พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๐
สิลัง อเจตสิกันติกถา เล่ม ๓๗
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๔๐๗–๑๔๑๗ (Royal Thai)7/11 in วรรคที่ ๑๐4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๐ สิลัง อเจตสิกันติกถา (Royal Thai Volume 37 · Mahachula Volume 37 · Mahamakut Volume 81 · Chaloem Phrakiat Volume 37)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 37, pp. 699–705
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๔๐๖} [๕๘๙] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยมรรคเป็นผู้ประกอบด้วยศีล ๒” หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. เมื่อศีลอันเป็นโลกิยะดับไปแล้ว มรรคจึงเกิดขึ้นหรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. บุคคลผู้ทุศีล มีศีลขาด มีศีลทะลุ เจริญมรรคได้หรือ ?
ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ป. ถ้าอย่างนั้น บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยมรรคก็ต้องเป็นผู้ประกอบด้วยศีล ๒
จบ ทวีหิสีเลหิสมันนาคโตติกถา
(๑๐๑) ๗. สีลังอเจตสิกันติกถา
ว่าด้วยเรื่องศีลไม่เป็นเจตสิก
{๑๔๐๗} [๕๙๐] สกวาทีถามว่า ศีลไม่เป็นเจตสิกหรือ ?
ส. เป็นรูป ... เป็นนิพพาน ... เป็นจักขายตนะ ... เป็นกายายตนะ ... เป็นรูปายตนะ ... เป็นโผฎฐัพพายตนะหรือ ?
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายมหาสังฆิกะ ซึ่งมีความเห็นว่า ศีลไม่จัดเป็นเจตสิก โดยให้เหตุผลว่า ศีลถึงแม้จะเกิดขึ้นแล้วดับไป แต่ความสั่งสมศีลที่มีการสมาทานเป็นเหตุก็ยังมีอยู่ ซึ่งเป็นเหตุให้บุคคลชื่อว่ามีศีลคงมั่นอยู่ ซึ่งต่างจากความเห็นของฝ่ายสกวาทีที่เห็นว่า ศีลจัดเป็นเจตสิกที่เรียกว่าวิรติเจตสิก มีภาวะเกิดดับตามจิต (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๕๓)
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ศิลไม่เป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ผัสสะไม่เป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ศิลไม่เป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. เวทนา ... สัญญา ... เจตนา .... ศรัทธา ... วิริยะ ... สติ ... สมาธิ ... ปัญญาไม่เป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๔๐๘} ส. ผัสสะเป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ศิลเป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. เวทนา ... สัญญา ... เจตนา .... ศรัทธา ... วิริยะ ... สติ ... สมาธิ ...ปัญญาเป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ศิลเป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๔๐๙} [๕๙๑] ส. ศิลไม่เป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ศีลมีผลไม่น่าปรารถนาหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ศีลมีผลน่าปรารถนา มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าศีลมีผลน่าปรารถนา ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “ศีลไม่เป็นเจตสิก”{๑๔๑๐} ส. ศรัทธามีผลน่าปรารถนา และศรัทธาเป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ศีลมีผลน่าปรารถนา และศีลเป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. วิริยะ ... สติ ... สมาธิ ... ปัญญามีผลน่าปรารถนา และปัญญาเป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ศีลมีผลน่าปรารถนา และศีลเป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๔๑๑} ส. ศีลมีผลน่าปรารถนา แต่ศีลไม่เป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ศรัทธามีผลน่าปรารถนา แต่ศรัทธาไม่เป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ศีลมีผลน่าปรารถนา แต่ศีลไม่เป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. วิริยะ ... สติ ... สมาธิ ... ปัญญามีผลน่าปรารถนา แต่ปัญญาไม่เป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๔๑๒} [๕๙๒] ส. ศีลไม่เป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ศีลไม่มีผล ไม่มีวิบากหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ศีลมีผล มีวิบาก มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าศีลมีผล มีวิบาก ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “ศีลไม่เป็นเจตสิก” ...
{๑๔๑๓} ส. จักขายตนะไม่เป็นเจตสิก และไม่มีวิบากหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ศีลไม่เป็นเจตสิก และไม่มีวิบากหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. โสตายตนะ ... กายายตนะ ... รูปายตนะ ... โผฏฐัพพายตนะ ไม่เป็นเจตสิก และไม่มีวิบากหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ศีลไม่เป็นเจตสิก และไม่มีวิบากหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๔๑๔} ส. ศีลไม่เป็นเจตสิก แต่มีวิบากหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. จักขายตนะไม่เป็นเจตสิก แต่มีวิบากหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ศีลไม่เป็นเจตสิก แต่มีวิบากหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. โสตายตนะ ... กายายตนะ ... รูปายตนะ ... โผฏฐัพพายตนะ ไม่เป็นเจตสิก แต่มีวิบากหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๔๑๕} [๕๙๓] ส. สัมมาวาจาไม่เป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. สัมมาทิฏฐิไม่เป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. สัมมาวาจาไม่เป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. สัมมาสังกัปปะ ... สัมมาวายามะ ... สัมมาสติ ... สัมมาสมาธิ ไม่เป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. สัมมากัมมันตะ ... สัมมาอาชีวะไม่เป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. สัมมาทิฏฐิไม่เป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. สัมมาอาชีวะไม่เป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. สัมมาสังกัปปะ ... สัมมาวายามะ ... สัมมาสติ ... สัมมาสมาธิ ไม่เป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๔๑๖} ส. สัมมาทิฏฐิป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. สัมมาวาจาเป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. สัมมาทิฏฐิเป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. สัมมากัมมันตะ ... สัมมาอาชีวะเป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. สัมมาสังกัปปะ ... สัมมาวายามะ ... สัมมาสติ ... สัมมาสมาธิ เป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. สัมมาวาจาเป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. สัมมาสมาธิเป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. สัมมากัมมันตะ ... สัมมาอาชีวะเป็นเจตสิกหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๔๑๗} [๕๙๔] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “ศีลไม่เป็นเจตสิก” หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. เมื่อศีลเกิดขึ้นแล้วดับไป บุคคลผู้มีศีลดับไปแล้วนั้นเป็นผู้ทุศีลหรือ ?
ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ป. ถ้าอย่างนั้น ศีลก็ต้องไม่เป็นเจตสิก
จบ สีลังอเจตสิกันติกถา
(๑๐๒) ๘. สีลังนจิตตานุปริวัตตีติกถา
ว่าด้วยเรื่องศีลไม่เกิดคล้อยตามจิต
{๑๔๑๘} [๕๙๕] สกวาทีถามว่า ศีลไม่เกิดคล้อยตามจิตหรือ ?
ส. ศีลเป็นรูป ... เป็นนิพพาน ... เป็นจักขายตนะ ... เป็นโผฏฐัพพายตนะหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ศีลไม่เกิดคล้อยตามจิตหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ผัสสะไม่เกิดคล้อยตามจิตหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ศีลไม่เกิดคล้อยตามจิตหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายมหาสังฆิกะ ซึ่งมีความเห็นว่า ศีลไม่เกิดคล้อยตามจิต คือไม่เกิดดับพร้อมกับจิต เนื่องจากศีลไม่เป็นเจตสิก (นัย อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๕๓,๒๕๔)
End of สิลัง อเจตสิกันติกถา