นิคหะ ที่ ๔ เล่ม ๓๗

๓. กาลสัจฉิกัฏฐะ

ว่าด้วยสภาวะที่แท้จริงกับกาล

๑. อนุโลมปัจจนีกะ

นิคคหะที่ ๔

{๑๒} [๑๒] ส. ท่านค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ท่านค้นหาบุคคลได้ในกาลทั้งปวงโดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น

ส. ท่านจงรับรู้นิคคหะดังต่อไปนี้หากว่าท่านค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “ข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้ในกาลทั้งปวงโดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์” คำที่ท่านกล่าวขัดแย้งไว้ในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ แต่ไม่ยอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้ในกาลทั้งปวงโดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์” ดังนี้จึงผิดอนึ่ง หากท่านไม่ยอมรับว่า “ข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้ในกาลทั้งปวงโดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “ข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ คำที่ท่านกล่าวขัดแย้งไว้ในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ แต่ไม่ยอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหา บุคคลได้ในกาลทั้งปวงโดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์” ดังนี้จึงผิด ...

จบ นิคคหะที่ ๔

๔. อวยวสัจฉิกัฏฐะ

ว่าด้วยสภาวะที่แท้จริงกับอวัยวะ

๑. อนุโลมปัจจนีกะ

นิคคหะที่ ๕

{๑๓} [๑๓] ส. ท่านค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ท่านค้นหาบุคคลได้ในอวัยวะทั้งปวงโดยสัจฉิกฏฐปรมัตถ์หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น

ส. ท่านจงรับรู้นิคคหะดังต่อไปนี้หากว่าท่านค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “ข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้ในอวัยวะทั้งปวงโดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ คำที่ท่านกล่าวขัดแย้งไว้ในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ แต่ไม่ยอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้ในอวัยวะทั้งปวงโดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์” ดังนี้จึงผิดอนึ่ง หากท่านไม่ยอมรับว่า “ข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้ในอวัยวะทั้งปวงโดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “ข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์” คำที่ท่านกล่าวขัดแย้งไว้ในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ แต่ไม่ยอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้ในอวัยวะทั้งปวงโดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์” ดังนี้จึงผิด ...

จบ นิคคหะที่ ๕