆ่าพระอรหันต์นั่งอยู่ด้วย ...

ภิกษุไม่พึงสวดปาติโมกข์ในบริษัทที่มีคนประทุษร้ายภิกษุณีนั่งอยู่ด้วย ...

ภิกษุไม่พึงสวดปาติโมกข์ในบริษัทที่มีภิกษุผู้ทำลายสงฆ์นั่งอยู่ด้วย ...

ภิกษุไม่พึงสวดปาติโมกข์ในบริษัทที่มีคนทำร้ายพระพุทธเจ้าจนถึงห้อพระโลหิตนั่งอยู่ด้วย ....

ภิกษุไม่พึงสวดปาติโมกข์ในบริษัทที่มีอุภโตพยัญชนกนั่งอยู่ด้วย รูปใดสวด ต้องอาบัติทุกกฏ

{๒๐๒} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงทำอุโบสถด้วยการให้ปาริสุทธิค้างวาระ เว้นแต่บริษัทยังไม่ลุกไป

{๒๐๓} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อนึ่ง ไม่พึงทำอุโบสถในกาลที่มิใช่วันอุโบสถ เว้นแต่วันสังฆสามัคคี

จบ ภาณวารที่ ๓

หัวข้อประจำขันธกะ

{๒๐๔} เรื่องพวกเดียรถีย์ ๑ เรื่องพระเจ้าพิมพิสาร ๑ เรื่องประชุมกันนั่งนิ่ง ๑ เรื่องประชุมกล่าวธรรม ๑ เรื่องประทับในที่สงัด ๑ เรื่องสวดปาติโมกข์ทุกวัน ๑ เรื่องทรงอนุญาตให้สวดปาติโมกข์ปักษ์ละครั้ง ๑

เรื่องสวดปาติโมกข์ในบริษัทเท่าที่มีอยู่ ๑ เรื่องสวดปาติโมกข์แก่ภิกษุผู้พร้อมเพรียงกัน ๑ เรื่องทรงอนุญาตสามัคคี ๑ เรื่องมัททกุจฉิมฤคทายวัน ๑ เรื่องสมมติสีมา ๑ เรื่องสมมติสีมาใหญ่เกินขนาด ๑ เรื่องสมมตินทีปารสีมา ๑ เรื่องสวดปาติโมกข์ที่อนุบริเวณ ๑ เรื่องสมมติโรงอุโบสถ ๒ โรง ๑ เรื่องสมมติโรงอุโบสถเล็กเกินขนาด ๑เรื่องพระนวกภิกษุ ๑ เรื่องพระนครราชคฤห์ ๑ เรื่องสมมติสีมาให้เป็นแดนไม่อยู่ปราศจากไตรจีวร ๑ เรื่องสมมติสมานสังวาสสีมาก่อน ๑ เรื่องถอนสมานสังวาสสีมาทีหลัง ๑