ข้อ ๕๕๓–๕๕๘ เล่ม ๗

{๕๕๒} สมัยต่อมา ภิกษุณีทั้งหลายไม่ไปสู่ที่นัดหมาย ... ภิกษุทั้งหลายจึง กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีจะไม่ไปที่นัดหมายไม่ได้ รูปใดไม่ไป ต้องอาบัติทุกกฏ”

พระพุทธบัญญัติห้ามภิกษุณีใช้ผ้ากายพันธน์(ผ้ารัดเอว)ยาว

{๕๕๓} [๔๑๖] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุณีทั้งหลายใช้ผ้ากายพันธน์ยาว รัด สีข้างด้วยผ้าเหล่านั้น ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ... เหมือนพวกสตรีคฤหัสถ์ผู้บริโภคกาม” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่ พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีไม่พึงใช้ผ้ากายพันธน์ยาว รูปใดใช้ ต้อง อาบัติทุกกฏ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตผ้ากายพันธน์ที่รัดได้รอบ เดียวแก่ภิกษุณี แต่อย่ารัดสีข้างด้วยผ้านั้น รูปใดรัด ต้องอาบัติทุกกฏ”

พระพุทธบัญญัติห้ามภิกษุณีรัดสีข้างด้วยวัสดุต่างชนิด

{๕๕๔} สมัยต่อมา ภิกษุณีทั้งหลายรัดสีข้างด้วยแผ่นไม้สาน ด้วยแผ่นหนัง ด้วยแผ่นผ้า ด้วยช้องผ้า ด้วยเกลียวผ้า ด้วยผ้าผืนน้อย ด้วยช้องผ้าผืนน้อย ด้วยเกลียวผ้าผืนน้อย ด้วยช้องกักด้วยด้าย ด้วยเกลียวด้าย ชาวบ้าน พากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ... เหมือนพวกสตรีคฤหัสถ์ผู้บริโภค กาม”ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มี พระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีไม่พึงรัดสีข้างด้วยแผ่นไม้สาน ด้วย แผ่นหนัง ด้วยแผ่นผ้า ด้วยช้องผ้า ด้วยเกลียวผ้า ด้วยผ้าผืนน้อย ด้วย ช้องผ้าผืนน้อย ด้วยเกลียวผ้าผืนน้อย ด้วยช้องถักด้วยด้าย ด้วยเกลียวด้าย รูปใดรัด ต้องอาบัติทุกกฏ”

พระพุทธบัญญัติห้ามภิกษุณีขัดสีและนวดร่างกาย

{๕๕๕} สมัยต่อมา ภิกษุณีทั้งหลายให้สีตะโพกด้วยกระดูกแข้งโค ให้นวด ตะโพก มือ หลังมือ เท้า หลังเท้า ขาอ่อน หน้า ริมฝีปากด้วยไม้รูปร่าง เหมือนคางโค ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ... เหมือน พวกสตรีคฤหัสถ์ผู้บริโภคกาม” ภิกษุทั้งหลายจงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มี พระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีไม่พึงให้สีตะโพกด้วยกระดูกแข้งโค ไม่ พึงให้นวดตะโพก ไม่พึงให้นวดมือ ไม่พึงให้นวดหลังมือ ไม่พึงให้นวดเท้า ไม่พึงให้นวดหลังเท้า ไม่พึงให้นวดขาอ่อน ไม่พึงให้นวดหน้า ไม่พึงให้ นวดริมฝีปาก ด้วยไม้รูปร่างเหมือนคางโค รูปใดนวด ต้องอาบัติทุกกฏ”

พระพุทธบัญญัติห้ามภิกษุณีเสริมสวย

{๕๕๖} [๔๑๗] ก็โดยสมัยนั้นแล พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ทาหน้า ถูหน้า ผัดหน้า เจิมหน้าด้วยมโนศิลา ย้อมตัว ย้อมหน้า ย้อมทั้งตัวทั้งหน้า ชาวบ้าน พากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ... เหมือนพวกสตรีคฤหัสถ์ผู้บริโภค กาม” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มี พระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีไม่พึงทาหน้า ไม่พึงถูหน้า ไม่พึงผัดหน้า ไม่พึงเจิมหน้าด้วยมโนศิลา ไม่พึงย้อมตัว ไม่พึงย้อมหน้า ไม่พึงย้อมทั้ง ตัวทั้งหน้า รูปใดทำ ต้องอาบัติทุกกฏ”

{๕๕๗} สมัยนั้น พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์เขียนขอบตา ทาแก้ม เยี่ยมมองทาง หน้าต่าง ยืนแอบประตู ให้ผู้อื่นทำการฟ้อนรำ ตั้งสำนักหญิงแพศยา ตั้ง ร้านขายสุรา ขายเนื้อ ออกร้านขายของเบ็ดเตล็ด ประกอบการหากำไร ประกอบการค้าขาย ใช้ทาสให้บำรุง ใช้ทาสีให้บำรุง ใช้กรรมกรชายให้ บำรุง ใช้กรรมกรหญิงให้บำรุง ใช้สัตว์ดิรัจฉานให้บำรุง ขายของสดและ

