สิกขาบทที่ ๘ เรื่องพราหมณ์คนหนึ่ง เล่ม ๓

คำว่า ให้ขอ คือ ให้ผู้อื่นขอ

คำว่า คั่ว คือ คั่วเอง

คำว่า ให้คั่ว คือ ให้ผู้อื่นคั่ว

คำว่า ตำ คือ ตำเอง

คำว่า ให้ตำ คือ ให้ผู้อื่นตำ

คำว่า หุง คือ หุงเอง

คำว่า ให้หุง คือ ให้ผู้อื่นหุง

ภิกษุณีรับประเคนไว้ด้วยหมายใจว่าจักฉัน ต้องอาบัติทุกกฏ ฉัน ต้อง อาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำกลืน

อนาปัตติวาร

{๑๗๔} [๘๒๓] ภิกษุณีขอเพราะมีเหตุอาพาธ ๑ ภิกษุณีขออปรัณชาติ ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้อง อาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๗

สิกขาบทที่ ๘

เรื่องภิกษุณีเทอุจจาระเป็นต้นทิ้งออกไปนอกฝาที่พำนัก

{๑๗๕} [๘๒๔] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล พราหมณ์คนหนึ่งมีรายได้จากส่วยหลวงจึงคิดว่า“จักทูลขอพระราชทาน ตำแหน่งราชการนั้น”จึงสนานเกล้าแล้วเดินผ่านที่พำนักของภิกษุณีไปยัง

ราชตระกูล ภิกษุณีรูปหนึ่งถ่ายอุจจาระลงในหม้อแล้วเททิ้งออกนอกฝาราด ไปลงบนศีรษะของพราหมณ์นั้นพอดี

ครั้งนั้นพราหมณ์จึงเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “หญิงชั้นต่ำหัว โล้นพวกนี้ไม่ใช่สมณะ ไฉนจึงได้เทหม้อคูถลงบนหัวเราเล่า เราจักเผาที่ พำนักของภิกษุณีพวกนี้เสีย”แล้วถือคบไฟเข้าไปยังที่พำนักของภิกษุณี อุบาสกคนหนึ่งออกมาจากที่พำนักภิกษุณีเห็นพราหมณ์นั้นกำลังถือคบไฟ ผ่านเข้าไปยังที่พำนัก จึงถามพราหมณ์นั้นว่า “ท่านผู้เจริญ เหตุไรท่านจึง ถือคบไฟเข้าไปยังที่พำนักภิกษุณีเล่า”พราหมณ์ตอบว่า “ท่านผู้เจริญ เพราะหญิงชั้นต่ำหัวโล้นเหล่านี้เท หม้อคูถลงบนหัวของเรา เราจักเผาที่พำนักของหญิงเหล่านี้เสีย

อุบาสกชี้แจงว่า “กลับไปเสียเถิด ท่านผู้เจริญ นั่นเป็นมงคลนะ ท่าน จักได้ทรัพย์ ๑,๐๐๐ กหาปณะและตำแหน่งราชการนั้น”

ฝ่ายพราหมณ์นั้นสนานเกล้าแล้วไปยังราชตระกูล ได้รับทรัพย์พระ ราชทานมา ๑,๐๐๐ กหาปณะและตำแหน่งราชการ จึงอุบาสกนั้นเข้าไปยัง ที่พำนักของภิกษุณีแจ้งเรื่องนั้นแก่ภิกษุณีทั้งหลายแล้วพูดสำทับไว้

บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีจึงได้เทอุจจาระทิ้งออกภายนอกฝาที่พำนักเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีเทอุจจาระทิ้งออกภายนอกฝาที่พำนัก จริงหรือ” ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉนภิกษุณี ทั้งหลายจึงได้เทอุจจาระทิ้งออกภายนอกฝาที่พำนักเล่า การกระทำของ ภิกษุณีเหล่านั้นนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๘๒๕] อนึ่ง ภิกษุณีใดเทก็ดี ให้เทก็ดี ซึ่งอุจจาระก็ดี ปัสสาวะก็ดี หยากเยื่อก็ดี ของเป็นเดนก็ดี ออกไปภายนอกฝาที่พำนักก็ดี ภายนอก กำแพงก็ดี เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๑๗๖} [๘๒๖] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี, ในข้อความตอนนี้ที่ชื่อว่า อุจจาระ ตรัสหมายถึงคูถ ที่ชื่อว่า ปัสสาวะ ตรัสหมายถึงมูตร

ที่ชื่อว่า หยากเยื่อ ตรัสหมายถึงขยะมูลฝอย

ที่ชื่อว่า ของเป็นเดน ตรัสหมายถึงเศษอาหาร เศษกระดูก หรือนํ้าทิ้ง

ที่ชื่อว่า ฝา ได้แก่ ฝา ๓ ชนิด คือ ฝาอิฐ ฝาศิลา ฝาไม้

ที่ชื่อว่า กำแพง ได้แก่ กำแพง ๓ ชนิด คือ กำแพงอิฐ กำแพงศิลา กำแพงไม้

คำว่า ภายนอกฝา คือ ข้างนอกฝาที่อยู่

คำว่า ภายนอกกำแพง คือ ข้างนอกกำแพง

คำว่า เท คือ เทเอง ต้องปาจิตตีย์

คำว่า ให้เท ความว่า ใช้คนอื่น ต้องอาบัติทุกกฏ ใช้ครั้งเดียว เขา เทแม้หลายครั้ง ต้องอาบัติปาจิตตีย์

อนาปัตติวาร

{๑๗๗} [๘๒๗] ภิกษุณีมองดูก่อนแล้วจึงเท ๑ ภิกษุณีเทในที่ที่เขาไม่ใช้ ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้อง อาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๘

สิกขาบทที่ ๙

เรื่องภิกษุณีเทอุจจาระเป็นต้นลงในของเขียวสด

{๑๗๘} [๘๒๘] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล พราหมณ์คนหนึ่งมีนาข้าวเหนียวอยู่ติดกับที่พำนักของภิกษุณีภิกษุณี ทั้งหลายเทอุจจาระบ้าง ปัสสาวะบ้าง หยากเยื่อบ้าง ของเป็นเดนบ้าง ทิ้งลงในนา จึงพราหมณ์นั้นเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณี ทั้งหลายจึงได้ทำนาข้าวเหนียวของเราให้เสียหายเล่า”ภิกษุณีทั้งหลายได้ยินพราหมณ์นั้นเพ่งโทษติเตียน โพนทะนาอยู่ บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉน ภิกษุณีทั้งหลายจึงได้เทอุจจาระบ้าง ปัสสาวะบ้าง หยากเยื่อบ้าง ของ เป็นเดนบ้าง ทิ้งลงในของเขียวสดเล่า”...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีเทอุจจาระบ้าง ปัสสาวะบ้าง หยากเยื่อบ้าง ของเป็นเดนบ้าง ทิ้งลงในของเขียวสด จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”