๑๐. ฆฏิกรสูตร เล่ม ๑๕

อวิหํ อุปปนฺนาเส วิมุตฺตา สตฺต ภิกฺขโว

ราคโทสปริกฺขีณา ติณฺณา โลเก วิสตฺติกนฺติ.

เก จ เต (๑) อตรุํ ปงฺกํ (๒) มจฺจุเธยฺยํ สุทุตฺตรํ

เก หิตฺวา มานุสํ เทหํ ทิพฺพโยคํ อุปจฺจคุนฺติ.

อุปโก ผลคณฺโฑ (๓) จ ปุกฺกุสาติ จ เต ตโย

ภทฺทิโย ขณฺฑเทโว (๔) จ พาหุกนฺตี (๕) จ สิงฺคิโย (๖)

เต หิตฺวา มานุสํ เทหํ ทิพฺพโยคํ อุปจฺจคุนฺติ.

กุสลี ภาสสี เตสํ มารปาสปฺปหายินํ

กสฺส เต ธมฺมมญฺญาย อจฺฉิทุํ ภวพนฺธนนฺติ.

น อญฺญตฺร ภควตา นาญฺญตฺร ตว สาสนา

ยสฺส เต ธมฺมมญฺญาย อจฺฉิทุํ ภวพนฺธนํ.

ยตฺถ นามญฺจ รูปญฺจ อเสสํ อุปรุชฺฌติ

ตํ เต ธมฺมมิธญฺญาย อจฺฉิทุํ ภวพนฺธนนฺติ.

คมฺภีรํ ภาสสี วาจํ ทุพฺพิชานํ สุทุพฺพุธํ

กสฺส ตฺวํ ธมฺมมญฺญาย วาจํ ภาสสิ อีทิสนฺติ.

กุมฺภกาโร ปุเร อาสึ เวกฬิงฺเค (๗) ฆฏีกโร

มาตาเปตฺติภโร อาสึ กสฺสปสฺส อุปาสโก.

วิรโต เมถุนา ธมฺมา พฺรหฺมจารี นิรามิโส

อหุวา เต สคาเมยฺโย อหุวา เต ปุเร สขา.

โสหเมเต ปชานามิ วิมุตฺเต สตฺต ภิกฺขโว

ราคโทสปริกฺขีเณ ติณฺเณ โลเก วิสตฺติกนฺติ.

เอวเมตํ ตทา อาสิ ยถา ภาสสิ ภคฺคว

กุมฺภกาโร ปุเร อาสิ เวกฬิงฺเค ๑ ฆฏีกโร.

มาตาเปตฺติภโร อาสิ กสฺสปสฺส อุปาสโก

วิรโต เมถุนา ธมฺมา พฺรหฺมจารี นิรามิโส

อหุวา เม สคาเมยฺโย อหุวา เม ปุเร สขาติ.

เอวเมตํ ปุราณานํ สหายานมหุ สงฺคโม

อุภินฺนํ ภาวิตตฺตานํ สรีรนฺติมธารินนฺติ.

อาทิตฺตวคฺโค ปญฺจโม. ตสฺสุทฺทานํ

อาทิตฺตํ กิมฺททํ อนฺนํ เอกมูลํ อโนมิยํ

อจฺฉรา วนโรปเชตํ มจฺฉเรน ฆฏีกโรติ.

