พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๖
รูปังกุสลากุสลันติกถา เล่ม ๓๗
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๖๖๘–๑๖๗๔ (Royal Thai)7/10 in วรรคที่ ๑๖4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๖ รูปังกุสลากุสลันติกถา (Royal Thai Volume 37 · Mahachula Volume 37 · Mahamakut Volume 81 · Chaloem Phrakiat Volume 37)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 37, pp. 869–873
ส. อโลภะเป็นสภาวะมีเหตุ แต่เป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ไม่ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งอโลภะนั้นไม่มีหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. รูปเป็นสภาวะมีเหตุ แต่เป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ไม่ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งรูปนั้นไม่มีหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. อโทสะเป็นสภาวะมีเหตุ ... อโนตตัปปะเป็นสภาวะมีเหตุ แต่เป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ไม่ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่ง อโนตตัปปะ นั้นไม่มีหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๖๖๗} [๗๕๙] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “รูปเป็นสภาวะมีเหตุ” หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. รูปเป็นสภาวะมีปัจจัยมิใช่หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. หากว่ารูปเป็นสภาวะมีปัจจัย ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “รูปเป็นสภาวะมีเหตุ”
จบ รูปังสเหตุกันติกถา
(๑๖๒) ๗. รูปังกุสลากุสลันติกถา
ว่าด้วยเรื่องรูปเป็นกุศลและอกุศล
{๑๖๖๘} [๗๖๐] สกวาทีถามว่า รูปเป็นกุศลหรือ ?
ส. รูปเป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งรูปนั้นมีอยู่หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. รูปเป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ไม่ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งรูปนั้นไม่มีมิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่า รูปเป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ไม่ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งรูปนั้นไม่มี ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “รูปเป็นกุศล”{๑๖๖๙} [๗๖๑] ส. อโลภะเป็นกุศล เป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งอโลภะนั้นมีอยู่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. รูปเป็นกุศล เป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งรูปนั้นมีอยู่หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. อโทสะเป็นกุศล ... อโมหะเป็นกุศล ... ศรัทธา ... วิริยะ ... สติ ... สมาธิ ... ปัญญาเป็นกุศล เป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งปัญญานั้นมีอยู่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายมหิสาสกะและสมิติยะ ซึ่งมีความเห็นว่า กายวิญญัตติรูป (รูปคือการเคลื่อนไหวทางกาย) และวจีวิญญัตติรูป (รูปคือการเปล่งวาจา) จัดเป็นทั้งกุศลกรรมและอกุศลกรรม เพราะอาศัยคำว่า ‘กายกรรมและวจีกรรมจัดเป็นกุศลก็มี เป็นอกุศลก็มี’ ดังนี้ เป็นข้ออ้าง ซึ่งต่างจากความเห็นของฝ่ายสกวาทีที่เห็นว่ารูปเป็นอัพยากฤต (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๘๗)
ส. รูปเป็นกุศล เป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งรูปนั้นมีอยู่หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๖๗๐} ส. รูปเป็นกุศล แต่เป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ไม่ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งรูปนั้นไม่มีหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. อโลภะเป็นกุศล แต่เป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ไม่ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งอโลภะนั้นไม่มีหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. รูปเป็นกุศล แต่เป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ไม่ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งรูปนั้นไม่มีหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. อโทสะเป็นกุศล ... ปัญญาเป็นกุศล แต่เป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ไม่ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งปัญญานั้นไม่มีหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๖๗๑} [๗๖๒] ส. รูปเป็นอกุศลหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. รูปเป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งรูปนั้นมีอยู่หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. รูปเป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ไม่ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งรูปนั้นไม่มีมิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่ารูปเป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ไม่ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งรูปนั้นไม่มี ก็ไม่ควรกล่าวว่า รูปเป็นอกุศล ...
{๑๖๗๒} [๗๖๓] ส. โลภะเป็นอกุศล เป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งโลภะนั้นมีอยู่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. รูปเป็นอกุศล เป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งรูปนั้นมีอยู่หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. โทสะ ... โมหะ ... มานะ ... อโนตตัปปะเป็นอกุศล เป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งอโนตตัปปะนั้นมีอยู่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. รูปเป็นอกุศล เป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งรูปนั้นมีอยู่หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. รูปเป็นอกุศล แต่เป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ไม่ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งรูปนั้นไม่มีหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. โลภะเป็นอกุศล แต่เป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ไม่ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งโลภะนั้นไม่มีหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๖๗๓} ส. รูปเป็นอกุศล แต่เป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ไม่ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งรูปนั้นไม่มีหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. โทสะ ... โมหะ... มานะ ... อโนตตัปปะเป็นอกุศล แต่เป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ไม่ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งอโนตตัปปะนั้นไม่มีหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๖๗๔} [๗๖๔] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “รูปเป็นกุศลก็มี เป็นอกุศลก็มี” หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. กายกรรม วจีกรรมเป็นกุศลก็มี เป็นอกุศลก็มีมิใช่หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. หากว่ากายกรรม วจีกรรมเป็นกุศลก็มี เป็นอกุศลก็มี ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “รูปเป็นกุศลก็มี เป็นอกุศลก็มี”
จบ รูปังกุสลากุสลันติกถา
(๑๖๓) ๘. รูปังวิปาโกติกถา
ว่าด้วยเรื่องรูปเป็นวิบาก
{๑๖๗๕} [๗๖๕] สกวาทีถามว่า รูปเป็นวิบากหรือ ?
ส. รูปเป็นที่ตั้งแห่งสุขเวทนา เป็นที่ตั้งแห่งทุกขเวทนา เป็นที่ตั้งแห่งอทุกขมสุขเวทนา สัมปยุตด้วยสุขเวทนา สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา สัมปยุตด้วยผัสสะ ... สัมปยุตด้วยจิต เป็นสภาวะรับรู้อารมณ์ได้ ความนึก ... ความตั้งใจแห่งรูปนั้นมีอยู่หรือ ?
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอันธกะและสมิติยะ ซึ่งมีความเห็นว่า รูปที่เกิดเพราะกรรม (กัมมชรูป) จัดเป็นรูปที่มีวิบากได้ เหมือนกับจิตและเจตสิกที่เกิดขึ้นเพราะกรรม ซึ่งจัดเป็นจิตที่มีวิบาก หรือเรียกว่าวิปากจิตได้ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๘๗)
End of รูปังกุสลากุสลันติกถา