พระอภิธรรมปิฎก วิภังค์ · ธัมมหทยวิภังค์
อารัมมณวาร เล่ม ๓๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๑๐๙–๑๑๑๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๘/๑๖ ในธัมมหทยวิภังค์มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก วิภังค์ ธัมมหทยวิภังค์ อารัมมณวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๓๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๕)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๗๘ หน้า ๑๐๐๙–๑๐๑๒
กพฬิงการาหาร เป็นอภิญเญยยธรรม เป็นปริญเญยยธรรม ไม่ใช่ปหาตัพพธรรม ไม่ใช่ภาเวตัพพธรรม ไม่ใช่สัจฉิกาตัพพธรรม อาหาร ๓เป็นอภิญเญยยธรรม เป็นปริญเญยยธรรม เป็นปหาตัพพธรรมก็มี เป็นภาเว-ตัพพธรรมก็มี เป็นสัจฉิกาตัพพธรรมก็มี ไม่ใช่ปหาตัพพธรรม ไม่ใช่ภาเว-ตัพพธรรม ไม่ใช่สัจฉิกาตัพพธรรม ก็มี.
ผัสสะ ๖ เป็นอภิญเญยยธรรม เป็นปริญเญยยธรรม ไม่ใช่ปหา-ตัพพธรรม ไม่ใช่ภาเวตัพพธรรม ไม่ใช่สัจฉิกาตัพพธรรม.
มโนวิญญาณธาตุสัมผัส เป็นอภิญเญยยธรรม เป็นปริญเญยย-ธรรม เป็นปหาตัพพธรรมก็มี เป็นภาเวตัพพธรรมก็มี เป็นสัจฉิกาตัพพธรรมไม่ใช่ปหาตัพพธรรม ไม่ใช่ภาเวตัพพธรรม ไม่ใช่สัจฉิกาตัพพธรรม ก็มี.
เวทนา ๖ สัญญา ๖ เจตนา ๖ จิต ๖ เป็นอภิญเญยยธรรม เป็นปริญเญยยธรรม ไม่ใช่ปหาตัพพธรรม ไม่ใช่ภาเวตัพพธรรม ไม่ใช่สัจฉิกา-ตัพพธรรม.
มโนวิญญาณธาตุ เป็นอภิญเญยธรรม เป็นปริญเญยยธรรม เป็นปหาตัพพธรรมก็มี เป็นภาเวตัพพธรรมก็มี เป็นสัจฉิกาตัพพธรรมก็มี ไม่ใช่ปหาตัพพธรรม ไม่ใช่ภาเวตัพพธรรม ไม่ใช่สัจฉิกาตัพพธรรม ก็มี.
อารัมมณวาระ
[๑๑๐๙] บรรดาขันธ์ ๕ ขันธ์ไหน เป็นสารัมมณธรรม, ขันธ์ไหน เป็นอนารัมมณธรรม ฯลฯ บรรดาจิต ๗ จิตไหน เป็นสารัมมณ-ธรรม, จิตไหน เป็นอนารัมมณธรรม ?
รูปขันธ์ เป็นอนารัมนณธรรม ขันธ์ ๔ เป็นสารัมมณธรรม.
อายตนะ ๑๐ เป็นอนารัมมณธรรม มนายตนะ เป็นสารัมมณธรรมธัมมายตนะ เป็นสารัมมณธรรม ก็มี เป็นอนารัมมณธรรมก็มี.
ธาตุ ๑๐ เป็นอนารัมมณธรรม. ธาตุ ๗ เป็นสารัมมณธรรม ธัมม-ธาตุ เป็นสารัมมณธรรม ก็มี เป็นอนารัมมณธรรม ก็มี.
สัจจะ ๒ เป็นสารัมมณธรรม. นิโรธสัจ เป็นอนารัมมณธรรมทุกขสัจ เป็นสารัมมณธรรมก็มี เป็นอนารัมมณธรรม ก็มี.
อินทรีย์ ๗ เป็นอนารัมมณธรรม.
อินทรีย์ ๑๔ เป็นสารัมมณธรรม. ชีวิตินทรีย์ เป็นสารัมมณธรรมก็มี เป็นอนารัมมณธรรม ก็มี.
เหตุ ๙ เป็นสารัมมณธรรม.
กพฬิงการาหาร เป็นอนารัมมณธรรม อาหาร ๓ เป็นสารัมม-ธรรม.
ผัสสะ ๗ เวทนา ๗ สัญญา ๗ เจตนา ๗ จิต ๗ เป็นสารัมมณ-ธรรม.
