พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๘
กรุณากถา เล่ม ๓๗
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๗๔๐–๑๗๔๔ (Royal Thai)3/9 in วรรคที่ ๑๘4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
_______
๑๘. อฏฺฐารสมวคฺค
(๑๗๙) ๓. กรุณากถา
๓. กรุณากถา (๑๗๙)
ว่าด้วยกรุณา
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๘ กรุณากถา (Royal Thai Volume 37 · Mahachula Volume 37 · Mahamakut Volume 81 · Chaloem Phrakiat Volume 37)
บาลี (มหาจุฬาฯ), vol. 37, pp. 467–468 · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒), vol. 37, pp. 843–844
*นตฺถิ พุทฺธสฺส ภควโต กรุณาติ? อามนฺตา. นตฺถิ พุทฺธสฺส ภควโต เมตฺตาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ นตฺถิ พุทฺธสฺส ภควโต กรุณาติ? อามนฺตา. นตฺถิ พุทฺธสฺส ภควโต มุทิตา ฯเปฯ อุเปกฺขาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
*อตฺถิ พุทฺธสฺส ภควโต เมตฺตาติ? อามนฺตา. อตฺถิ พุทฺธสฺส ภควโต กรุณาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อตฺถิ พุทฺธสฺส ภควโต มุทิตา ฯเปฯ อุเปกฺขาติ? อามนฺตา. อตฺถิ พุทฺธสฺส ภควโต กรุณาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
*นตฺถิ พุทฺธสฺส ภควโต กรุณาติ? อามนฺตา. ภควา อการุณิโกติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ นนุ ภควา การุณิโก โลกหิโต โลกานุกมฺปโก โลกตฺถจโรติ? อามนฺตา. หญฺจิ ภควา การุณิโก โลกหิโต โลกานุกมฺปโก โลกตฺถจโร, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ “นตฺถิ พุทฺธสฺส ภควโต กรุณา”ติ ฯเปฯ *นตฺถิ พุทฺธสฺส ภควโต กรุณาติ? อามนฺตา. นนุ ภควา มหากรุณาสมาปตฺตึ สมาปชฺชีติ? อามนฺตา. หญฺจิ ภควา มหากรุณาสมาปตฺตึ สมาปชฺชิ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ “นตฺถิ พุทฺธสฺส ภควโต กรุณา”ติ.
สก. กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่มีใช่ไหม
สก. เมตตาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่มีใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่มีใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. มุทิตา ฯลฯ อุเบกขาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่มีใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. เมตตาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้ามีอยู่ใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้ามีอยู่ใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. มุทิตา ฯลฯ อุเบกขาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้ามีอยู่ใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้ามีอยู่ใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่มีใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. พระผู้มีพระภาคไม่ใช่ผู้ประกอบด้วยกรุณาใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. พระผู้มีพระภาคทรงประกอบด้วยกรุณา ทรงเกื้อกูลชาวโลก ทรง อนุเคราะห์ชาวโลก ทรงประพฤติประโยชน์แก่ชาวโลกมิใช่หรือปร. ใช่
สก. หากพระผู้มีพระภาคทรงประกอบด้วยกรุณา ทรงเกื้อกูลชาวโลก ทรงอนุเคราะห์ชาวโลก ทรงประพฤติประโยชน์แก่ชาวโลก ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่มี” ฯลฯ
สก. กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่มีใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. พระผู้มีพระภาคทรงเข้ามหากรุณาสมาบัติมิใช่หรือ
ปร. ใช่
สก. หากพระผู้มีพระภาคทรงเข้ามหากรุณาสมาบัติ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่มี”
- 1ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายอุตตราปถกะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๘๐๗-๘๐๘/๒๙๘-๒๙๙)
- 2เพราะมีความเห็นว่า สัตว์ผู้มีราคะแสดงความกรุณาต่อผู้ที่ตนรักใคร่เอ็นดูออกมาด้วยอำนาจราคะ จึง เข้าใจว่า ราคะนั้นแหละคือกรุณา พระผู้มีพระภาคไม่มีราคะเช่นนั้น จึงชื่อว่าไม่มีกรุณา (อภิ.ปญฺจ.อ. ๘๐๗-๘๐๘/๒๙๘-๒๙๙)
*อตฺถิ พุทฺธสฺส ภควโต กรุณาติ? อามนฺตา. ภควา สราโคติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ. เตน หิ นตฺถิ พุทฺธสฺส ภควโต กรุณาติ. กรุณากถา นิฏฺฐิตา.
ปร. กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้ามีอยู่ใช่ไหม
สก. ใช่
ปร. พระผู้มีพระภาคยังทรงมีราคะใช่ไหม
สก. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ปร. ดังนั้น กรุณาของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าจึงไม่มี
กรุณากถา จบ
End of กรุณากถา