ของสุก ใช้สันถัตขนเจียมหล่อ ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนา ว่า ... เหมือนพวกสตรีคฤหัสถ์ผู้บริโภคกาม” ภิกษุทั้งหลายกราบทูลเรื่อง นั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีไม่พึงเขียนขอบตา ไม่พึงทาแก้ม ไม่พึง เยี่ยมมองทางหน้าต่าง ไม่พึงยืนแอบประตู ไม่พึงให้ผู้อื่นทำการฟ้อนรำ ไม่พึงตั้งสำนักหญิงแพศยา ไม่พึงตั้งร้านขายสุรา ไม่พึงขายเนื้อ ไม่พึง ออกร้านขายของเบ็ดเตล็ด ไม่พึงประกอบการหากำไร ไม่พึงประกอบการ ค้าขาย ไม่พึงใช้ทาสให้บำรุง ไม่พึงใช้ทาสีให้บำรุง ไม่พึงใช้กรรมกรชาย ให้บำรุง ไม่พึงใช้กรรมกรหญิงให้บำรุง ไม่พึงใช้สัตว์ดิรัจฉานให้บำรุง ไม่ พึงขายของสดและของสุก ไม่พึงใช้สันถัตขนเจียมหล่อ รูปใดใช้ ต้อง อาบัติทุกกฏ”

พระพุทธบัญญัติห้ามภิกษุณีใช้จีวรสีครามล้วนเป็นต้น

{๕๕๘} [๔๑๘] ก็โดยสมัยนั้นแล พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ใช้จีวรสีครามล้วน ใช้จีวรสีเหลืองล้วน ใช้จีวรสีแดงล้วน ใช้จีวรสีบานเย็นล้วน ใช้จีวร สีดำล้วน ใช้จีวรสีแสดล้วน ใช้จีวรสีชมพูล้วน ใช้จีวรไม่ตัดชาย ใช้จีวร มีชายยาว ใช้จีวรมีชายเป็นลายดอกไม้ ใช้จีวรมีชายเป็นลายผลไม้ สวม เสื้อ สวมหมวก ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ... เหมือน พวกสตรีคฤหัสถ์ผู้บริโภคกาม” ภิกษุทั้งหลายกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มี พระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีไม่พึงใช้จีวรสีครามล้วน ไม่พึงใช้จีวร สีเหลืองล้วน ไม่พึงใช้จีวรสีแดงล้วน ไม่พึงใช้จีวรสีบานเย็นล้วน ไม่พึงใช้ จีวรสีดำล้วน ไม่พึงใช้จีวรสีแสดล้วน ไม่พึงใช้จีวรสีชมพูล้วน ไม่พึงใช้ จีวรไม่ตัดชาย ไม่พึงใช้จีวรมีชายยาว ไม่พึงใช้จีวรมีชายเป็นลายดอกไม้ ไม่พึงใช้จีวรมีชายเป็นลายผลไม้ ไม่พึงสวมเสื้อ ไม่พึงสวมหมวก รูปใด สวม ต้องอาบัติทุกกฏ”

ทรงวางวิธีปฏิบัติในบริขารเมื่อภิกษุณีมรณภาพ

{๕๕๙} [๔๑๙] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุณีรูปหนึ่งเมื่อจะถึงมรณภาพ พูดไว้ อย่างนี้ว่า “เมื่อฉันล่วงลับไปแล้ว บริขารของฉันจงเป็นของสงฆ์” บรรดา สหธรรมิกเหล่านั้น ภิกษุและภิกษุณีทั้งหลายโต้เถียงกันว่า “บริขารเป็น ของพวกเรา บริขารเป็นของพวกเรา” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าภิกษุณีเมื่อจะถึงมรณภาพ พูดไว้อย่างนี้ว่า ‘เมื่อฉันล่วงลับไปแล้ว บริขารของฉันจงเป็นของสงฆ์’ ภิกษุสงฆ์ไม่เป็น ใหญ่ในบริขารนั้น บริขารนันเป็นของภิกษุณีสงฆ์ฝ่ายเดียว

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าสิกขมานา ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าสามเณรีเมื่อจะถึงมรณภาพ พูดไว้อย่างนี้ว่า ‘เมื่อฉันล่วงลับไปแล้ว บริขารของฉันจงเป็นของสงฆ์’ ภิกษุสงฆ์ไม่เป็น ใหญ่ในบริขารนั้น บริขารนั้นเป็นของภิกษุณีสงฆ์ฝ่ายเดียว

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าภิกษุเมื่อจะถึงมรณภาพ พูดไว้อย่างนี้ว่า ‘เมื่อฉันล่วงลับไปแล้ว บริขารของฉันจงเป็นของสงฆ์’ ภิกษุณีสงฆ์ไม่เป็น ใหญ่ในบริขารนั้น บริขารนั้นเป็นของภิกษุสงฆ์ฝ่ายเดียว

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าสามเณร ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าอุบาสก ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าอุบาสิกา ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าใครคนอื่นเมื่อจะตาย พูดไว้อย่างนี้ว่า ‘เมื่อ ฉันล่วงลับไปแล้ว บริขารของฉันจงเป็นของสงฆ์’ ภิกษุณีสงฆ์ไม่เป็นใหญ่ ในบริขารนั้น บริขารนั้นเป็นของภิกษุสงฆ์ฝ่ายเดียว”