พระวินัยปิฎก จุลวรรค · ภิกขุนีขันธกะ
วัดเงาแดดเป็นต้น เล่ม ๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๘๑–๕๘๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๒/๒๐ ในภิกขุนีขันธกะมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระวินัยปิฎก จุลวรรค ภิกขุนีขันธกะ วัดเงาแดดเป็นต้น (ฉบับหลวง เล่ม ๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๗ หน้า ๓๙๐–๓๙๑
ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า หญิงผู้นี้มีชื่อนี้เป็นอุปสัมปทาเปกขะ ของแม่เจ้าชื่อนี้ อุปสมบทแล้วในสงฆ์ฝ่ายเดียว บริสุทธิ์แล้วในภิกษุณีสงฆ์ หญิงชื่อนี้ขออุปสมบทกะสงฆ์มีแม่เจ้าชื่อนี้เป็นปวัตตินี “สงฆ์ให้หญิงชื่อนี้ อุปสมบท มีแม่เจ้าชื่อนี้เป็นปวัตตินี การอุปสมบทของหญิงชื่อนี้ มีแม่เจ้า ชื่อนี้เป็นปวัตตินี ชอบใจแก่ทานผู้ใด ท่านผู้นั้นพึงนิ่ง ไม่ชอบใจแก่ท่าน ผู้ใด ท่านผู้นั้นพึงทักท้วงข้าพเจ้ากล่าวความนี้เป็นครั้งที่ ๒ ...
ข้าพเจ้ากล่าวความนี้เป็นครั้งที่ ๓ ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า หญิงผู้นี้มีชื่อนี้เป็นอุปสัมปทาเปกขะของแม่เจ้าชื่อนี้ อุปสมบทแล้วในสงฆ์ ฝ่ายเดียว บริสุทธิ์แล้วในภิกษุณีสงฆ์ หญิงชื่อนี้ขออุปสมบทกะสงฆ์ มี แม่เจ้าชื่อนี้เป็นปวัตตินี สงฆ์ให้หญิงชื่อนี้อุปสมบท มีแม่เจ้าชื่อนี้เป็น ปวัตตินี การอุปสมบทของหญิงชื่อนี้ มีแม่เจ้าชื่อนี้เป็นปวัตตินี ชอบใจแก่ ท่านผู้ใด ท่านผู้นั้นพึงนิ่ง ไม่ชอบใจแก่ท่านผู้ใด ท่านผู้นั้นพึงทักท้วงหญิงชื่อนี้อันสงฆ์อุปสมบทแล้ว มีแม่เจ้าชื่อนี้เป็นปวัตตินี ชอบใจ แก่สงฆ์ เหตุนั้นจึงนิ่ง ข้าพเจ้าขอทรงความข้อนี้ไว้ด้วยอาการอย่างนี้’
วัดเงาแดดเป็นต้น
{๕๘๑} ทันใดนั้นแหละ พึงวัดเงาแดด พึงบอกประมาณแห่งฤดู พึงบอกส่วน แห่งวัน พึงบอกข้อเบ็ดเสร็จ พึงทั้งภิกษุณีทั้งหลายว่า ‘พวกเธอจงบอก นิสสัย ๓ อกรณียกิจ ๘ แก่ภิกษุณีนี้”
- ๑นิสสัย ในที่นี้หมายถึงปัจจัยเครื่องอาศัยของบรรพชิต หรือหลักการดำรงชีวิตที่บรรพชิตควร ประพฤติให้เคยชินเป็นปกตินิสัย ของฝ่ายภิกษุมี ๔ คือ (๑) เที่ยวบิณฑบาต (๒) ถือผ้าบังสุกุล (๓) อยู่โคนไม้ (๔) ฉันยาดองด้วยนํ้ามูตรเน่า (วิ.มหา. (แปล) ๔/๑๒๘/๒๒๒-๒๒๓) แต่ของ ฝ่ายภิกษุณีมีเพียง ๓ โดยขาดข้อที่ ๓ เพราะพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงห้ามภิกษุณีอยู่ป่า ดังนั้น ภิกษุณีจึงไม่ต้องถือนิสสัยข้อว่า อยู่โคนไม้ (ดูข้อ ๑๘๓) หน้า ๓๙๘ ในเล่มนี้)
พระพุทธานุญาตตามลำดับที่มาในโรงอาหาร
{๕๘๒} [๔๒๖] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุณีทั้งหลายยึดอาสนะในโรงอาหาร ยับยั้งอยู่ตลอดกาล ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตภิกษุณี ๘ รูปตามลำดับพรรษา ภิกษุณีนอกนั้นตามลำดับที่มา”
{๕๘๓} สมัยต่อมา ภิกษุณีทั้งหลายปรึกษากันว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรง อนุญาตภิกษุณี ๘ รูปตามลำดับพรรษา ภิกษุณีนอกนั้นตามลำดับที่มา” ใน ที่ทุกแห่ง จึงภิกษุณี ๘ รูปเท่านั้นห้ามตามลำดับพรรษา นอกนั้นตามลำดับ ที่มา ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มี พระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในโรงอาหาร เราอนุญาตภิกษุณี ๘ รูปตาม ลำดับพรรษา นอกนั้นตามลำดับที่มา ในที่อื่น ไม่พึงห้ามตามลำดับพรรษา รูปใดห้าม ต้องอาบัติทุกกฏ”
พระพุทธบัญญัติเรื่องปวารณาของภิกษุณี
{๕๘๔} [๔๒๗] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุณีทั้งหลายไม่ปวารณา ภิกษุทั้งหลาย จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีจะไม่ปวารณาไม่ได้ รูปใดไม่ปวารณา พึงปรับอาบัติตามธรรม”
ปวารณาด้วยตนเอง
{๕๘๕} สมัยต่อมา ภิกษุณีปวารณาด้วยตนเอง ไม่ปวารณาต่อภิกษุสงฆ์ ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า
จบ วัดเงาแดดเป็นต้น