ฆฏิการเทพบุตรกราบทูลว่า

ภิกษุ ๗ รูป ผู้บังเกิดในพรหมโลกชั้นอวิหา

เป็นผู้หลุดพ้น สิ้นราคะและโทสะแล้ว

ข้ามพ้นตัณหาที่ซ่านไปในโลกได้

พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า

ภิกษุเหล่านั้นคือใครบ้าง

ได้ข้ามพ้นเปือกตม คือบ่วงความตาย

ที่ใคร ๆ ข้ามได้แสนยาก

ละทิ้งกายมนุษย์ แล้วก้าวล่วงโยคะอันเป็นทิพย์ ได้

ฆฏิการเทพบุตรทูลตอบว่า

ภิกษุ ๓ รูปเหล่านี้ คือ ท่านอุปกะ

ท่านผลคัณฑะ และท่านปุกกุสาติ

ภิกษุอีก ๔ รูป คือ ท่านภัททิยะ ท่านขัณฑเทวะ

ท่านพหุทันตี และท่านสิงคิยะ

ภิกษุเหล่านั้นละทิ้งกายมนุษย์แล้ว

ก้าวล่วงโยคะอันเป็นทิพย์ได้

พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า

ท่านผู้ฉลาดมักกล่าวสรรเสริญภิกษุเหล่านั้น

ผู้ละบ่วงแห่งมารได้แล้ว

ภิกษุเหล่านั้นรู้ธรรมของใครเล่า

จึงตัดเครื่องผูกคือภพได้

ฆฏิการเทพบุตรทูลตอบว่า

ท่านเหล่านั้นรู้ธรรมของผู้ใด

จึงตัดเครื่องผูกคือภพได้

ผู้นั้นมิใช่ใครอื่นนอกจากพระผู้มีพระภาค

(และ) นอกจากคำสั่งสอนของพระองค์

ท่านเหล่านั้นรู้ธรรมเป็นที่ดับไม่เหลือ

แห่งนามรูปแล้ว จึงตัดเครื่องผูกคือภพได้

พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า

ท่านกล่าววาจาลึกซึ้ง

ที่รู้ได้ยาก เข้าใจให้ดีได้ยาก

ท่านรู้ธรรมของใคร จึงกล่าววาจาเช่นนี้ได้

ฆฏิการเทพบุตรทูลตอบว่า

เมื่อก่อนข้าพระองค์เป็นช่างหม้อ

ปั้นหม้ออยู่ในแคว้นเวภฬิงคะ เป็นผู้เลี้ยงดูมารดาและบิดา

เป็นอุบาสกของพระกัสสปพุทธเจ้า เว้นขาดจากเมถุนธรรม

ประพฤติพรหมจรรย์ ไม่มีอามิส

ได้เคยเป็นคนหมู่บ้านเดียวกันกับพระองค์

ทั้งเคยเป็นสหายของพระองค์ในกาลก่อน

ข้าพระองค์รู้จักภิกษุ ๗ รูปเหล่านี้

ผู้หลุดพ้นแล้ว สิ้นราคะและโทสะแล้ว

ข้ามพ้นตัณหาที่ซ่านไปในโลกได้

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า

นายช่างหม้อ จริงอย่างที่ท่านพูดนั่นแหละ

เมื่อก่อนนั้นท่านเคยเป็นช่างหม้อ

ปั้นหม้ออยู่ในแคว้นเวภฬิงคะ เป็นผู้เลี้ยงดูมารดาและบิดา

เป็นอุบาสกของพระกัสสปพุทธเจ้า เว้นขาดจากเมถุนธรรม

ประพฤติพรหมจรรย์ ไม่มีอามิส

ได้เคยเป็นคนหมู่บ้านเดียวกันกับเรา

ทั้งเคยเป็นสหายของเราในกาลก่อน

พระสังคีติกาจารย์กล่าวว่า

สหายเก่าทั้งสอง ผู้เคยอบรมตนมาแล้ว

เหลือไว้แต่ร่างกายในชาติสุดท้าย

ได้มาพบกันด้วยอาการอย่างนี้

ฆฏิการสูตรที่ ๑๐ จบ

อาทิตตวรรคที่ ๕ จบ

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อาทิตตสูตร ๒. กินททสูตร

๓. อันนสูตร ๔. เอกมูลสูตร

๕. อโนมิยสูตร ๖. อัจฉราสูตร

๗. วนโรปสูตร ๘. เชตวนสูตร

๙. มัจฉริสูตร ๑๐. ฆฏิการสูตร