๒๑. ปกิณณกวรรค เล่ม ๒๕

ถ้าเห็นว่าจะได้สุขอันยิ่งใหญ่

ด้วยการเสียสละสุขอันเล็กน้อย

นักปราชญ์พึงเสียสละสุขอันเล็กน้อย

เพื่อเห็นแก่สุขอันยิ่งใหญ่

๒. กุกกุฏัณฑขาทิกาวัตถุ

เรื่องกุมาริกากินไข่ไก่

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่นางยักษิณีและนางกุลธิดา ดังนี้)

ผู้ใดปรารถนาสุขเพื่อตน ด้วยการก่อทุกข์ให้คนอื่น

ผู้นั้นต้องเกี่ยวพันกับเวร ไม่พ้นจากเวรไปได้

๓. ภัททิยภิกขุวัตถุ

เรื่องภิกษุชาวเมืองภัททิยะ

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุชาวเมืองภัททิยะผู้ขวนขวายในการ ประดับเขียงเท้า ดังนี้)ภิกษุเหล่าใดละทิ้งกิจที่ควรทำ

แต่กลับทำกิจที่ไม่ควรทำ

อาสวะทั้งหลายย่อมเจริญแก่ภิกษุเหล่านั้น

ผู้ถือตัวจัด มัวแต่ประมาท

ส่วนภิกษุเหล่าใดมีสติตั้งมั่นในกาย เป็นนิตย์

ภิกษุเหล่านั้นหมั่นทำความเพียรในกิจที่ควรทำ

ไม่ทำกิจที่ไม่ควรทำ

อาสวะทั้งหลายของเธอผู้มีสติสัมปชัญญะ

ย่อมถึงการสูญสิ้นไป

๔. ลกุณฏกภัททิยวัตถุ

เรื่องพระลกุณฏกภัททิยะ

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุทั้งหลาย ดังนี้)

บุคคลฆ่ามารดา ฆ่าบิดา

ฆ่ากษัตราธิราชทั้ง ๒ พระองค์ได้

ฆ่าชาวแว่นแคว้น พร้อมเจ้าพนักงาน แล้ว

ดำเนินชีวิตเป็นพราหมณ์ อยู่อย่างไร้ทุกข์

บุคคลฆ่ามารดา ฆ่าบิดา

ฆ่ากษัตราธิราชทั้ง ๒ พระองค์ได้

ทำลายทางเสือผ่านที่ ๕ ได้

ดำเนินชีวิตเป็นพราหมณ์อยู่อย่างไร้ทุกข์

๕. ทารุสากฏิกวัตถุ

เรื่องนายทารุสากฏิกะ

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่พระราชา และนายทารุสากฏิกะ พร้อม ครอบครัว ดังนี้)เหล่าพระสาวกของพระโคดม

มีสติตั้งมั่นในพระพุทธเจ้าเป็นนิตย์

ทั้งกลางวันและกลางคืน

ชื่อว่าตื่นด้วยดีอยู่เสมอ

เหล่าพระสาวกของพระโคดม

มีสติตั้งมั่นในพระธรรมเป็นนิตย์

ทั้งกลางวันและกลางคืน

ชื่อว่าตื่นด้วยดีอยู่เสมอ

เหล่าพระสาวกของพระโคดม

มีสติตั้งมั่นในพระสงฆ์เป็นนิตย์

ทั้งกลางวันและกลางคืน

ชื่อว่าตื่นด้วยดีอยู่เสมอ

เหล่าพระสาวกของพระโคดม

มีสติตั้งมั่นในกายเป็นนิตย์

ทั้งกลางวันและกลางคืน

ชื่อว่าตื่นด้วยดีอยู่เสมอ

เหล่าพระสาวกของพระโคดม

มีใจยินดีในความไม่เบียดเบียน

ทั้งกลางวันและกลางคืน

ชื่อว่าตื่นด้วยดีอยู่เสมอ

เหล่าพระสาวกของพระโคดม

มีใจยินดีในการเจริญภาวนา

ทั้งกลางวันและกลางคืน

ชื่อว่าตื่นด้วยดีอยู่เสมอ

๖. วัชชีปุตตกภิกขุวัตถุ

เรื่องภิกษุผู้เป็นโอรสของเจ้าวัชชี

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุผู้เป็นโอรสของเจ้าวัชชี ดังนี้)การบวชเป็นของยาก

ความยินดีในการบำเพ็ญธรรมก็เป็นของยาก

เรือนที่ครอบครองไม่ดี ก่อให้เกิดทุกข์

การอยู่ร่วมกับคนเสมอกันเป็นทุกข์

การเดินทางไกล ก็เป็นทุกข์

เพราะฉะนั้น บุคคลจึงไม่ควรเป็นผู้เดินทางไกล

และไม่ควรให้ทุกข์ติดตามได้

๗. จิตตคหปติวัตถุ

เรื่องจิตตคหบดี

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่พระอานนทเถระ ดังนี้)

คนมีศรัทธา สมบูรณ์ด้วยศีล

เพียบพร้อมด้วยยศ และโภคทรัพย์

จะไปสู่ถิ่นใด ๆ ย่อมได้รับการบูชาในถิ่นนั้น ๆ

๘. จูฬสุภัททาวัตถุ

เรื่องนางจูฬสุภัททา

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่บริษัท ๔ ดังนี้)

สัตบุรุษย่อมปรากฏในที่ไกล

เหมือนภูเขาหิมพานต์ ฉะนั้น

อสัตบุรุษทั้งหลาย ณ ที่นี้ย่อมไม่ปรากฏ

เหมือนลูกศรที่ยิงไปในเวลากลางคืน ฉะนั้น

๙. เอกวิหาริเถรวัตถุ

เรื่องพระเถระผู้อยู่รูปเดียว

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุทั้งหลาย ดังนี้)

ภิกษุพึงยินดีการนั่งผู้เดียว การนอนผู้เดียว

ไม่เกียจคร้าน เที่ยวไปตามลำพัง

ฝึกฝนอยู่ผู้เดียว และยินดีการอยู่ป่า

ปกิณณกวรรคที่ ๒๑ จบ