[๑๑๑๐] บรรดาขันธ์ ๕ ขันธ์ไหน เป็นสารัมมณารัมมณธรรมขันธ์ไหนเป็นอนารัมมณารัมมณธรรม ขันธ์ไหน เป็นอนารัมมณ-ธรรม ฯลฯ บรรดาจิต ๗ จิตไหน เป็นสารัมมณารัมมธรรม จิตไหนเป็นอนารัมมณารัมมณธรรม จิตไหน เป็นอนารัมมณธรรม ?
รูปขันธ์ เป็นอนารัมมณธรรม.
ขันธ์ ๔ เป็นสารัมมณารัมมณธรรม ก็มี เป็นอนารัมมณารัมมณ-ธรรม ก็มี.
อายตนะ ๑๐ เป็นอนารัมมณธรรม.
มนายตนะ เป็นสารัมมณารัมมณธรรม ก็มี เป็นอนารัมมณารัมมณ-ธรรม ก็มี.
ธัมมายตนะ เป็นสารัมมณารัมมณธรรม ก็มี เป็นอนารัมมณารัมมณ-ธรรม ก็มี เป็นอนารัมมณธรรม ก็มี.
ธาตุ ๑๐ เป็นอนารัมมณธรรม.
ธาตุ ๖ เป็นอนารัมมณารัมมณธรรม.
มโนวิญญาณธาตุ เป็นสารัมมณารัมมณธรรม ก็มี เป็นอนารัมมณา-รัมมณธรรม ก็มี.
ธัมมธาตุ เป็นสารัมมณารัมมณธรรม ก็มี เป็นอนารัมมณารัมมณ-ธรรม ก็มี เป็นอนารัมมณธรรม ก็มี.
นิโรธสัจ เป็นอนารัมมณธรรม.
มัคคสัจ เป็นอนารัมมณารัมมณธรรม.
สมุทยสัจ เป็นสารัมมณารัมมณธรรม ก็มี เป็นอนารัมมณารัมมณ-ธรรม ก็มี.
ทุกขสัจ เป็นสารัมมณารัมมณธรรม ก็มี เป็นอนารัมมณารัมมณ-ธรรม ก็มี เป็นอนารัมมณธรรม ก็มี.
อินทรีย์ ๗ เป็นอนารัมมณธรรม.
อินทรีย์ ๕ เป็นอนารัมมณารัมมณธรรม.
อินทรีย์ ๙ เป็นสารัมมณารัมมณธรรม ก็มี เป็นอนารัมมณารัมมณ-ธรรม ก็มี.
ชีวิตินทรีย์ เป็นสารัมมณารัมมณธรรม ก็มี เป็นอนารัมมณารัมมณ-ธรรม ก็มี เป็นอนารัมมณธรรม ก็มี.
เหตุ ๙ เป็นสารัมมณารัมมณธรรม ก็มี เป็นอนารัมมณารัมมณธรรมก็มี.
กพฬิงการาหาร เป็นอนารัมมณธรรม.
อาหาร ๓ เป็นสารัมมณารัมมณธรรม ก็มี เป็นอนารัมมณารัมมณ-ธรรม ก็มี.
ผัสสะ ๖ เป็นอนารัมมณารัมมณธรรม.
มโนวิญญาณธาตุสัมผัส เป็นสารัมมณารัมมณธรรม ก็มี เป็นอนารัมมณารัมมณธรรม ก็มี.
เวทนา ๖ สัญญา ๖ เจตนา ๖ จิต ๖ เป็นอนารัมมณารัมมณ-ธรรม.
มโนวิญญาณธาตุ เป็นสารัมมณารัมมณธรรม ก็มี เป็นอนารัมมณา-รัมมณธรรม ก็มี.
ทิฏฐาทิวาระ
[๑๑๑๑] บรรดาขันธ์ ๕ ขันธ์ไหน เป็นทิฏฐธรรม, ขันธ์ไหนเป็นสุตธรรม เป็นมุตธรรม เป็นวิญญาตธรรม, ขันธ์ไหน ไม่ใช่ทิฏฐธรรม ไม่ใช่สุตธรรม ไม่ใช่มุตธรรม ไม่ใช่วิญญาตธรรม ฯลฯ
บรรดาจิต ๗ จิตไหน เป็นทิฏฐธรรม เป็นสุตธรรม เป็นมุตธรรมเป็นวิญญาตธรรม, จิตไหน ไม่ใช่ทิฏฐธรรม ไม่ใช่สุตธรรม ไม่ใช่มุตธรรม ไม่ใช่วิญญาตธรรม ?
รูปขันธ์ เป็นทิฏฐธรรม ก็มี เป็นสุตธรรม ก็มี เป็นมุตธรรมก็มีไม่ใช่ทิฏฐธรรม ไม่ใช่สุตธรรม ไม่ใช่มุตธรรม เป็นวิญญาตธรรม ก็มี.
จบ อารัมมณวาร