๑๗. โกธวรรค เล่ม ๒๕

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ธรรมบท

๑๗. โกธวรรค

หมวดว่าด้วยความโกรธ

๑. เรื่องเจ้าหญิงโรหิณี

{๒๗} [๒๒๑] บุคคลพึงละความโกรธ พึงทิ้งความถือตัว พึงก้าวล่วง สังโยชน์ให้หมดทุกอย่าง ทุกข์ทั้งหลายจะไม่ตกต้องเขา ผู้ไม่ข้องอยู่ในนามรูป ไม่มีกิเลสเป็นเหตุให้กังวล

๒. เรื่องภิกษุรูปหนึ่ง

[๒๒๒] ผู้ใดพึงหยุดความโกรธที่พลุ่งขึ้นได้ เหมือนคนหยุดรถที่ กำลังแล่นไว้ได้ เราเรียกผู้นั้นว่าสารถี คนนอกนี้ เป็นเพียงคนถือเชือก

๓. เรื่องนางอุตตราอุบาสิกา

[๒๒๓] พึงชนะคนโกรธด้วยความไม่โกรธ พึงชนะคนไม่ดีด้วยความดี พึงชนะคนตระหนี่ด้วยการให้ พึงชนะ คนเหลวไหลด้วยคำสัตย์

๑๗. โกธวรรค ๖. เรื่องนางปุณณทาสี

๔. เรื่องปัญหาพระโมคคัลลานเถระ

[๒๒๔] พึงกล่าวคำสัตย์ ๑ ไม่พึงโกรธ ๑ ถูกขอแล้ว แม้ของ เล็กน้อยก็พึงให้ ๑ บุคคลจะไปยังสำนักของพวกเทวดา ได้ก็ด้วยเหตุ ๓ ประการนี้

๕. เรื่องปัญหาพวกภิกษุกราบทูลถาม

[๒๒๕] มุนีผู้ไม่เบียดเบียนใคร สำรวมกายเป็นนิจ ย่อมไป ยังสถานที่ที่ไม่จุติ ซึ่งเป็นที่ที่คนทั้งหลายไปแล้ว ไม่เศร้าโศกกันได้

๖. เรื่องนางปุณณทาสี

[๒๒๖] อาสวะทั้งหลายของท่านผู้ตื่นอยู่ทุกเมื่อ ศึกษาอยู่ เนือง ๆ ทั้งกลางวันและกลางคืน น้อมใจเข้าไปหานิพพาน ย่อมคงอยู่ไม่ได้

พระบาสีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ธรรมบท

๗. เรื่องอตุลอุบาสก

[๒๒๗] ดูก่อนอตุละ การนินทาและการสรรเสริญนี้เป็นของโบราณ มิใช่เพิ่งมีเดี๋ยวนี้ ผู้ที่นั่งเฉยๆ คนก็ยังนินทา ผู้ที่พูดมาก คนก็นินทา ถึงผู้ที่พูดพอประมาณคนก็นินทา คนที่ไม่ ถูกนินทาไม่มีในโลก

[๒๒๘] คนที่ถูกนินทาเพียงอย่างเดียวหรือได้รับการสรรเสริญ เพียงอย่างเดียว ไม่เคยมีแล้ว จักไม่มี และเดี๋ยวนี้ก็ไม่มี

[๒๒๙] ถ้าหากว่าวิญญูชนไตร่ตรองวันแล้ววันเล่าแล้วสรรเสริญ บุคคลใดผู้มีความประพฤติไม่มีช่องโหว่ มีปัญญา ตั้งมั่น ในปัญญาและศีล

[๒๓๐] ใครเล่าสมควรทื่จะนินทาบุคคลนั้นผู้เปรียบเหมือนแท่งทอง ชมพูนุช ถึงเทวดาและมนุษย์ก็ชม แม้พรหมก็ยังสรรเสริญเขา

๘. เรื่องภิกษุฉัพพัคคีย์

[๒๓๑] พึงดูแลความกำเริบทางกาย เป็นผู้สำรวมกาย พึงละ กายทุจริตเสียแล้วประพฤติกายสุจริต

[๒๓๒] พึงดูแลความกำเริบทางวาจา เป็นผู้สำรวมวาจา พึงละ วจีทุจริตเสียแล้วประพฤติวจีสุจริต

[๒๓๓] พึงดูแลความกำเริบทางใจ เป็นผู้สำรวมใจ พึงละมโน ทุจริตเสียแล้วประพฤติมโนสุจริต

๑๘.มลวรรค ๑.เรื่องบุตรนายโคฆาตก์

[๒๓๔] นักปราชญ์ทั้งหลายเป็นผู้สำรวมกายแล้ว สำรวมวาจา แล้ว สำรวมใจแล้ว ท่านเหล่านั้นแลจึงชื่อว่าเป็นผู้สำรวมบริบูรณ์ดีแล้ว

จบ โกธวรรคที่ ๑๗

๑๘. มลวรรค

หมวดว่าด้วยมลทินทางใจ

๑. เรื่องบุตรนายโคฆาตก์

{๒๘} [๒๓๕] เดี๋ยวนี้ท่านเปรียบเหมือนใบไม้เหลือง ยมทูตเล่าก็ ปรากฏแก่ท่านแล้ว ทั้งท่านก็ดำรงอยู่ที่ปากทางแห่งความเสื่อม อีกทั้งเสบียงเดินทางของท่านเล่าก็ไม่มี[๒๓๖] ท่านนั้นจงทำที่พี่งแก่ตน รีบพยายามเป็นบัณฑิตให้ได้ เพราะท่านกำจัดมลทินได้แล้ว ไม่มีกิเลสเครื่องยั่วยวน จักถึงอริยภูมิที่เป็นทิพย์